RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44394 KI. 42 o, 10 Instytut Energetyki*) Warszawa, Polska Szybkosciomierz izotopowy Patent trwa od dnia 7 maja 1960 r.Szybkosciomierz izotopowy sluzy do pomiaru predkosci i natezenia przeplywu wody w rurze konturu obiegu wody kotla parowego w bada¬ niach jego stanów nie ustalonych. Szybkoscio¬ mierz izotopowy moze równiez sluzyc do po¬ miaru predkosci wody w warunkach ustalonego lub zmiennego jej przeplywu w innych urza¬ dzeniach jak kociol parowy.Pomiar szybkosciomierzem izotopowym umo¬ zliwia dzieki* pomijalnie malej bezwladnosci przyrzadu (czas martwy bliski zeru, a czas roz¬ biegu jest mniejszy od 3 sekund), zarejestro¬ wanie wszystkich zmian w predkosci przeply¬ wu wody i wystarczajaca zgodnosc w czasie wartosci mierzonej z wartosciami innych mie¬ rzonych wielkosci, czego nie mozna uzyskac przy stosowaniu klasycznych metod pomiaru (rurkami spietrzajacymi, zwezkami).,*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Wlodzimierz Wisniew¬ ski.Na rysunku uwidoczniony jest przyklad wy¬ konania szybkosciomierza wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój przez cylindryczna obudowe, fig. 2 — uklad pomiaro¬ wy, fig. 3 — rejestrowany na oscylografie wy¬ kres obrotów skrzydelka*z izotopem promienio¬ twórczym, a fig. 4 — wykres sredniej niedo¬ kladnosci wzglednej pomiaru natezenia prze¬ plywu wody w rurze w zaleznosci od predkos¬ ci wody.Szybkosciomierz izotopowy wedlug wynalaz¬ ku sklada sie z cylindrycznej obudowy 1 wirni¬ ka trójskrzydelkowego 2 oraz dwóch wsporni¬ ków 3, kazdy zbudowany z pierscienia ustalajace¬ go wspornik w obudowie 1, tulei dla sruby utrzy¬ mujacej os wirnika skrzydelkowego 2 oraz za- profilowanych rozporek laczacych tuleje z pier¬ scieniem ustalajacym i sluzacych równoczesnie do uspokojenia przeplywajacego strumienia wo¬ dy. W pierwsza tuleje wkrecona jest sruba na¬ stawna 4 z nakretka mocujaca 5 do nastawienia swobodnego obrotu oski wirnika w stozkowychnakielkach' sruby nastawnej 4 i sruby oporo¬ wej 6. Pierscienie ustalajace sa zabezpieczone przed obracaniem sie za pomoca wkretów 7.Przedluzeatf oSudow^ »sta*towia wstawki 8 osa¬ dzone wspólosiowo w bbudowie za pomoca stoz¬ kowych plaszczyzn i sfazowane od strony rury w celu zespawania z nia. Na obudowe nasunie¬ ta jest oslona 9 z wypustem i szczelina, wyko¬ nana z olowia z domieszka antymonu. Szczeli¬ na posiada ksztalt klina o bokach silnie zbiez¬ nych do srodka oslony i wierzcholku umieszczo¬ nym mimosrodowo wzgledem pionowej osi oslo¬ ny. Szczelina na wewnetrznej powierzchni oslo¬ ny 9 jest nieznacznie wieksza od oslony izotopu promieniotwórczego, a na czolowej powierzchni wypustu dobrana jest tak, zeby przedluzone plaszczyzny szczeliny obejmowaly czynna czesc licznika Geigera-Mullera.Na obudowe szybkosciomierza wedlug wyna¬ lazku . jest nasunieta równiez stozkowa oslona z olowiu 10 do wygaszenia skosnego promie¬ niowania izotopu na liczniki Geigera-Mullera— przedwzmacniaczy, zainstalowanych na innych rurach konturu obiegu wody. Przedwzmacnia¬ cze i licznik Geigera-Mullera umieszczone sa w plaszczu wodnym. Wykonanie, montaz i za¬ budowa szybkosciomierza izotopowego w miej¬ scu pomiaru nie przedstawiaja trudnosci. Meto¬ da pomiaru szybkosciomierzem izotopowym po¬ lega na rejestracji przez petlicowy oscylograf na tasmie filmowej o stalym posuwie na jed¬ nostke czasu, wzmocnionych wyladowan liczni¬ ka Geigera-Mullera, wywolanych promieniowa¬ niem izotopu Cofto, zainstalowanego na skrzy¬ delku wirnika szybkosciomierza izotopowego.Zmiennosc natezenia promieniowania, reje¬ strowana w postaci grup impulsów ksztaltu zblizonego do trójkatów fig. 3, wywolana jest opisanym powyzej uksztaltowaniem szczeliny w oslonie olowianej. Wyzsze maksimum impul¬ sów, oznaczone cyfra 1, odpowiada polozeniu izotopu w osi szczeliny oslony olowianej przy szczelinie, natomiast nizsze maksimum impulsów, oznaczone cyfra 2, odpowiada wtórnemu polo¬ zeniu izotopu w osi szczeliny oslony. Mimoosio- we przesuniecie szczeliny wywoluje zblizenie do siebie tych dwóch maksimów. Nizsze maksimum impulsów wynosi okolo 0,65 wyzszego maksi¬ mum. Zmiana kierunku przeplywu uwidacznia sie w postaci zmiany dotychczasowejgo poloze¬ nia mniejszego maksimum w stosunku do wiek¬ szego maksimum. Brak przeplywu wody w ru¬ rze jest notowany na oscylogramie linia ciagla.Przedstawiony sposób zapisywania obrotów skrzydelka szybkosciomierza izotopowego przez oscylograf umozliwia okreslenie wszystkich pod¬ stawowych zjawisk przeplywu wody w kon¬ turach obiegu wody, jak zwrotnosci, zastoju, pulsacji.Szybkosciomierz izotopowy posiada wlasna charakterystyke, zaleznosc pomiedzy obrotami skrzydelka z izotopem promieniotwórczym a predkoscia wody. Charakterystyka moze byc sporzadzona w dowolnym ukladzie pomiaro¬ wym, np. ze zbiornikiem mierniczym.W wyniku badan ustalono, ze mozna poslugi¬ wac sie w pomiarach przeplywu wody jedna charakterystyka szybkosciomierza izotopowego wedlug wynalazku, okreslona przy dlugosci prostki na doplywie wody do wymienionego, równej dziesieciu srednicom wewnetrznym ru¬ ry, w przypadkach gdy przed szybkosciomie¬ rzem rura jest prostoliniowa lub posiada krzy¬ wizne mniejsza od 15° przy promieniu giecia 350 mm. W innych przypadkach nalezy badz sporzadzic charakterystyke, badz liczyc sie z wieksza niedokladnoscia niz podana na fig. 4. • PL