PL43834B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 7 lutego 1961 r. ?*"'*.Stoli Al oz \ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43834 KI. 21 g, 18/01 VEB Vakutronik#) Drezno, Niemiecka Republika Demokratyczna Uklad zabezpieczajacy wlasciwe wskazanie miernika w zakresie jego po* miarów przy skrajnie duiej mocy promieniowania dla przyrzadów z joniza¬ cyjnymi licznikami cylindrycznymi Geigera-MOllera Patent trwa od dnia 19 lutego 1959 r.Wynalazek dotyczy ukladu zabezpieczajacego zakres pomiarowy przyrzadu wskazujacego przed napromieniowaniem, przekraczajacym okreslona dawke dla przyrzadów z jonizacyjnymi licznika¬ mi cylindrycznymi Geigera-Mullera oraz do wzmacniania impulsów pojedynczych i wskazan wartosci srednich.Dla ustalenia mocy dawki promieniowania Y, jak równiez radioaktywnego zakazenia przez promienie a, fl sa czesto uzywane male przeno¬ sne, bateryjnie zasilane mierniki promieniowa¬ nia z jonizacyjnym licznikiem cylindrycznym i wskaznikiem wartosci srednich.Czule przyrzady pomiarowe tego rodzaju ze wzgledów bezpieczenstwa pracy i dokladnosci pomiarów moga celowo nie byc wyposazone w *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest Reiner Galie. uklad, w którym calkowanie odbywa sie w ob* wodzie jonizacyjnego licznika cylindrycznego.Dla osiagniecia wystarczajacej stabilnosci wska¬ zan nalezy zagwarantowac niezmiennosc napie¬ cia roboczego jonizacyjnego licznika cylindrycz¬ nego, stalosc pradu jonizacyjnego licznika cy¬ lindrycznego, jak równiez niezmiennosc w cza¬ sie i temperaturze opornosci calkujacej i wzmac¬ niacza pradu stalega Bardziej bezpieczniej w pracy i stabilniej pracuja natomiast bardzo czu¬ le przyrzady zawierajace uklad, w którym sy¬ gnal impulsowy obwodu jonizacyjnego liczni¬ ka cylindrycznego jest doprowadzony bezpo¬ srednio lub po jednostopniowym wzmocnieniu do dalszego stopnia, w którym zostanie wyrów¬ nany i nastepnie zcalkowany.W rzeczywistosci uklady z jonizacyjnymi licz¬ nikami cylindrycznymi Geigera-Mullera posla* daja w swej prostej formie wade, polegajacana tym, ze wychylenie wskaznika na mierniku, w szczególnosci przy dawce promieniowania o skrajnie * wysokie? mocy, której wielkosc lezy poza granicazakresu ^pomiaru, powraca do war- tosci^zerowej. Przy szczególnie szkodliwym na¬ tezeniu promieniowania moze zdarzyc sie, ze tego rodzaju przyrzad pomiarowy nie bedzie mógl go wykazywac. To zjawisko polega na fak¬ cie, wywolanym przez skonczony czas regene¬ racji, ze w jonizacyjnych licznikach Geigera - Mullera, ze wzrostem czestosci impulsów wystepuje zmniejszenie wysokosci impulsów.Duzy wplyw na zmniejszenie sie wysokosci impulsów przy wielkiej czestosci impulsów po¬ siada pojemnosc równolegla obwodu jonizacyj¬ nego licznika cylindrycznego, a glównie nie do pominiecia jest pojemnosc kabla doprowadze¬ niowego jonizacyjnego licznika cylindrycznego.Ze wzgledu na bezpieczenstwo pracy, czulosc wejsciowa tego rodzaju ukladu nie powinna w zadnym przypadku wynosic ponizej 0,2V, po- poniewaz w przeciwnym razie naklad niezbed¬ nych srodków do usuniecia wplywu napiec za¬ klócajacych wielkiej i malej czestotliwosci z zewnatrz i z ukladu zasilajacego, jak równiez odspnzezenia ukladu bylby za duzy.Umieszczenie multiwibratora wejsciowego wplywa na koniecznosc zastosowania wysokiego roboczego napiecia anodowego i niezwykle du¬ zego nakladu srodków technicznych.Wedlug wynalazku, niepozadane zmniejszenie sie wskazan ponizej konca zakresu pomiaro¬ wego na mierniku promieniowania przy dawce promieniowania o skrajnie duzej mocy mozna uniknac w ten sposób, ze w obwodzie joniza¬ cyjnego licznika cylindrycznego umieszcza sie czlon RC, oznaczony cyframi 5 i 4, ha którym powstajacy spadek napiecia stalego zostanie wy¬ korzystany do utrzymania wlasciwych wskazan krancowych miernika.Przy przesterowainiu przyrzadu przez dawke promieniowania o skrajnie duzej mocy sygnal jonizacyjnego licznika cylindrycznego zostaje zastapiony przez sztuczny okresowo powtarzal¬ ny sygnal zwany „sygnalem urojonym". Sygnal urojony, po przetworzeniu, moze byc slyszalny za pomoca sluchawek. Przekroczenie przez daw¬ ke promieniowania okreslonej mocy moze byc uwidocznione przez zaswiecenie sie w tym ukla¬ dzie specjalnej lampki gazowanej.Uklad wedlug wynalazku jest uwidoczniony i objasniony na dwóch przykladach wykonania.Zasadniczo uklad zawiera lampowy generator relaksacyjny, z którego sa pobierane impulsy o odpowiednim ksztalcie i do którego moze byc dolaczony wzmacniacz impulsów. Wedlug ukladu, który jest uwidoczniony na fig. 1, jego czulosc jest nastawiona za pomoca dzielnika napiecia 7.Jezeli w jonizocyjnym liczniku cylindrycznym 1, który jest dolaczony poprzez opornik 2 do zródla napiecia 3 zostanie wywolany wskutek oddzialy¬ wania minimalnego natezenia promieniowania prad jonowy, to zostanie on nastepnie doprowa¬ dzony poprzez opornik 2, jako powstaly na nim sygnal, i kondensator 13 do stopnia wzmocnie¬ nia 15 zarejestrowany w liczniku 16. Nastawio¬ ne na dzielniku napiecia 7 napiecie jest mniejsze od napiecia lampy gazowej 8 generatora drgan relaksacyjnych.Podwyzszanie czestosci impulsów w joniza¬ cyjnym liczniku cylindrycznym 1 (wywolane przez podwyzszenie natezenia promieniowania) powoduje wzrost sredniego pradu jonizacyjnego licznika cylindrycznego a zarazem wzrost na¬ piecia na czlonie RC, skladajacym sie z opornika 5 i równolegle przylaczonego kondensatora 4.Z chwila przekroczenia przez sume napiec skla¬ dajaca sie z napiecia na oporniku 5 i dzielniku napiecia 7 napiecia zaplonu lampy gazowanej 8, lampa ta zapala sie. Naladowany do powyzszego sumarycznego napiecia kondensator 9 rozlado¬ wuje sie poprzez uklad szeregowy, skladajacy sie z opornika 11 i lampy gazowanej 8. Na opor¬ niku 11 powstaje impuls napiecia o wzglednie stromym czole i biegunowosci impulsu joniza¬ cyjnego licznika cylindrycznego. Impuls ten jest nastepnie doprowadzony poprzez kondensator 10 do wejscia wzmacniacza impulsów jonizacyj¬ nego licznika cylndrycznego. Ten urojony syg¬ nal zastepuje w przypadku skrajnie duzej daw¬ ki promieniowania impuls jonizacyjnego licz¬ nika cylindrycznego.Odpowiednio do okreslonej wielkosci lampy ga¬ zowanej generatora drgan relaksacyjnych czesto- tliwosc sygnalu urojonego musi byc wyzsza od czestotliwosci wzglednie czesci impulsów, co jest niezbedne, aby przyrzad wskazujacy podawal rzeczywiste wartosci. Za pomoca dzielnika na¬ piecia 7 napiecie polaryzujace lampy gazowa¬ nej jest tak nastawione, ze obwód generatora relaksacyjnego jest wlaczony dopiero przy sred¬ nim pradzie jonizacyjnego licznika cylindrycz¬ nego, przy którym czestosc impulsów licznika juz przesterowala miernik szybkosci zliczania.Dla zmniejszenia tlumiennosci wejscia wzmac¬ niacza moze byc uzyta dioda odsprzegajaca 17 oraz niezbedny do tego dodatkowy opornik 18.Uklad jest przedewszystkim przeznaczony dla przenosnych bateryjnych przyrzadów do pomiaru promieniowania radioaktywnego. Za pomoca — 2ukladu wedlug wynalazku dokonuje sie rozpoz¬ nania skrajnie wysokiego natezenia promienio¬ wania za pomoca miernika szybkosci zliczania z jonizacyjnym licznikiem cylindrycznym Geigera- Miillera oraz wzmacniania poszczególnych im¬ pulsów.W szczególnosci uklad sluzy do zabezpiecze¬ nia personelu obslugi przed zbyt duzymi daw¬ kami promieniowania radioaktywnego, które w przeciwnym razie, to znaczy bez dodatkowych elementów umozliwiajacych wskazanie tego promieniowania, bylyby w ogóle nie do wy¬ krycia. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe

1. Uklad zabezpieczajacy wlasciwe wskazania miernika w zakresie jego pomiarów przy skrajnie duzej mocy promieniowania dla przyrzadów z jonizacyjnymi licznikami cy¬ lindrycznymi Geigera- Mullera i do wzmac¬ niania impulsów pojedynczych oraz wskazan wartosci srednich, znamienny tym, ze w ob¬ wodzie jonizacyjnego licznika cylindryczne¬ go (1) znajduje sie czlon RC (5, 4), na którym powstajacy spadek napiecia jest wykorzysty¬ wany do utrzymania wlasciwych wskazan krancowych miernika. Uklad zabezpieczajacy wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze czlon RC (5, 4) jest umiesz¬ czony w obwodzie wejsciowym lampy gazo¬ wanej (S), której obwód wejsciowy jest sprze¬ zony ze wzmacniaczem (15) pojedynczych impulsów. VEB Vakutronik Zastepca: mgr Józef Kaminski, rzecznik patentowy %\ ii f T n F£ H^f 0 JL 0 '¦± fck.teJ ^OIM PL