Wynalazek dotyczy dozownika komorowego do przenoszenia przewaznie materialów sta¬ lych. Posiada on zmontowany w oslonie wir¬ nik, zaopatrzony w jedna lub kilka komór, które podczas obracania sie wirnika zostaja polaczone kolejno co najmniej z jednym otwo¬ rem wlotowym i jednym otworem wylotowym oslony, powodujac przenoszenie materialów.Dozownik komorowy jest przeznaczony do transportu glównie wiórów drzewnych/ slomy, pozostalosci z trzciny cukrowej i podobnych materialów zawierajacych celuloza miedzy sta¬ nowiskami roboczymi, znajdujacymi sie pod róznym cisnieniem. Najwazniejszym zakresem zastosowania dozownika wedlug wynalazku sta¬ nowia warniki lub podobne urzadzenia do prze¬ róbki materialów celulozowych, w których pa¬ nuje cisnienie pary np. 6 — 12 kg/cm2, przy czym takie materialy sa przenoszone do war- nika za pomoca dozownika komorowego. Oczy¬ wiscie mozliwe jest równiez zastosowanie do¬ zownika do transportu materialów ze stanowis¬ ka roboczego o wiekszym cisnieniu do stano¬ wisk o mniejszym cisnieniu.Dozowniki komorowe tego rodzaju Sa nara¬ zone na stosunkowo znaczne zuzycie na po¬ wierzchniach uszczelniajacych pomiedzy wirni¬ kiem a otaczajaca oslona. W celu wyrównania zuzycia stosuje sie powierzchnie uszczelniajace ksztaltu stozkowego tak, iz nastawia aie je przez przesuniecie osiowe wirnika. Jednak -u¬ zycie to wywiera ten skutek, ze na powierz* chniach uszczelniajacych tworza sie zagle¬ bienia lub rowki rozmieszczone nierównomier¬ nie, które rzecz jasna pozostaja po takim nastawieniu. Dlatego luz miedzy powierzchniami uszczelniajacymi zmienia sie, wskutek czego nastawianie tych powierzchni po wiekszej czeS-ci staje sie bezuzyteczne. Przy cylindrycznych powierzchniach uszczelniajacych stosuje sie tu¬ lejki^ które jednak nie daja zadnego wyrów¬ nania skutków zuzycia. W takim przypadku mozna Stosowac jako jedyna mozliwosc zmiane polozenia wirnika mniej wiecej srodkowo, na zewnatrz wzgledem otaczajacej go cylindrycz¬ nej powierzchni oslony, np. tak aby luz od strony wysokopreznej dozownika byl mniejszy, niz od strony niskopreznej. Nie daje to jed¬ nak istotnego rozwiazania zagadnienia wyeli¬ minowania nieszczelnosci dozownika i nadal istnieja luzy klinowe w kierunku obwodowym, wywierajace taki skutek, ze przenoszony ma¬ terial moze dostawac sie miedzy powierzchnie uszczelniajace i je zaklinowywac.Wedlug wynalazku czesci oslony dozownika, znajdujace sie pomiedzy wlotem i wylotem zaopatrzone sa w szczeki, które posiadaja po¬ wierzchnie od strony wirnika odpowiednio dopasowane oraz osadzone przesuwnie promie¬ niowo wzgledem wirnika. Szczeki nastawia sie bez koniecznosci demontowania dozownika ko¬ morowego, a luz miedzy nimi i wirnikiem jest staly z punktu widzenia szczelnosci. Wirnik moze pracowac z pewnym luzem wzgledem oslony cylindrycznej, znacznie wiekszym niz dotychczas stosowane, co zapobiega uginaniu sie na jakie moze byc narazony wirnik, gdy znajduje sie pod dzialaniem róznicy cisnienia, miedzy otworem wlotowym i wylotowym.Wynalazek zostal bardziej szczególowo opi¬ sany w zwiazku z rysunkiem, przedstawiaja¬ cym przyklad wykonania dozownika oraz omó¬ wiono inne znamienne cechy wynalazku.Na rysunku fig. 1 przedstawia przekrój wzdluz linii I — I na fig. 2 dozownika komo¬ rowego wedlug wynalazku, fig. 2 — przekrój poprzeczny wzdluz linii II — II na fig. 1, fig. 3 — w skali powiekszonej czesc dozownika komorowego w widoku z góry i czesciowo w przekroju wzdluz linii III — III na fig. 2, fig. 4 — czesc odmiany dozownika w podob¬ nym przekroju jak na fig. 1, a fig. 5 — prze¬ krój czesci innej odmiany dozownika.W róznych odmianach wykonania dozownika jednakowe jego czesci zostaly oznaczone tymi samymi liczbami.Na rysunku oznaczono liczba 10 oslone, a liczba 12 wirnik. Wirnik osadzony swymi czopami 14 w lozyskach 16, jest podtrzymywany za pomoca pierscieni czolowych 18 i 20. Zew¬ netrzny pierscien czolowy oznaczony liczba 20, przymocowany sruba 22 do oslony 10 i sruba 24 do pierscienia wewnetrznego 18, posiada nieco mniejsza srednice zewnetrzna niz srednica czesci cylindrycznej 26 wirnika 12. Wirnik jest obracany za pomoca nie przedstawionego na rysunku napedu, np. za pomoca silnika elek¬ trycznego, przy czym naped jest rozlozony na obydwa czopy 14 wirnika.W cylindrycznej powierzchni zewnetrznej 26 wirnika wykonane sa zaglebienia lub komory 28, których w przedstawionym przykladzie jest trzy; przy obrocie wirnika lacza sie one ko¬ lejno z otworem wlotowym 30 i wylotowym 32 oslony 10. Górny otwór wlotowy 30 moze byc zamkniety zbiornikiem zasilajacym, np.^ do¬ prowadzajacym wióry drzewne, które spadaja do komory 28, znajdujacej sie w górnym po¬ lozeniu. Wirnik jest obracany w kierunku ru¬ chu wskazówki zegara (fig. 2), dzieki czemu wióry drzewne zostaja przeniesione do dolnego otworu wylotowego 32; otwór ten jest pola¬ czony np. z pewnym warnikiem, w którym pa¬ nuje podwyzszone cisnienie pary. Wydajnosc dozownika komorowego zalezy przede wszyst¬ kim od liczby obrotów wirnika, który moze wykonywac np. 20 obr/min.Pomiedzy obydwoma otworami 30 i 32 znaj¬ duja sie przebiegajace obwodowo w oslonie 10 przestrzenie 34, celowo o ksztalcie prostokat¬ nym, w których sa dopasowane szczeki 36.Przestrzenie 34 sa przykryte pokrywami 38, które sa przymocowane srubami 40 do oslony 10.Szczeki 36 sa osadzone nastawnie w kierunku promieniowym. Moga one swoimi wewnetrzny¬ mi powierzchniami cylindrycznymi 42 wspól¬ pracowac z zewnetrzna powierzchnia 26 wir¬ nika 12 z pewnym luzem, wynoszacym 0,05 — 0,1 mm. Szczeki 36 w przykladzie wykonania dozownika wedlug fig. 1 — 3, sa ustawione w zadanym polozeniu i zaryglowane w tym polozeniu za pomoca srub tulejkowych 44 i srub 46, osadzonych w otworach pokryw 38.Na powierzchni cylindrycznej 26 wirnika znajduja sie uszczelki 48, rozmieszczone w kie¬ runku promieniowym na zewnatrz szczek 30 przy koncach wirnika; posiadaja one ksztalt pierscieniowy i sa umieszczone w rynnach utworzonych przez wirnik 12 i oslone 10. Scis¬ kanie uszczelek 48 uzyskuje sie za pomoca pierscienia dociskowego 50, który jest przy¬ mocowany odejmowalnie do pierscienia czo¬ lowego 20 za pomoca srub 52. Uszczelki 48 moga byc dociskane za pomoca pierscieni 50 i srub 52, zapobiegajac w ten sposób przecie¬ kaniu od strony wysokopreznej dozownika* do strony niskopreznej. Uszczelki mozna wymienic po odjeciu pierscienia 20 i po uprzednim zlu- - 2 —zowaniu srub 22 i 24. Do uszczelek doprowa¬ dza sie olej pod cisnieniem przewodami 54.Wirnik 12, posiadajacy na piwierzchni zew¬ netrznej 26 warstwe tworzywa utwardzonego, moze byc osadzony z luzem okolo 2 mm wzgle¬ dem cylindrycznej powierzchni oslony 10. Ten luz moze byc znacznie wiekszy, niz luz miedzy wirnikiem a szczekami 36 i przewyzsza war¬ tosc luzu wytworzonego wskutek uginania sie wirnika pod wplywem dzialania podcisnienia.Szczeki 36 posiadaja elementy uszczelniajace lub uczelki 56, rozmieszczone wzdluz trzech stron przestrzeni czterobocznej 34. Czwarty bok tej przestrzeni, znajdujacy sie w poblizu otwo¬ ru wlotowego 30, jest zaopatrzony w podobna uszczelke. Uszczelki 56 sa dociskane za pomo¬ ca pokrywek 60 i srub 58. Korzystnie jest, gdy uszczelki 48 i 56 w czesciach zaznaczo¬ nych linia przekroju III — III na fig. 2 i 3, wzajemnie stykaja sie.Szczeki 36 sa zaopatrzone w szczeliny dre¬ nazowe 62, rozmieszczone ponad linia srodkowa wirnika i wykonane wzgledem kierunku obrotu wirnika tak, iz od strony gdzie przesuwa sie komora 28 z ladunkiem wirów drzewnych, moga one odprowadzac pare lub gaz, jaki do¬ staje sie tutaj przez szczeline miedzy szcze¬ kami a wirnikiem ze zbiornika cisnieniowego, zamykajacego otwór wylotowy 32. Zapobiega sie wiec przez to doprowadzeniu tej pary lub gazów do otworu wlotowego 30, gdyz mogloby nastapic hamowanie doprowadzania materialu.Na przeciwleglej stronie wirnika, gdzie ko¬ mora 28 przesuwa sie do góry, szczelina lub szczeliny 62 odprowadzaja gaz lub pare z tej komory, gdy zostanie przerwane polaczenie komory z otworem wylotowym 32. Para lub gaz przeplywa nastepnie przez króciec 64 wy¬ konany w pokrywie 38 i przez odpylacz cy¬ klonowy, w celu oddzielenia unoszonych drob¬ nych czastek przerabianego materialu.Dozownik komorowy wedlug wynalazku pra¬ cuje w sposób nastepujacy. Otwór wlotowy 30 sluzy do doprowadzania przerabianych mate¬ rialów, np. w postaci wiórów drzewnych przez lej $5 (fig. 2) ze zbiornika zasilajacego, nie przedstawionego na rysunku.Pomiedzy zbiornikiem i otworem 30 moze znajdowac sie dozownik (nie przedstawiony na rysunku) zaopatrzony w czesci dennej w znane narzady wstrzasowe. Wióry drzewne spadaja do komory 28, gdy znajduje sie ona pod otworem 30 i sa przenoszone przez obrót wirnika do otworu wylotowego 32, w którym panuje wyzsze cisnienie. Przez obracanie wir¬ nika material nadmiarowy jest zeskrobywany szczekami 36. Celowe jest nastawienie szczek tak, aby w ich czesci górnej wirnik znajdo¬ wal sie w polozeniu najblizszym, dzieki czemu zapobiega sie zaklinowywaniu wirnika prze¬ rabianym materialem, dostajacym sie do szcze¬ liny miedzy wirnikiem a szczekami. Otwór wy¬ lotowy 32 jest w opisanym przykladzie przy¬ laczony do warnika, w którym panuje stosun¬ kowo wysokie cisnienie. Szczeliny 62 odprowa¬ dza od strony zewnetrznej przedostajaca sie pare lub gaz. Od strony gdzie oprózniona z materialu komora po opuszczeniu otworu wy¬ lotowego 32 przesuwa sie znów do góry, zanim zostanie doprowadzona do zetkniecia sie ze szczelina 62, para lub gaz znajdujace sie w ko¬ morze rozprezy sie i zacznie uchodzic dalej przez króciec 64. W tym przypadku winna byc utrzymywana najmniejsza szerokosc szczeliny miedzy wirnikiem a szczekami przy dolnych krawedziach tych szczek.Przyklad wykonania dozownika, uwidocznio¬ ny na fig. 4, rózni sie od dozownika opisanego wyzej tym, ze jest zaopatrzony w pierscien uszczelniajacy 66, umieszczony na wystepie 68 z obydwóch stron wirnika 12. Plaska powierz¬ chnia pierscienia uszczelniajacego 66 tworzy celowo waska szczeline z powierzchnia 70 wir¬ nika 12, która reguluje sie za pomoca srub tulejkowych 72 i srub szczelinowych 74. Sruby tulejkowe 72 sa osadzone w otworach pierscie¬ nia czolowego 20. Pomiedzy oslona 10 a pierscie¬ niem uszczelniajacym 66 jest umieszczone usz¬ czelnienie 76, dociskane za pomoca pokrywy pierscieniowej 78 i srub 80. Na wewnetrznej powierzchni promieniowej pierscienia uszczel¬ niajacego 66 sa umieszczone uszczelki pierscie¬ niowe 82, które sa sciskane za pomoca srub 84. dociskajacych pokrywa pierscieniowa 86. Usz¬ czelki te sa oliwione za pomoca pierscienia 88.Uszczelki 82, rózniace sie od uszczelek 76 umie¬ szczonych miedzy elementami obrotowymi, sa rozmieszczone na obwodzie wirnika 12 i znaj¬ duja sie pod taka sama lub podobna róz¬ nica cisnienia. Uszczelki 82 sa rozmieszczone na mniejszej srednicy niz uszczelki 48 opisa¬ nego wyzej urzadzenia; ich szybkosc obwodowa jest mniejsza i wskutek tego trwalosc uszcze¬ lek wzrasta. .-*-- Szczeki 36 moga byc utrzymywane w polo¬ zeniu docisnietym do wirnika, jak uwidocznio¬ no na fig. 5. Pomiedzy szczeka 36 i uchwytem 90 jest umieszczona sprezyna talerzowa 92, napieta za pomoca sruby talerzowej 94 osadzo- — 3 —nej w otworze pokrywy 38, przy czym jest ona regulowana sworzniem 96.Oczywiscie wynalazek nie ograhicza sie tylko do omówionego przykladu wykonania dozow¬ nika, lecz obejmuje równiez inne odmiany, nie przekraczajace zakresu wynalazku. Na przyklad szczeki moga byc nastawione hydraulicznie. PL