Wynalazek dotyczy regulatorów z ku¬ lami i polega na czulej przekladni, lacza¬ cej ramiona kul regulatora z narzadem, re¬ gulujacym szybkosc.Wrzeciono regulatora posiada kryze, która moze swobodnie równolegle do osi wrzeciona sie przesuwac, nie moze sie jed¬ nak lacznie z niem obracac, poniewaz po¬ laczona jest z regulujacym szybkosc narza¬ dem. Wewnatrz kryzy miesci sie tuleja, po¬ laczona przenikajacym przez wrzeciono na¬ rzadem z dzwigniami kul.Rysunek przedstawia przyklad wykona¬ nia wynalazku, fig. 1 przedstawia podluzny przekrój regulatora, fig. 2 — przekrój wzdluz linji 2 — 2 fig. i, fig, 3 — poziomy przekrój wzdluz linji 3 — 3 fig. 1 i fig. 4 — szczególowy przekrój piono¬ wy, zawierajacy odmiane konstrukcji regu¬ latora.Regulator posiada wrzeciono 5, pola¬ czone z silnikiem i obracajace sie z uzalez¬ niona od isilnika szybkoscia.W górnej czesci wrzeciona znajduje sie wydrazenie 6. Na górnej czesci wrzeciona przymocowana jest tarcza 7, obracajaca sie wraz z wrzecionem. Tarcza posiada dwa przeciwstawione sobie wlsporniki 8. Z tar¬ cza 7 laczy sie mostek 9 w ksztalcie pod¬ kowy, który zawiera centralna ustalajaca srube 10. Dolna koncówka sruby obraca sie w obsadzie plyty 11, naciskajacej zgary naspiralna sprezyne 12. Sprezyna 12 opiera /\ s&*fia plycie? *%^odpki 14 lacza podsta- s^rezfricr ty, fhifflfch przeciwstawnych punktach z wewnetrznemi ramionami dzwi¬ gni 15 kul regulatora. Dzwiglnie obracaja sie na sworzniu 16, umocowanym na górnej czesci wsporników 8. Drazek 17 polaczony jest u góry przy 18 do podstawy 13 i mie¬ sci sie w wydrazeniu 6 wrzeciona 5.Uklad i ustawienie kul regulatora nie stanowi zasadniczej wlasciwosci wynalaz¬ ku, który moze byc zastosowany przy do¬ wolnym ukladzie tych czesci.W wielu typach regulatorów kulowych na wrzecionie regulatora przesuwa sie tu¬ leja, polaczona przy pomocy czopa i wo¬ dzika z dzwigniami kul. Tuleja obraca sie wraz z wrzecionem. Wynika stad, ze kazde¬ mu osiowemu przesuwowi tulei przeciw¬ dziala tarcie pomiedzy tuleja i wrzecio¬ nem. Kryza, wchodzaca w wyzlobienie na zewnetrznej powierzchni tulei, polaczonej z dzwignia zmiany szybkosci, stara sie pod dzialaniem tarcia wirowac wraz z tuleja, co powoduje, ze dzwignie oddaja na wrze¬ ciono za posrednictwem tulei cisnienie cier¬ ne, zwiekszajac tern samem opór przy osio¬ wym ruchu tulei.Opór ten, przeciwstawiajacy sie swo¬ bodnym ruchom kryzy, jest bardzo niepo¬ zadany ze stanowiska wrazliwosci dziala¬ nia regulatora. Konstrukcja tego rodizaju u- niemozliwia dokladne regulowanie szybko¬ sci silnika.Dodatnia strona powyzszej konstrukcji polega na zastosowaniu kryzy 19 wrzecio¬ na 5, umocowanej luzno na wrzecionie i mogacej wykonywac ruch obrotowy bez zadnego prawie tarcia, które utrudnialoby ruchy osiowe.Wrzeciono moze wewnatrz kryzy swo¬ bodnie sie obracac. Kryza nie wytwarza tarcia na obwodzie wrzeciona. Dzwigniowe polaczenia 21 nie sa przeto obciazone. Gdyby odlaczyc dzwignie od kryzy i wodzik 17 od kul, kryza opadlaby pod dzialaniem wla¬ snego ciezaru na wrzecionie. Kryza sklada sie z dwóch pólokraglych czesci, z których kazda posiada czop 20 na zewnetrznej powierzchni kryzy, polaczony z dzwignia¬ mi 21. Dzwignie prowadza w dowolny spo¬ sób do narzadu zmiany szybkosci. Czesci kryzy 19 polaczone sa ze soba srubami 22.Na wewnetrznej powierzchni kryzy znajdu¬ je sie wyzlobienie 23, mieszczace tuleje 24, która moze sie swobodnie obracac. We¬ wnetrzna srednica tulei wieksza jest od sred¬ nicy wrzeciona 5. Tuleja nie przylega do wrzeciona, nie powodujac tarcia pomiedzy tuleja a wrzecionem. Podczas obrotu tulei w wydrazeniu kryzy 19, która wobec pola¬ czenia z dzwigniami obracac sie nie moze, ruchowi osiowemu kryzy nie przeszkadza tarcie. Tarcie w danem urzadzeniu nie ist¬ nieje. W dolnej cziesci szczeliny 6 scianka wrzeciona posiada przeciwstawione sobie wykroje 25, w których znajduje sie sworzen 26, umocowany w scianach tuilei 24. Swo¬ rzen wchodzi swobodnie do otworu 27 wo¬ dzika 17.Jak widac przy dzialaniu regulatora w normalnych warunkach, kryza 19 nie zmie¬ nia polozenia, poniewaz tuleja 24 wiruje synchronicznie z wrzecionem wobec pola¬ czen jej z ramionami kul we wnetrzu dwu¬ dzielnej kryzy. Gdy obciazenie wzrasta lub opada, ramie sila odsrodkowa zmienia u- klad ramion kul i przy pomocy wodzika 17 podnosi kryze 19, zawierajaca tuleje 24 na wrzecionie 5. Wskutek tego dzialaja dzwi¬ gnie 21 i przestawiaja w odpowiedni spo¬ sób narzad zmiany szybkosci.Porównywujac powyzsze urzajdzenie z poprzedniemi, stwierdzic nalezy, ze zamiast ciernego umocowania tulei na wrzecionie w celu nadania jej wspólnego z wrzecionem wirowego ruchu, kryza, polaczona z dzwi¬ gniami, utrzymywana zostaje na wrzecio¬ nie, podczas gdy tuleja nie wytwarza zad¬ nego tarcia. Innemi slowy, zachodzi tu wzgledny ruch obrotowy pomiedzy kryza a wrzecionem oraz wzgledny ruch osiowy. — 2 —Poniewaz podczas ruchu osiowego kryzy zachodzi swobodny wzgledny ruch obroto¬ wy, wplyw tarcia pomiedzy czesciami skla- dowemi mechanizmu, wytworzonego cisnie¬ niem dzwigni na kryze i skierowanego pod prostym katem do osi wrzeciona, które ha¬ mowac moze ruch osiowy, jest zredukowa¬ ny do minimum. Poniewaz jednoczesnie i tuleja nie wywoluje tarcia, caly regulator z latwoscia zmienia swój uklad przy naj¬ mniejszych wahaniach w obciazeniu. zamiast dwudzielnej konstrukcji kryzy 19, ulatwiajacej montaz tulei, kryza moze byc zbudowana wedlug fig. 4 i skladac sie z jednolitej podstawy 28, podcietej przy 29 w celu umieszczenia tulei 24. Miseczko- wa czesc 30 kryzy posiada obraczkowa kry¬ ze 31, wystajaca nad wycieciem 29 i wy¬ kluczajaca osiowe ruchy tullei. Czesc ta mo¬ ze byc rozbierana i przymocowana jest do podstawy 28 szeregiem srub 32. Przy do¬ wolnej z dwóch wskazanych konistrukcyj kryzy, osiagnac mozna latwy montaz cze¬ sci na wrzecionie regulatora.Powyzszy opis wyjasnia urzadzenie, sposób dzialania i zalety nowego regulato¬ ra kulowego. Regulator tego typu odznacza sie wyjatkowa wrazliwoscia, wobec czego' reaguje on na najmniejsze zmiany obciaze¬ nia, zaoszczedzajac znaczne ilosci pary.Rezultat ten nie komplikuje przytem me¬ chanizmu regulatora i nie zwieksza kosztów jego wyrobu. System polaczen pomiedzy ramionami kul i dzwigniami narzadu zmia¬ ny szybkosci moze byc zastosowany do re¬ gulatorów, wirujacych w poziomej lub pio¬ nowej plaszczyznie. Wynalazek moze byc zastosowany do odmiennych od przedsta¬ wionych na rysunku urzadzen. PL