Opublikowano dnia 6 lipca 1961 r. / ?¦"'»¦. \ oioj l//6 BIBLIOTBK Urzedu fot»nl ILIOTBKAj POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44580 KI. 51 d, 31 Michal Paiulouski Lowicz, Polska Kldwiszowy instrument muzyczny z automatycznie poruszajqcq sie tasmq9 wywolujqcq drgania strun Patent trwa od dnia 4 sierpnia 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest instrument mu¬ zyczny, ulatwiajacy wykonywanie utworów na strunach wiolinowych, uzywanych dotychczas w skrzypcach, altówce, wiolonczeli lub kontra¬ basie oraz na strunach szarpanych, uzywanych, do instrumentów typu mandoliny. Pozwala on na wykonywanie utworów w sposób podobny jak na fortepianie, pnzetz uderzenie lub przyciskanie klawiszy, które z kolei przysuwaja oprawki ze strunami do bedacej w ruchu tasmy wywolu¬ jacej drgania stron.W scianach bocznych obudowy instrumentu sa umieszczone krazki, wprawiane w ruch me¬ chanicznie (np. za pomioca silnika elektrycznego).Na krazkach tych znajduje sie tasma bez kon¬ ca z masy plastycznej, specjalnie drobno nacina¬ na i pokrywana roztworem kalafonii — w przy¬ padku stosowania strun wiolinowych, lub z zab¬ kami w ksztalcie kostek trójkatnych — w przy¬ padku stosowania istrun sizarpanych. W przed¬ niej scianie obudowy sa umieszczone klawisze któ\- rych zadaniem jesit unoszenie odpowiednich strun do zetkniecia sie z tasma Tasma biegnie z reguly prostopadle do strun, ale w celu wywolania pewnych efektów dzwie¬ kowych ^edna z jej stron moze byc przesuwa¬ na za pomioca pedalów, z którymi jest polaczona urzadzeniem przesuwnym. Inne pedaly sa pola¬ czone ze skrzynka biegów i pozwalaja.regulowac szybkosc ruchu tasmy.Oprawki ze strunami moga byc bezposrednio polaczone z klawiszami, stanowiac dzwignie dwuramienna oparta na drazku i unoszaca sie za nacisnieciem klawisza, a opadajaca po zwol¬ nieniu nacisku. Oprawki te wykonuje sde z ma¬ terialów lekkich, zas punkt ich podpaircia (obro¬ tu) tak sie wymierza, aby naciskanie klawisizy bylo jak najlatwiejsze.Na oprawkach moga byc umiiesizczone plytki rezonansowe, dostosowane do dlugosci fal posz-czególnych strun; dla zabezpieczenia idh przed deformacja w kierunku obrotu tasmy mozna umiescic specjalne zabkowanie podpórki 12.Instrument moze bya zaopatrzony w urzadze¬ nie tluniditoowe* luruchamiane pedalami.Inlstrument wedlug wynalazku stwarza szero¬ kie mozliwosci dla kompozytorów i wirtuozów, pad wzgledem, zapisywania i wykonywania no¬ wych i znanych utwiorów, w warunkach umozli¬ wiajacych oitrzymywanie tonów czystych o do¬ wolnej dlugosci oraz polepsza warunki akompa¬ niamentu i imitacji glosów.Na rysiunku fig. 1 przedstawia widok tasmy smyczkowej 1 z urzadzeniem 2 do zanurzania jej w roztworze kalafonii, fig. 2—widok z góry na urzadzenie przesuwne 3 tasmy ze strony le¬ wej oraz urzadzenie napedowe 4 wraz z regula¬ cja obrotów z prawej 5 — w srodku przyklado¬ we rozmieszczenie oprawki strunowej 6 wraz z klawiszem 7 na drazku obrotu 8 i podpórce 9, fig. 3 — widok z boku klawisza wraz z opraw¬ ka struny 6 linia kreskowana pokazano przy¬ kladowe umieszczenie oprawki 6, przysuwa¬ nej do dolnej czesci tasmy 1; prócz tego pokazano przykladowe polaczenie urzadzenia przesuwnego tasmy 3 z pedalami 10, fig. 4 przedstawia — widok tasmy z kostkami 11 do wzbudzania drgan strun „szarpanych".Insitrument wedlug pomyslu dziala w ten spo¬ sób, ze po nacisnieciu klawisza 7 'oprawka stru¬ nowa 6 wraz, ze struna przesuwa sie do tasmy 1 lub 11, która porusza mechanicznie za pomo¬ ca urzadzenia napedowego 4 powoduje odpowie¬ dnie drgania struny, a przez to powstawanie za¬ danych dzwieków. Drgania te przerywa sie przez zwolnienie klawisza 7, przez co oprawka, 6 opada sila ciezaru, gdyz ramie z oprawka jesit w ten sposób podparte na drazku 8, ze jest nieco ciez¬ sze od ramienia z klawiszem. Oczywiscie mozna jednoczesnie naciskac kilka klawiszy oraiz mane¬ wrowac urzadzeniami pomocniczymi za pomoca pedalów.Dzialanie odmiany zwanej „klawiiola" odzna¬ cza sie tym, ze wydaje ona dzwieki podobne do instrumentów smyczkowych, a to dla/tego, ze na oprawki 6 sa nakladane srtruny wfiiolimowe odpo¬ wiednio nastrojone na zadana czestotliwosc drgan, wywolywanych tasma 1 typu smyczkowego.Dzialanie odmiany instrumentu zwanej „Son- trela" odznacza sie tym, ze na oprawkach 6 znajduja sie struny „szarpane", które zblizane do tasmy z kostkami 11 wydaja dzwieki podobne do dzwieków mandoliny lub innych instrumen- tciw tego. typu.Odmiana instrumentu zwanego „painkiestra" posiada kilka tasm typu ismyczkowego 1 i kost¬ kowego 11 oraz kilka zestawów klawiszy 7, co pozwala dowolnie wytwarzac dzwieki o duzym zróznicowaniu z róznego rodzaju strun, w roz¬ maity sposób wprawianych w drganie. PL