PL44157B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 7 lutego 1961 r.^VNT^ O cogt ae/oo BIBL I OT EK Al - , .. .-'¦..:-j i nowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY ^aa±stau^ A3= Pfr 4*15? Zaklady Fr^mgshi Barwników ^Borata"*) Zgierz, Polska KI. 2i a, i -:/ o «? o m Sposób wytwarzania monoazowydi pigmentów hib laków Patent trwa od dnia 20 lipca 1959 r.Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania mo- nóazowych pignTerttóW lub laków.Znane jest wytwarzanie monoazowych pig¬ mentów i laków przez sprzeganie zwiazków dwuazoniowych amlin aromatycznych z kompo¬ nentami biernymi, np. z niemieckich opisów patentowych tnr nr 256999 i 257488. Synteze tych pigmentów i laków przeprowadza sie w srodo* wisku kwasów organicznych, np. w srodowisku kwasu octowego wydzielajacego sie podczas sprzegania praez dodanie do masy reakcyjnej ostaanu sodowego. Niektóre zwiazki dWuazonib- we sa malo trwale w srodowisku kwasów orga¬ nicznych lub ich soli i ulegaja czesciowo roz¬ kladowi, przy cayan wytwarzajace sie produkty rozkladu sa nierozpuszczalne w srodowisku reakcyjnym, podobnie jak gotowy produkt i po¬ woduja nie tylko straty na otrzymanym pig- •) WlaMciel patentu oswiadczyl, ze Wspól- ttatotoni wynalazku sa mgr toz. Waclaw An- && i ittgr inz. tiadettóz Cislo. mende lub l«ku, lecz równiez zanieczyszczali je.Znane jeSt równiez barwienie tkaniny bawel¬ nianej bairwndkami bezposrednio tworzonymi na wlóknie (tak zwanymi barwnikami lodowy¬ mi) przez napojenie tkaniny komponentem bier¬ nym i sprzegniecie go ze stabilizowana sola dw-uazozwiaaku przez przeciaganie wysuszonej tkaniny przlfe* roztwór wodny tej soli. Barwni¬ ki lodowe nadaja sie wylacznie do barwienia tkanin bawe^iia&fy^ ptzy czym stosowane sta¬ bilizowane dwHJazbzwHazki nie sa dostatecznie trwale przy .dluzszym ich przechowywaniu, wskutek czego wymagaja dodatkowego utrwale¬ nia przez dodanie do pasty* stabilizowanego dwuazozwiazku substancji odciagajacych wode, np. bezwodnego siarczanu magnezu. Dopiero w tej postaci staJylizorwaffie dwuaizozwiazki sa stostfwwne do oteymywania rnórfoazoSfych batWrrffcÓW, sflr tyifeff db Wfófcha. &Mtift&Xxm, «T t dwtia^b^WiazltÓW sprz^T-nych z ko^poneintami biernymi otrzymuje sie monoazotye pigmenty lub laki ze zwiekszona wydajnoscia, o wybitnej czystosci i zywosci bar¬ wy i o zwiekszonej dyspersji, jezeli do sprzega¬ nia za&Josuje sie zwiazek dwuazoniowy nie za¬ wierajacy zanieczyszczen znajdujacych sie w wyjsciowej aiminie oraz jezeli w czasie sprze¬ gania zabezpieczy sie dwuazozwiazek przed rozkladem.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze zwiazek dwuazoniowy wydziela sie z jego roz¬ tworu przez wysolenie, a nastepnie wydzielona sól dwuazozwiazku sprzega sie z komponentem biernym, przy czym przy wysalaniu chlorek dwuazoniowy oczyszcza sie od wszelkich zanie¬ czyszczen, zawartych w wyjsciowej aminie.Wysalamtie zwiazków dwuazoniowych, czyli otrzymywanie dwua^ozwiazków w postaci sta- inlnej* jest rzecza juz znana i moze byc prze¬ prowadzane za pomoca np. ZnCl2t SnCl^, SbC73, HgCl2, kwasu p-nitrobenzenosulfonowego lub kwasu jedno albo dwunaftalenosulfonowego.Jako aminy Avyjsci?jowe, z których wytwarza sie stabilizowane dwuazozwiazki, stosuje sie we¬ dlug wynalazku np. 4-chloro-2-nitroaniline, 4- -metylo-2-nitrpaniline, 4-metoksy-2-nitroaniline, 4-chlbro-2^rnetoksyaniline, 2, 4-dwunitroaniline, 4-nitro-2-chloroa,niline, 2, 5-dwuchloroaniline, 4-nitro-2-metyioaniline, 4-n4tro-2-meteksyaniline, 2, 4-dwuchloroaniline, 2, 4, S-trójchloroaniline, 5-nitro-2-metyloaniline, 5-nitro-2-metoksyaniline, 5-chloro-2-metoksyaniiine, 5-chloro-2-metyloani- line, 5-chloro-2-nitroaniline lub inne pochodne aniliny zawierajace w pierscieniu grupy — CH?, -- Cl, - N02, lub - OCH3.Jako komponenty bierne sprzegane z dwuazc- zwiazkiem stosuje sie wedlug wynalazku arylid estru aeetylooctowego, l~fenylo-3-metylo-5-pira- zolon, arylid kwasu bcitaclkisynaftoeisowego oraz ich pochodne zawierajace w pierscieniu benze¬ nowym jedna lub dwie grupy — CH3, — OCH;;, — NO? lub Cl, betanaftol oraz jego pochodne zawierajace w pierscieniu jedna lub dwie gru¬ py sulfonowe jak równiez i kwas betaoksynaf- toesowy.Przyklad I. 0,5 mola 4-chloro-2-nitroanili- ny zawiesza sie w 200 ml wody, do otrzymanej zawiesiny dodaje 1,5 mola 30%-owego kwasu solnego i po oziebieniu dwuazuje sie wkrapla- jac 0,5 mola 4 nazotynu sodowego. Po ukoncze¬ niu procesu dwuazowania do roztworu dodaje sie 40 g ZnCl2, przy czym wytraca sie z roztwo¬ ru sól z dwuazowanej chloronitroaniliny o wzo¬ rze I w postaci bardzo drobnych, stabilnych krysztalów, pozbawionych juz zanieczyszczen zawartych w aminie wyjsciowej. Sól cynkowa dwuazozwiazku otrzymuje sie z wydajnoscia 90% wydajnosci teoretycznej. 0,100 mola wyzej opisanego stabilizowanego dwuazozwiazku roz¬ puszcza sie w 400 ml wody, oziebiajac roztwór lodem do temperatury okolo 8"C.W miedzyczasie 0.102 mola ortochloroanilidu estru aeetylooctowego rozprowadza sie w 300 ml wody, a nastepnie rozpuszcza go przez do¬ danie lugu sodowego, otrzymanego przez roz¬ puszczenie 0,125 mola NaOH w 100 g wody, az do odczynu zasadowego na papierek tiazolowy.Nastepnie roztwór zakwasza sie kwasem octo¬ wym do reakcji kwasnej na lakmus i oziebia otrzymana zawiesine do temperatury okolo 8°C.Do tak przygotowanej zawiesiny awilidu wlewa sie na zmiane z octanem sodowym uprzednio przygotowany roztwór dwuazozwiazku, przy czym wytraca sie wytworzony pigment.Odczyn masy reakcyjnej w czasie sprzegania powinien byc negatywny na kongo. Po ukon¬ czeniu procesu srzegania ogrzewa sie mase reakcyjna do temperatury 50—60rC i odsacza wytworzony pigment. Odsaczona paste pigmen¬ tu miesza sie z 800 ml wody, ogrzewa zawiesi¬ ne do temperatury 30—90CC, ponownie odsacza i w koncu wydzielony pigment suszy wolno w temperaturze 40—50°C. Wydajnosc gotowego su¬ chego pigmentu wynosi 95% w stosunku do uzy¬ tego ortochloroanilidu.Otrzymany pigment o wzorze II barwi na czysty zielono-zólty kolor.P r z y k l a d\ 11. 0,110 mola betanaftolu roz¬ prowadza sie w 250 ml wody, a nastepnie do¬ daje sie lugu sodowego otrzymanego przez roz¬ puszczenie 0,120 mola NaOH w 100 ml wody i ogrzewa do temperatury 80°C w celu rozpusz¬ czenia. Odczyn roztworu powinien byc zasado¬ wy na papierek tiozolowy. Nastepnie roztwór zakwasza sine 10%-ówym kwasem octowym' do reakcji kwasnej na lakmus. Otrzymuje sie za¬ wiesine betanaftolu, która oziebia sie 150 g lo-r du do temperatury 15°C. 0,100 mola soli o wzorze III, otrzymanej spo¬ sobem opisanym w przykladzie I, rozpuszcza sie w 250 ml wody, zakwasza 0,05 molami]" 35%-owego kwasu solnego, a nastepnie oziejbia 200 g lodu do temperatury okolo 0°C. Do zawie¬ siny batanaftolu wlewa sie roztwór soli dwua¬ zozwiazku na zmiane z octanem sodowym. Od¬ czyn masy reakcyjnej w czasie sprzegania po¬ winien byc kwasny na lakmus. Po sprzegnieciumase reakcyjna ogrzewa sie do temperatury 50 ^C i odsacza wytworzony pigment. Odsaczona paste miesza sie z 750 ml wody, ogrzewa do temperatury 90°C i odprasowuje, .a nastepnie suszy w temperaturze 60CC. Wydajnosc gotowe¬ go suchego pigmentu wynosi 93—97% w stosun¬ ku do zuzytego dwuazozwiazku.Otrzymany pigment o wzorze IV barwi na czysty niebiesko-czerwony kolor.Przyklad III. 0,104 mola l-fenylo-3-me- tylo-5npirazolemu miiesza sde z 150 ml wody, a nastepnie dodaje lugu. sodowego, otrzymanego przez rozpuszczenie 0,1H mola NaOH w 80 ml wody i ogrzanego do temperatury 70°C w celu rozpuszczenia. Odczyn roztworu powinien byc * zasadowy na papierek tiazolowy. Otrzymany roztwór uzupelnia sie woda do objetosci 800 ml i zakwasza, rozcienczonym kwasem solnym do reakcji kwasnej na lakmus. Otrzymana zawie¬ sine fenylometylopirazolonu oziebia sie 200 g lodu do temperatury 18°C. 0,100 mola soli o wzorze V rozpuszcza sie w 300 ml wody zakwasza 0,045 molami 35%-o- wego kwasu solnego, a nastepnie oziebia 200 g lodu do temperatury 0°C.Do zawiesiny feirylometylopirazoilonu wlewa sie roztwór dwuazozwiazku na zmiane z octa¬ nem sodowym. Odczyn masy reakcyjnej w cza¬ sie sprzegania powinien byc kwasny na lak¬ mus. Zuzywa sie okolo 0,050 mola octanu sodo¬ wego. Po sprzegnieciu odsacza sie wytworzony pigment, który nastepnie miesza sie z 900 ml wody, ogrzewa do temperatury 90 C, odpraso- wuje i suszy w temperaturze 65°C.Wydajnosc gotowego suchego pigmentu o wzorze VI wynosi 92—96% w stosunku do uzytego dwuazozwiazku. Pigment barwi na czysty czerwonawo-zólty kolor.Przyklad IV. 0,115 mola naftoelanu A rozprowadza sie w 250 ml wody, a nastepnie dodaje roztworu lugu sodowego otrzymanego przez rozpuszczenie 0,150 mola lugu w 150 ml wody i ogrzanego do temperatury 85° C, w celu rozpuszczenia. Odczyn roztworu powinien byc zasadowy na papierek tiazolowy. Otrzymany' roztwór uzupelnia sie woda do objetosci 800 ml i oziebia 200 g lodu do temperatury 20° C. 0,100 mola soli 2,5-dwuchloroezobenzenu o wzorze V rozpuszcza sie w 200 ml wody, za¬ kwasza 0,06 molami 35%-wego kwasu solnego, a nastepnie oziebia 200 g lodu do tempera¬ tury o°cr Do roztworu naftoelanu wlewa sie 0,050 mola 4 n roztworu octanu sodowego, a nastepnie . wlewa roztwór dwuazozwiazku na zmiane z lu- „ giem sodowym. Odczyn masy reakcyjnej w cza¬ sie sprzegania powinien byc zasadowy na zól¬ cien brylantowa. Zuzywa sie okolo 0,050 mola 10%-wego lugu sodowego. Po sprzegnieciu za¬ kwasza sie mase reakcyjna 0,07 molami 10%-wego kwasu octowego do pH = 5 i odsa¬ cza. Paste pigmentu miesza sie z 1000 ml wody, ogrzewa do 90p C i odprasowuje, a nastepnie suszy w temperaturze 55° C. Wydajnosc gbto- wego suchego pigmentu wynosi 92—95% w sto¬ sunku do zuzytego dwuazozwiazku. Otrzymany pigment o wzorze VII barwi na czysty czerwo¬ ny kolor.Przyklad V. 0.110 mola soli Schoeffera rozpuszcza sie w 200 ml goracej wody przez dodanie 0,06 mola weglanu sodowego. Odczyn roztworu powinien byc zasadowy na zólcien brylantowa. Otrzymany roztwór uzupelnia sie woda do obojetnosci 400 ml i oziebia lodem do temperatury 20° C. 0,100 mola soli 2,5-dwuchloroazobenzenu o wzorze V rozpuszcza sie w 200 ml wody, za¬ kwasza 0,06 molami 35%-wego kwasu solnego a nastepnie oziebia lodem do temperatury 0°C.Do roztworu soli Schoeffera wlewa sie 0,2 mola 20%-wego roztworu weglanu sodowego, a nastepnie roztwór dwuazozwiazku. Odczyn masy reakcyjnej w czasie sprzegania powinien byc zasadowy na zólcien brylantowa. Po sprzegnieciu zakwasza sie mase reakcyjna 0,35 molami 10%-wego kwasu octowego do pH = 5, dodaje sie niewielka ilosc NaCl i odsacza.Odsaczona paste barwnika rozpuszcza, sie w 400 ml wody, miesza z woda, a po rozmie¬ szaniu uzupelnia woda do objetosci 700 ml, ogrzewa do temperatury 50° C i dodaje 20 g BaCl2 rozpuszczonego w 100 ml wody. Mase reakcyjna podgrzewa sie do temperatury 100° C i w tej temperaturze miesza okolo 1,5 godziny.Po oziebieniu do temperatury okolo 70° C od¬ sacza sie wytworzony lak, a nastepnie suszy w temperaturze 60° C.Wydajnosc gotowego suchego laku wynosi 94% w stosunku do zuzytego dwuazozwiazku.Otrzymuje sie lak o wzorze VIII o barwie pomaranczowej. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania monoazowych pigmen¬ tów lub laków przez dwuazowanie aminy i sprzeganie otrzymanego zwiazku dwuazo- niowego z komponentem biernym, znamien- - 3 -ny tyr«, ter *wia*fck dWuwzotftowy wydziela sie: » jego roztworu przw wygolenie, a na¬ stepnie sprzega z komponentem biernym. 2, Sposób wedlug aastr 1, znamienny tym, *e jako amine wyjsciowa stosuje sie 4-chloro-
2. 2. - nitroanillne, 4 - metylo - 2 - nitroanillne, 4- metoksy 2 - nitroanillne, 4 - chloro - 2 - me- tfcfosyaitfiine, 2, 4KJwunitroan44ine, 4-nitro-2- chftM^aHiline, 2,5-dwuchlbroaniline, 4 - ni- t*o<- 2 - metyioaniline, 4 - nitro - 2 - metokey- aniMne, 2,4-d!WuehkMroaMne, 2, 4, 5-trój- cMproaiiiline, 5 - nitro -2- metyioaniline, 5- nftro- 2 - metoksyaniline, 5 - chloro - 2 - me- toksyaniiinie, 5 - chloro - 2 - metyioaniline, S - chloro - 2 - nitro-anUine lub inne pochod¬ ne aniliny zawierajace w piersciaiiu grupy — 4fr* — 'Cl,. — NOt- lub — OCHs*
3. 3. SpeSftb wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny- tym, te jafto ftBtaf*aflSftfp bwrte* attfcu-tfr ae «yllsd( «ftru aoetyli^octcjwegb, l-ffcnylo-^-me- tyfo-5*^irazolon, arylid kwasu bst&oksynaf- tteeawrwego arar ich pochodhe zawierajace w pierscieniu benzenowym jedna lub dwie grupy - CH& — OCff3, — WÓ? lub Cl, beta- naftol oraa jego poehecftie zawierajace w^ pierscieniu f«dha lufc dwie gi»upy sulfo¬ nowe, jak fówniezr kwse b^taoksynattoeso- wy. Za tel a dy Frnemyslu Barwników „B o r u t a" Zastepca: mgr mi. Aleksander $aimujllo rzecznik patentowy WZÓR t co tt W. WZÓR III \ - uoL li WZ OK IV . N02 v ) WZÓR. V f )4Ml.a] ZirCL2 WZÓR Vl a CL H0XN/N oDo opisu patentowano nr 44157 wióa viii / CL OH Cl < |W SO, WZÓR VII a n¥ a kAJ— CC.MH< ) 2458 RSW „Prasa" Kielce. PL