Opublikowano dnia 17 maja 1961 r. / eeoj i*/oa B'OLIOTEKA| fUrzedu FutenlowegJ mm POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44556 KI. 63 c, 41 Fabryka Samochodom Osoboirych Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione *) Warszawa, Polska Resor hydrauliczno-pneumalyczny samosprezajqcy Patent dodatkowy do patentu Nr ^2939 Patent trwa od dnia 29 lipca 1960 r.Zasada dzialania resoru hydrauliczno-pneu - matycznego wedlug opisanej dalej odmiany jest analogiczna jak w resorze wedlug patentu Nr 42939, lecz zmieniony zostal uklad kon¬ strukcyjny, przy którym wchodza w gre do¬ datkowe szczególy konstrukcyjne, wymagajace dodatkowo szczególowego opisu ukladu i dzia¬ lania dla wyjasnienia dodatkowych zastrzezen patentowych.Samochodowy resor hydrauliczno-pneumatycz¬ ny samosprezajacy sklada sie z cylindra re¬ soru 28 (fig. 1), cylindra pompy powietrznej 22, zamocowanego wewnatrz cylindra resoru 18, tloka resoru 36 z zamocowanym na nim wy¬ drazonym nurnikiem 23 pompy powietrznej.Do tloka resoru 36 od dolu zamocowany jest drazek 39, posiadajacy zakonczenia kuliste, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Fryderyk Adler. przeznaczony do polaczenia tloka resoru z ru¬ choma czescia zawieszenia samochodu, podczas gdy sam cylinder resoru 18 umocowany jest sztywno do podwozia wzglednie nadwozia sa¬ mochodu, jak to widac na przykladach (fig. 2 i 3).Tlok 36 wchodzi szczelnie do cylindra 18, uszczelnieniem elastycznym 35, a zamocowany na nim nurnik 23 wchodzi do cylindra pompy powietrznej 22, uszczelniony uszczelka 33.Tlok resoru 36 zamyka komore powietrzna A i polaczona z nia otworami 25 i 32 znajduja¬ cymi sie w przeponie 24 przestrzen powietrzna B, okalajaca cylinder pompy 22, przy czym otwór 32 zamykany jest zaworem zwrotnym 31.Wewnatrz resoru znajduje sie pewna ilosc cieczy (oleju) 27, która pokrywa górna po¬ wierzchnie tloka 36 warstwa h i laczy sie przez otwór 26 z ciecza wypelniajaca wydrazenie nurnika 23 oraz cylinder pompy 22, przy czymciecz, znajdujaca sie w cylindrze pompy 22, laczy sie z ciecza w wydrazeniu nurnika przez pierscieniowa szczeline 21 istniejaca pomiedzy przewezeniem . u gcry; wydrazenia nurnika a iglica 30, umocowana u góry cylindra pompy 22. Cylinder pompy powietrznej 22 posiada u góry zawór wlotowy zwrotny 12, dociskany sprezyna, wpuszczajacy powietrze z komory D mieszczacej sie w dnie cylindra resoru, do ko¬ mory P cylindra pompy, oraz zawór wylotowy zwrotny mankietowy gumowy 20 wpuszczajacy powietrze z cylindra pcmpy do komory B przez otwory 19. Komora B polaczona jest z komora D (powietrzna) otworem 28, którego przelot regulowany jest (dlawiony) sruba 11, której iglicowe zakonczenie wchodzi do otwo¬ ru 28.Komora D posiada zawór zwrotny klapowy 13, zakrywajacy otwór 14 laczacy ja z otocze¬ niem, oprócz tego zaleznie od potrzeby komo¬ ra D moze byc powiekszona zasobnikiem 17, zawierajacym dodatkowa przestrzen C za po¬ moca rurki 16. Na zasobniku 17 wzglednie na samym resorze (zamiast rurki 16, gdy nie ma dodatkowego zasobnika) moze byc przykrecony zawór 15, sluzacy do napompowania powietrza do resoru, wzglednie do zasobnika i resoru.Cylinder resoru 18 posiada u dolu nakretke oporowa 37 oraz pochwe uszczelniajaca 38, za¬ mykajaca komore E pod tlokiem. Resor (fig. 1) resoruje na zasadzie sprezania i rozprezania powietrza, sprezonego wstepnie do odpowiednie¬ go cisnienia w komorach .4 i B ponad tlokiem 36, który wypierany w dól wywiera nacisk na drazek 39, polaczony z ruchoma czescia za¬ wieszenia kola samochodu (fig. 2 i 3). Cisnie¬ nie powietrza dzialajacego na tlok 36 zalezne jest od obciazenia, przypadajacego na dany resor, zas miekkosc resorowania od objetosci powietrza znajdujacego sie ponad tlokiem 36 w komorach A i B. W celu utrzymania przez resor stalego sredniego przeswitu samochodu nad jezdnia przy zmianach obciazenia i osia¬ gniecia przy tym nie zmiennej miekkosci re¬ sorowania, musi byc utrzymana ponad tlo¬ kiem 36 poduszka powietrzna o stalej srednicy objetosci przy róznych cisnieniach (odpowia¬ dajacych obciazeniu), co wymaga ilosciowego doladowywania wzglednie rozladowywania po¬ wietrza w komorach A i B.Te czynnosc resor wykonuje podczas jazdy sa¬ moczynnie dzieki pompie powietrznej wewnatrz resoru i poruszanej ruchem resoru, która prze- ladowywuje powietrze z komory D wzglednie D i C do komór A i B w przypadkach gdy przeswit samochodu ponad jezdnia jest za maly i przestaje przeladowywac gdy przeswit osiagnie swoja wlasciwa wielkosc. Gdy zas przeswit zwiekszy sie powyzej normalnego (np. gdy obciazenie samochodu spadnie) wtedy powietrze z komór A i B rozpreza sie z powrotem do komory D.Pompa powietrzna pompuje tak przy ma¬ lych jak i wiekszych ruchach resoru dzieki temu, ze jej cylinder 22 stale jest zapelniony ciecza, która doplywa do niego przez wydra¬ zenie nurnika 23 i pierscieniowa szczelina 21 '(strzalka 7), dostajac sie do wydrazenia nurni¬ ka przez otwór 26 (strzalki 10) z warstwy cie¬ czy h pod wplywem cisnienia, panujacego wewnatrz resoru. Gdy nurnik 23 wynurza sie z cylindra pompy 22, poruszany ruchem tloka 36 w dól, w cylindrze 22 powstaje podcisnie¬ nie, otwiera sie zawór 12 przez który zostanie z komory D zassana pewna ilosc powietrza do komory P (strzalka 5), do której równiez do¬ plywa ciecz przez szczeline 21, lecz stosunkowo powoli tak, ze nie zdaza jej zapelnic calkowicie.Zassane powietrze zostaje przy ruchu powrot¬ nym nurnika 23 w góre sprezone przy pomocy cieczy znajdujacej sie w cylindrze 22 i gdy jego cisnienie przekroczy cisnienie, panujace ponad tlokiem resoru — zostanie ono wypchnie¬ te przy pomocy cieczy przez otwory 19 pod zaworem mankietowym 20 (strzalka 4) do ko¬ mory B.Zasilanie ciecza pompy odbywa sie przez szczeline 21 z szybkoscia przeplywu zalezna od jej przekroju, który jest stosunkowo maly gdy resor pracuje przy zanizonym przeswicie wozu ponad jezdnia; tj. gdy iglica 30 wchodzi gleboko do przewezenia nurnika i tworzy z nim szczeline o stosunkowo malym przekroju, przez która'ciecz zasila cylinder pompy stosunkowo {powoli, tak ze za kazdym wiekszym lub mniej¬ szym skokiem resoru pewna ilosc powietrza zostaje zassana (gdyz ciecz nie zdaza zapelnic komore P) i przeladowana ponad tlok resoru, przy czym przeswit samochodu sie powieksza, a iglica pracuje przy coraz wiekszym wynu¬ rzeniu z przewezenia nurnika. Gdy samochód dojdzie do wlasciwego przeswitu tlok resoru oraz nurnik bedzie pracowac przy takim wy¬ sunieciu wzgledem cylindra, przy którym iglica wynurza sie z przewezenia nurnika swoja zwe¬ zajaca sie czescia, wtedy przeswit szczeliny 21 powiekszy sie do tego stopnia, ze ciecz bedzie szybko wypelniac przestrzen P, uniemozliwia- — 2 —jac przez to dalsze zasysanie powietrza w ko¬ morze D, nastapi wtedy stan równowagi.Sprezone powietrze w przestrzeni ponadtloko- wej (A i B) ma moznosc bardzo powolnego powrotu do komory D przez otwór 28, regulo¬ wany sruba 11, co dzieje sie w przypadku, gdy cisnienie powietrza w komorze D stanie sie nizsze niz w przestrzeni B, na skutek wyssa¬ nia stamtad przez pompe pewnej jego ilosci.Gdy samochód nagle odciazony osiagnie po¬ ziom wyzszy od normalnego nastepuje wyrówT- nywanie cisnien pomiedzy (przestrzeniami B i D i samochód obniza sie znowu do wlasciwego przeswitu. Gdy w pewnych warunkach zawar¬ tosc powietrza w komorze D zostanie calko¬ wicie wyssana przez pompe powietrzna i prze¬ ladowana ponad tlok, cisnienie w komorze D spadnie ponizej cisnienia otoczenia, wtedy otworzy sie zawór 13 i pompa bedzie ssac po¬ wietrze z otoczenia, co przewiduje nie tylko w wypadkach awaryjnych. Samoczynne dola¬ dowywanie sie resoru powietrzem branym z otoczenia odbywa sie jednak znacznie wol¬ niej, niz gdyby bylo brane z zasobnika, w któ¬ rym powietrze jest odpowiednio zgeszczone.Wstepne jednorazowe napompowywanie po¬ wietrza do komory A i B resoru oraz komory D wzglednie C zasobnika 17 odbywa sie przy pomocy pompy sprezajacej, np. pompy do opon (cisnienie w resorze przewiduje sie przy nor¬ malnym obciazeniu resoru okolo 12' at) przez zawór zwrotny 15. Resor mozna równiez na¬ pompowac wstepnie przez spowodowanie jego ruchu posuwisto-zwrotnego droga wahania sa¬ mochodu, co jednak jest uciazliwe.Resor i zasobnik raz napompowany utrzy¬ muje trwale cisnienie dzieki uszczelnieniu tlo¬ ka 36 za pomoca elastycznego uszczelniania 35, ¦ponad którym utrzymuje sie stale warstwa cieczy 27, która smaruje (zwilza) gladz cylin¬ dra 18 i stanowi niejako hydrauliczne zamknie¬ cie ponad uszczelnieniem 35, które jest dopie- rane do gladzi cylindra naporem cieczy, wni¬ kajacej do okólnego rowka tloka 36 przez otwór 34. Przestrzen podtlokowa E uszczelniona fartu¬ chem 38 jest zabezpieczona zupelnie przed wplywami zewnetrznymi oraz zanieczyszczenia¬ mi. Opisany resor nie wymaga stosowania w zawieszeniu kola osobnego amortyzatora tlu¬ miacego wahania samochodu, gdyz posiada za¬ lety naturalnego samotlumienia dzieki jego progresywnej charakterystyce oraz oddzialywa¬ nie hamujacemu w pewnym stopniu pompy powietrznej. W celu sprecyzowania jednak dzialania tlumiacego w resorze przewidziala zostala przepona 24 pomiedcrMcomorkmi A i 1^ posiadajaca otwory 25 i 32Snlawiace\spr^Aot powietrza pomiedzy tymi pE^srczeniami\przy czym przy ruchu tloka w gM^) przy i dobijakm resoru powietrze przechodzi ^.komory t/TSdo B przez oba otwory (strzalka 8^s9) zas] przy^- bijaniu resoru powietrze przecrodzi I z komo¬ ry B do A tylko przez jeden otwór 23 (strzalka 8), podczas gdy drugi otwór 32 zostaje zamknie¬ ty zaworem zwrotnym 31, przez co uzyskuje sie wieksze dzialanie tlumiace przy odbiciu.Opisany resor nadaje sie do zastosowania do róznych samochodów, a szczególnie do tych, przy których procent zmiennego obciazenia w stosunku do ciezaru wlasnego samochodu jest stosunkowo duzy. Resor jest latwy w obslu¬ dze i regeneracji, przy czym nie wymaga spe¬ cjalnych zabiegów zapompowaniu wstepnym (jednorazowym) do czego wystarcza zwykla pompa do opon (produkcyjnie zwykly kompre¬ sor). Wykonawstwo resoru jest równiez bardzo proste, wymaga jedynie gladkich powierzchni, na których pracuja uszczelnienia ruchome. Je¬ den rodzaj resoru moze byc zastosowany na wszystkich kolach danego samochodu. PL