Wynalazek dotyczy samoregulujacych sie pomp o ruchu nawrotnym, których wydajnosc wyraza sie w postaci cyklu, przynajmniej poczynajac od pewnej szybkosci napedu okreslonej dla pompy, zmniejszajacego sie w miare zwiekszenia sie tej szybkosci, w szczególnosci zas w pompach, uzy¬ wanych do wtryskiwania paliwa w silnikach (za¬ równo o szybkim, jak i stopniowym spalaniu).Pompy wedlug wynalazku, posiadajace tlok glówny o ruchu nawrotnym w glównym cylin¬ drze, zaopatrzonym w przewód odplywowy, ste¬ rowany przez pomocniczy tlok, poruszany w jed¬ nym kierunku (suw naprzód) przez srodki nape¬ dzajace, dzialajace w zsynchronizowaniu z tlo¬ kiem glównym i pociagany wstecz (suw powrot¬ ny) przez urzadzenie cofajace, najkorzystniej — sprezyne, przeciw dzialaniu ukladu hamujacego, najkorzystniej typu z tlumikiem, utworzone sa przez uklad hydrauliczny i w tym celu zawie¬ raja pulsujace zródlo tloczacej cieczy, najko¬ rzystniej takiej samej, jak ciecz tloczona przeje pompe.Omawiane zródlo pulsujace moze byc utworzo¬ ne przez pomocnicza pompe o ruchu nawrotnym, której narzad czyny przesuwa,sie synchronicznie z tlokiem glównym, przy czym ten narzad czyn¬ ny najkorzystniej utworzony jeat przez przedlu¬ zenie tloka glównego.Napedzajace srodki hydrauliczne moga byc tego rodzaju, ze suw naprzód tloka pomocnicze¬ go odbywa sie podczas suwu tloczenia przez tlok glówny, przy czym tlok pomocniczy zamyka otwór odplywowy podczas pierwszej czesci swe¬ go suwu naprzód, pod warunkiem, by byla do-statecznie duza, otwiera ten otwór przy koncu tego suwu naprzód. Wedlug jednej odmiany, wskazane srodki napedzajace sa tego rodzaju, ze hamowany suw powrotny tloka pomocniczego odbywa sie podczas suwu tloczenia przez tlok glówny, przy czym tlok pomocniczy otwiera otwór odplywowy podczas pierwszej czesci swego suwu nawrotnego i zamyka wspomniany otwór przy koncu tego suwu, pod warunkiem, ze ten ostatni jest dostatecznie duzy.Gdy uklad hamowania posiada tlumik, wtedy srodki do napedu hydraulicznego i uklad hamo¬ wania moga byc* zaostrzone w oddzielne obwo¬ dy, przy czym uklad do hamowania z tlumi¬ kiem zawiera urzadzenie do szybkiego napelnia¬ nia. Wedlug jednej odmiany srodki do napedu hydraulicznego i uklad hamowania z tlumikiem dzialaja na te sama strone tloka pomocniczego, przy czym obwód srodków napedzajacych za¬ opatrzony jest w zawór zwrotny pozwalajacy na przeplyw jedynie w kierunku tloka pomocni¬ czego, zas uklad hamowania najkorzystniej sa¬ moczynnie wylacza 6ie z dzialania podczas su¬ wu naprzód tloka pomocniczego.Moga byc przewidziane srodki do regulowa¬ nia dlugosci przesuwu przez tlok pomocniczy przed otwarciem wyzej wspomnianego otworu odplywowego, przy czym wydajnosc pompy zmie¬ nia sie zgodnie z ta dlugoscia, w którym to celu czesc zamykajaca tloka pomocniczego, wspól¬ dzialajaca z omawianym otworem odplywowym, jest najkorzystniej ograniczona przez nachylony wystep, przewidziany zas mechanizm pozwala na zmiane katowego polozenia tloka pomocniczego dokola jego osi podluznej.Fig. 1, 2 i 3 uwidoczniaja na rysunkach w prze¬ kroju schematycznym trzy rózne rodzaje wyko¬ nania pompy wtryskowej, zgodnej z wynalaz¬ kiem, fig. 4 przedstawia szczegól pompy z fig. 3 przy dzialaniu w innym polozeniu fig. 5 i 6 — w przekroju schematycznym inny rodzaj wyko¬ nania przy dzialaniu wedlug dwóch róznych po¬ lozen.Wedlug wynalazku, a w szczególnosci wedlug tych jego ^zastosowan, jak tez rodzajów wyko¬ nania jego róznych czesci, którym, jak sie zdaje, nalezy oddac pierwszenstwo, przy zamia¬ rze wykonania pompy wtryskowej do paiiwa w silnikach Diesla, nalezy postepowac jak wska¬ zano dalej.Co sie tyczy wlasciwej pom^y wtryskowej, to umieszcza sie w niej glówny cylinder 1, w któ¬ rym pracuje glówny tlok 2 napedzany przez obracajacy sie mimosród 22 (fig. 2). Tlok ten steruje otwór 3, przez który dochodzi przewód 4, odprowadzajacy paliwo, przy czym przewód ten zasilany jest przez pompe nie przedstawiona na rysunku, zwykle zwana „pompa przekazniko¬ wa". Od cylindra 1 prowadzi tloczny przewód 5 do jednego lub kilku wtryskiwaczy ze zwrotnym zaworem 6.W celu osiagniecia samoczynnego regulowa¬ nia wydajnosci pompy, to znaczy ilosci paliwa przeplywajacego w kazdym cyklu przez prze¬ wód 5 odpowiednio do szybkosci,' poczynajac od danej górnej granicy szybkosci, cylinder.1 zo¬ staje zaopatrzony w odplywowy przewód 7 ste¬ rowany przez tlok 8, przesuwany naprzód przea hydrauliczne srodki napedzajace synchronicznie z glównym tlokiem 2 i odciagany wstecz (suw powrotny) przez urzadzenie cofajace, przeciw dzialaniu ukladu hamujacego z tlumikiem. To cofajace urzadzenie najkorzystniej sklada sie ze sprezyny 10 (choc mozliwa jest zamiana, np. na uklad z powietrzem sprezonym).W celu wytworzenia wyzej omawianych srod¬ ków hydraulicznych, powoduje sie na tlok dzia¬ lanie cieczy najkorzystniej tego samego rodza¬ ju co wtryskiwane paliwo, tloczone przez zród¬ lo pulsujace, dzialajace synchronicznie z pompa glówna. Najkorzystniej to zródlo sklada sie z pompy pomocniczej (fig. 1 do 3), utworzonej przez zaopatrzenie glównego tloka 2, ze stro¬ ny przeciwleglej cylindrowi 1% w przedluzenie 2a o wiekszej srednicy, przesuwajace sie w,cy¬ lindrze la o srednicy odpowiedniej, przy czym powstala w ten sposób pierscieniowa przestrzen 17 polaczona jest przewodem 18 z pomocniczym cylindrem 11, w którym pracuje tlok 8 i prze¬ wodem 19 z komora . zasilajaca lub z wyzej wspomniana pompa przekaznikowa. W przestrze¬ ni 17 moze byc umieszczona sprezyna 21, docis¬ kajaca tlok ze stopniami 2, 2a do mimosrodu napedzajacego 22. Wreszcie mozna doprowadzic do pomocniczego cylindra 11 odplywowy prze¬ wód 20 na takim poziomie, by byl zamkniety, przynajmniej czesciowo, przez tlok S, dopóki od¬ plywowy przewód 7 sam jest zamkniety przez ten tlok i zostawal by calkowicie otwarty naj¬ wczesniej dopiero w chwili, w której przewód odplywowy jest sam zupelnie otwarty.Mozna równiez utworzyc zródlo pulsujace przez zespól pompy przekaznikowej z rozdziela¬ czem o dzialaniu okresowym. — 2 —W tym celu, jak wskazano w fig. 5 i 6 prze¬ wód 18 zostaje zasilany, poczynajac od dopro¬ wadzajacego przewodu 4 za posrednictwem prze¬ wodu 54, odgalezianego od tego przewodu 4 przed dlawieniem 55, zas pomiedzy przewodami 18 i 54 umieszcza sie rozdzielacz, najkorzystniej utworzony przez sam tlok 2. W tym celu zaopa¬ truje sie ten tlok w rowek 56 i doprowadza sie przewody 18 i 54 do glównego cylindra na ta¬ kim poziomie, by ciecz dochodzila w pozadanej chwili do przewodu 18 za posrednictwem prze-' wodu 54 i rowka 56.Wreszcie, tworzy sie uklad hamowania za po¬ moca tlumika przez przewód 12, zaopatrzony w dlawienie 13, przez które tlok 8 podaje ciecz podczas swego suwu powrotngeo.W rodzaju wykonania wedlug fig. 1 do 4, tlok 8 otwiera odplywowy przewód 7 przy koncu swego suwu naprzód po zamknieciu go w ogóle przez pierwsza czesc tego suwu, podczas, gdy wedlug wykonania, zgodnego z fig. 5 i 6, tlok 8 otwiera odplywowy przewód 7 na poczatku swego suwu powrotnego, a w ogóle zamyka go podczas reszty tego suwu.Co sie tyczy odnosnych obwodów napedzaja¬ cych, srodków hydraulicznych i ukladu hamo¬ wania z tlumikiem, dzialajacych kolejno na tlok 8, to moga one byc oddzielone, przy czym wówczas tlok 8 ma najkorzystniej dwa stopnie, odpowiednio wspóldzialajace z tymi dwoma obwodami. W tym przypadku nalezy przewidziec srodki, zasilajace obwód hamowania.W tym celu (fig. 1) doprowadza sie, z jednej strony, do pomocniczego cylindra 11, przewód 7, przez otwór 9 na takim poziomie, by byl on zamkniety przez tlok 8 wtedy, gdy on znajduje sie na koncu swego suwu powrotnego, przy oporku 40, a z drugiej strony, do komory 23, odgraniczonej w omawianym cylindrze pomoc¬ niczym przez tlok 8, doprowadza sie przewód 12 doplywu paliwa za posrednictwem dwóch odga¬ lezien 12sl 1 12b, z których pierwsze posiada dla¬ wienie 13, drugie zas zwrotny zawór 14, umie¬ szczony w sposób, pozwalajacy na napelnienie komory 23, przy czym odgalezienie 12a i 12b po^ zostaja stale wolne. Wreszcie tlok 8, ze strony, przeciwleglej komorze 23 zostaje zaopatrzony w przedluzenie tfa o wiekszej srednicy, przesu¬ wajace sie w cylindrze lla o odpowiedniej srednicy, zas do utworzonej w ten sposób pier¬ scieniowej przestrzeni 16 zostaje doprowadzony przewód 18.Wedlug jednej odmiany, na te sama strone tloka S dziala obwód napedzajacych srodków hydraulicznych oraz obwód ukladu hamowania z tlumikiem, przy czym pierwszy z tych obwo¬ dów zostaje zaopatrzony w urzadzenie, pozwa¬ lajace na przeplyw jedynie w kierunku tloka 8.W tym celu, do komory 23 zostaja doprowa¬ dzone przewody 12 i 18, a na tym ostatnim prze¬ wodzie przewiduje sie zwykli zwrotny zawór 24 (fig. 3 do 6). Ponad to, aby tlok 8 mógl laczyc dwa kolejne odcinki odplywowego przewodu 7, zostaje zaopatrzony w pierscieniowy rowek 25.Wreszcie w przypadku, gdy obwody srodków (napedzajacych i hamowanie z tlumikiem lacza sie z soba, wtedy najkorzystniej obwód 12, 13 ukladu hamowania z tlumikiem jest tak uksztal¬ towany, by mógl byc samoczynnie wylaczony podczas suwu naprzód tloka 8, w celu uniknie¬ cia wyplyniecia czesci cieczy przez dlawienie 13 (fig. 1).W tym celu (fig. 2) mozna doprowadzic prze¬ wód 12 do pierscieniowej przestrzeni 17 tak, by po obydwu stronach dlawienia 13 panowalo pra¬ ktycznie takie samo cisnienie podczas suwu tlo¬ czenia przez tlok glówny, co zapobiega wyply¬ waniu cieczy przez przewód 12.W celu okresowego wylaczania z dzialania ukladu hamowania z tlumikiem, mozna równiez umiescic na przewodzie 12 narzad zamykajacy, uruchamiany synchronicznie z glównym tlo¬ kiem 2.Wedlug rodzaju wykonania (fig. 3) ten narzad zamykajacy moze byc utworzony przez suwak 29 z rowkiem 29a, przesuwajacym sie w komorze 30, na który dziala przeciw cofajacej sprezynie 31 cisnienie, istniejace w przestrzeni 17, dopro¬ wadzone przez przewód 32.Wedlug rodzaju wykonania, wskazanego w fig. 5 i 6, omawiany narzad zamykajacy utwo¬ rzony jest przez glówny tlok 2. W tym celu, ten ostatni zostaje zaopatrzony w rowek 33, zas do scianki tloka 2 doprowadzone zostaja dwa kolejne odcinki przewodu 12 na takim poziomie, by przewód ten byl otwarty przez rowek 33 do¬ piero wtedy, gdy przewód 18 zostaje zamkniety.Dlawienie 13 moze byc regulowane przez ogra¬ niczenie go za pomoca napedzanego ruchomego narzadu lub recznie (fig. 1, 3, 5 i 6), gdy-narzad ten sklada sie ze sruby z iglica 15 lub wreszcie samoczynnie, odpowiednio do szybkosci (fig '2), w której narzad ten posiada suwak 27, uzalez¬ niony od regulatora 28, np. odsrodkowego jak — 3 -pokazano, lub lepiej jeszcze hydraulicznego, mo¬ gacego zmniejszac przekrój dlawienia 13. w mia¬ re zwiekszenia sie szybkosci.W taki sposób otrzymuje sie pompe, której dzialanie jest nastepujace, Pompa (fig. 1), w której tlok 2, 2a przedsta¬ wiany jest w swym dolnym martwym punkcie, posiada w swym najwyzszym punkcie zatrzyma¬ nia sie tlok 8, 8a, czym zostaje zamkniety odply¬ wowy przewód 7.Podczas suwu tloczenia przez glówny tlok 2, 2a (ku górze), ten ostatni najpierw zamyka otwór 3 i przewód 19. Tlok 2 tloczy wówczas przez przewód 5 czesc paliwa zawartego w cy¬ lindrze 2. Jednoczesnie przedluzenie 2a tloka glównego 2 przetlacza ciecz z pierscieniowej przestrzeni 11 do pierscieniowej przestrzeni 16, powodujac przesuniecie tloka 8 w kierunku do¬ lu rysunku, az do otwarcia odplywowego prze¬ wodu 7 przez ten tlok 8, co przerywa wtryski¬ wanie. W tymze czasie, w którym tlok 8 prze¬ suwa sie w dól, komora 23 napelnia sie za po¬ srednictwem przewodu 12, 12b i zwrotnego za¬ woru 14.Podczas ssacego suwu glównego ^ tloka 2, 2a (ku dolowi rysunku)* tlok 8 zostaje odepchnie¬ ty przez sprezyne 10. Zaraz po zamknieciu odply¬ wowego przewodu 7, tlok 8 zostaje hamowany wskutek tloczenia przezen dlawieniem 23 paliwa zawartego w komorze 23. Gdy glówny tlok 2 osiaga swój dolny martwy punkt, wtedy cylinder 1 zostaje napelniony przez przewód 4, zas próznia, istniejaca ewentualnie w calosci przestrzeni 16, 11 i przewodu 18 zostaje za¬ pelniona ciecza, pochodzaca z przewodu 19.Gdy silnik zasilany przez pompe wtrysko¬ wa dziala z szybkoscia mniejsza, niz ustalo¬ na jej granica, wówczas tlok 8 ma dosc cza¬ su na osiagniecie swego najwyzszego punktu zatrzymania sie, przed rozpoczeciem przez glówny tlok 2 suwu tloczenia, a przeto przed tym, nim zostanie zmuszona do opuszczania sie pod naciskiem cieczy wypchnietej z prze¬ strzeni 11. Przesuw tloka 8 ma wówczas sta¬ la dlugosc, otwór 9 odplywowego, przewodu 7 zostaje odslaniany w niezmiennym punkcie suwu glównego tloka 2, zas ilosc paliwa, wtryskiwanego w kazdym cyklu, jest stala i najwyzsza.Gdy silnik przekracza granice szybkosci, wówczas tlok 8 wykonuje tylko czesc swego suwu powrotnego (ku górze), zmniejszajaca aie w miare zwiekszania sie szybkosci. Wy¬ nika z tego co raz wczesniejsze otwieranie odplywowego przewodu 7 podczas suWu tlo¬ czenia przez tlok 2 oraz zmniejszania ilosci paliwa, wtryskiwanego w kazdym cyklu w miare, jak powieksza sie szybkosc.Gdy przewód 20 jest umieszczony dostatecz- ^ nie blisko oporka 40, wtedy przy odslonieciu tego przewodu tlok 8 zatrzymuje sie zawsze w tym samym punkcie suwu naprzód. Gdy przewód 20 jest umieszczony dalej lub gdy nie zostal wykonany, wówczas tlok 8 zatrzy¬ muje sie zawsze w tym zamym punkcie suwu naprzód. Gdy przewód 20 jest umieszczony da¬ lej lub gdy zostal wykonany, wówczas tlok 8 zatrzymuje sie w swym suwie naprzód w po¬ lozeniu, zaleznym od szybkosci* Korzystnym jest umieszczenie przewodu 20 w takim miejscu, aby tlok 8 podnosil sie na pewnej odleglosci poza polozeniem, w którym zaledwie otwiera przewód 7. Gdy szybkosc sil¬ nika dalej wzrasta, wtedy nadchodzi chwila, w której tlok 8 nie ma juz czasu na zamknie¬ cie przewodu 7 i wtryskiwanie ustaje. Silnik nie moze wiec przekroczyc pewnej górnej gra¬ nicy szybkosci.Dzialanie pompy wedlug fig. 2 jest praktycz¬ nie takie samo, jak wedlug fig. 1, jezeli sie ma na uwadze, ze kierunek ruchów tloka 8 jest w rysunkach odwrotny. Jedyne róznice polegaja na tym, ze wedlug fig; 2 ciecz, wy¬ pchnieta z pierscieniowej przestrzeni 11 do¬ chodzi do komory 23, otwierajac zawór 24, a nie zas do podobnej pierscieniowej prze¬ strzeni 16 (fig. 1), co usuwa potrzebe dodatko¬ wego zasilania, podobnego do utworzonego przez odgalezienie 12b i zawór 14 (fig. 1).Na wyzej przedstawione przebiegi regulowa¬ nia oczywiscie wplywaja zmiany przekroju dlawienia 13.Gdy przekrój dlawienia 13 jest regulowany przez uzytkownika (sruba z iglica 25 fig. 1) powoduje to zmiane szybkosci silnika w tym samym kierunku co i przekrój, przy czym ru¬ chomy narzad do regulowania moze byc uru¬ chomiany przez sterowanie akceleratorem.Gdy przekrój dlawienia samoczynnie zmniej¬ szal sie w miare zwiekszania sie szybkosci (regulator 28 fig. 2), wtedy ma to jako skutek szybsze zmniejszenie wydajnosci pompy odpo¬ wiednio do szybkosci, az do wyzej wskazanej górnej jej granicy, a tym samym i zmniejsze¬ nie wspólczynnika o nieregularnosci w odset¬ kach szybkosci. — 4 —Mozna przewidziec srodki, pozwalajace na zmiane dlugosci suwu, wykonywanego przez tlok 8 przed otwarciem odplywowego przewo¬ du 7.Wedlug pierwszego rozwiazania przystoso¬ wuje sie te srodki do tego, by pozwalaly na przesuwanie oporka 40, ograniczajacego suw powrotny tloka 8, np. umieszczenie tego oporu regulujacej srubie 53 (fig. 3).Wedlug drugiego rozwiazania, czesc zamyka¬ jaca tloka 8, wspóldzialajaca z odplywowym przewodem, zostaje ograniczona przez pochyla krawedz 41 (fig. 2) oraz zostaje dobrany me¬ chanizm, pozwalajacy na zmiane polozenia ka¬ towego tloka dokola jego podluznej osi, przy czym ta pochyla krawedz moze otaczac rowek 25 (fig. 2), w której omawiany mechanizm zo¬ stal schematyzowany przez kwadrat 42, a na który moze dzialac urzadzenie do przyspiesze¬ nia silnika. Zaleznie od polozenia katowego, nadanego tlokowi 8, przewód 7 zostaje wczes¬ niej lub pózniej otwarty w stosunku do suwu tloka 2, wskutek czego wydajnoac pompy jest wieksza lub mniejsza.Wedlug innego rodzaju wykonania pompa urzadzona jest tak, by przy kazdym suwie tlo¬ czenia przez przedluzenie 2a tloka 2, cisnienie cieczy tloczonej przez to przedluzenie wzrasta¬ lo predzej, niz szybkosc napedu tloka 2. W tym celu zmusza sie ciecz do przechodzenia przez dlawienie, najkorzystniej sterowane przez sam tlok 8. Wedlug rodzaju wykonania (fig 3 i 4) doprowadza sie do scianki cylindra 11 naprze¬ ciwko przewodu 20a odplywowy przewód 20 oraz zaopatruje sie tlok 8 w rowek 57 na ta¬ kim poziomie, by przy polozeniu spoczynku tloka 8, w którym opiera sie o oporek 40 (fig. 4), dolna krawedz rowka 57 i otwór, któ¬ rym przewód 20 dochodzi do cylindra 11, ogra¬ niczaly dlawienie 58 (fig. 4), przez które ciecz tloczona przez przedluzenie 2a musi przejsc przed ujsciem przez przewód 20a.Poczatkowa wielkosc wolnego przekroju te¬ go dlawienia 58 (fig. 3) zalezy od polozenia oporka 40, najkorzystniej regulowanego za po¬ moca sruby 53. Ponad to widoczne jest, ze od chwili osiagniecia przez ciecz, tloczona przez przedluzenie 2a tloka 2 cisnienia, do¬ statecznego do scisniecia sprezyny 20, wolny przekrój dlawienia 58 zmniejsza sie i szybko dochodzi do zera. Jezeli w tej chwili tloki 2, 2a jeszcze nie doszly do konca swego suwu ku górze, wówczas tlok 8 zostaje natychmiast popchniety ku górze, az do nasuniecia sie dru¬ giego rowka 59 w tloku 8 pod rowkiem 57, naprzeciwko przewodu 20 i 20a (fig. 3), wsku¬ tek czego ciecz tloczona jeszcze przez przedlu¬ zenie 2a moze ujsc na zewnatrz. Ten ruch tloka 8 nasuwa jednoczesnie (naprzeciwko od¬ plywowego przewodu 7) rowek 25 w tloku 8 nad rowkiem 57.W celu poddania zmiany wolnego przekroju dlawienia 58 innej zasadzie, niz zasada Unij¬ na urzeczywistniana przez rowek 57, mozna zastapic ten rowek przechodzacym przez tlok 8 przewodem o odpowiednim przekroju, np. kolistym, trójkatnym itd., który wraz z rów¬ niez odpowiedniego ksztaltu przekrojem otwo¬ ru, którym przewód 20 dochodzi do cylindra 11, urzeczywistnia pozadana zasade przez wzajem¬ ne pokrywanie sie obu przekrojów.Srodki, np. jak mimosród 22 (fig. 2), dzia¬ lajace na tlok 2 moga byc tak uksztaltowane, jak sie to zwykle czyni, by przyspiejzaly ruch tloka zaraz od poczatku jego suwu ku górze, podczas którego nastepuje sciskanie paliwa i jego tloczenie.Waznym jest, zeby rowek 25 mial wyso¬ kosc znacznie wieksza, niz wysokosc odplywo¬ wego przewodu 7 i zeby rowek 59 byl umie¬ szczony na tloku 8 w miejscu, w którym ono powoduje otwarcie przewodu 20 i zatem za¬ trzymanie ruchu tloka 8 ku górze wtedy, gdy ono znacznie przekroczylo polozenie, przy któ¬ rym rowek 25 zaczal odslaniac odplywowy przewód 7.Pompa wedlug fig. 3 i 4 dziala w sposób podobny do /pompy w fig. 112 lecz zasada, wedlug której odbywa sie ruch tloka 8 pod¬ czas jego suwu naprzód zostala zmieniona jak nastepuje.Wobec tego, ze tlok 2, 2a, podczas kazdego suwu ku górze, dzieki urzadzeniu napedzaja¬ cemu mimosrodem doznaje przyspieszenia na¬ wet przy stalej szybkosci silnika, cisnienie cie¬ czy przeplywajacej podczas suwu ku górze tlo¬ ka 1, przez dlawienie 58 i dzialajacej na dolna powierzchnie tloka 8 zwieksza sie przy kaz¬ dym suwie, tym predzej i do tym wyzszej wartosci, im bardziej wzrasta szybkosc nape¬ du tloka 2, 2a oraz, w przypadku pompy wtryskowej do silnika — szybkosc silnika, na¬ pedzajacego pompe. W chwili w której cisnie¬ nie tej cieczy staje sie dostateczne do poko¬ nania oporu sprezyny 10, tlok 8 zaczyna prze¬ suwac sie ku górze. Ruch ten powoduje jesz¬ cze i zmniejszenie sie przekroju dlawienia 58, co zwieksza cisnienie cieczy w komorze 23 — 5 —i bardziej przyspiesza zmniejszenie przekroju dlawienia 58. Zupelne zamkniecie tego dla¬ wienia i przesuniecie tloka 8 do pozycji, w której on otwiera odplywowy przewód 7 od¬ bywa sie przeto w jednej chwili. Tlok 8 pozo¬ staje w swym górnym polozeniu (fig. 3) az do konca suwaka ku górze (suw tloczenia) tloka glównego 2, 2a (dlawienie 60) o tyle tylko, ze¬ by utrzymac go w tym polozeniu.Jak juz wspomniano, otwarcie to nastepuje tym wczesniej podczas suv u ku górze tloka U, im szybkosc tego ostatniego jest wieksza.Jak w przypadku fig. 1 i 2 szybkosc powro¬ tu tloka 8 do pozycji spoczynku, podczas suwu ku dolowi glównego tloka 2, jest hamowana przez dlawienie 13, przez które musi przejsc ciecz wytlaczana z komory 23 podczas powro¬ tnego suwu tloka 8. Wskutek tego hamowania i, poczynp-'ic od pewnej okreslonej szybkosci (górna gra. Aca szybkosci) osiaga sie to, ze od¬ plywowy przewód 7 nie zostaje jeszcze zam¬ kniety, wtedy, gdy tlok 2 z przedluzeniem 2a przy poczatku swego kolejnego suwu ku górze zamyka na nowo przewód 4 i 19.Ponad to, nim zacznie oddzialywac górna granica szybkosci, za pomoca hamowania, wy¬ wolanego przez dlawienie 13 osiaga sie naj¬ wieksze zmniejszenie otworu dlawienia 58.Dlawienie 13 stanowi przeto czynnik dodatko¬ wy, wplywajacy na zasade, wedlug której -zmienia sie wolny przekrój dlawienia 58.W tym przypadku przypuszczano, ze tlok 8 otwiera przewód odplywowy przy koncu swe¬ go suwu naprzód, po zamknieciu go w ogóle podczas pierwszej czesci tego suwu.Obecnie zostanio opisany (fig. 5 i 6) rodzaj wykonania, wedlug którego tlok 8 otwiera od¬ plywowy przewód 7 przy poczatku swego suwu powrotnego, zas w ogóle zamyka go podczas pozostalej czesci tego suwu.W tym celu doprowadza sie do cylindra 1 przewody 28 i 54 na takim poziomie, aby la¬ czyly sie swobodnie przez rowek 56 wtedy, gtfy tlok 2 znajduje sie w poblizu swego dol¬ nego punktu martwego (fig. 5), lecz by zo¬ stawaly rozdzielone gdy tlok oddala sie od tego punktu martwego (fig. 6).Ponad to w celu zmniejszenia do minimum czasu stopniowego zamykania odplywowego przewodu 7 przez tlok 8 korzystnym, jest uksztaltowanie tego ostatniego w taki sposób, aby zamykanie laczylo komore 23 z odplywowym przewodem 64 jak tylko czesc 62 tloka zajdzie na przewód 7. Wystarcza do tego zaopatrzenie tloka 8 w przewód 65 dochodzacy z jednej strony do komory 23, a z drugiej strony przez otwór 65a do bocznej sciany jednej z czesci 62 i 63 suwaka (ograniczajacych rowek 25), wspóldzialajacy z rowkiem 64a, umieszczonym na pozadanej wysokosci w cylindrze 11 i two¬ rzacym poczatek przewodu 64.Oczywiscie nalezy uksztaltowac przewód 65 i jego odplywowy obwód (rowek 64a, przewód 64 itd.) w sposób, pozwalajacy na swobodny wyplyw paliwa, zawartego w komorze 23 wtedy, gdy otwór 65a dochodzi naprzeciwko rowka 64a przy koncu hamowanego suwu ku dolowi tloka 8, lecz przynajmniej czesciowo przeciwstawiajacy sie wyplywowi paliwa, po¬ trzebnego do docisniecia suwaka do oporu 61, przeciwleglego oporkowi 40.Tlok 2 moze zawierac przewód 66, docho¬ dzacy z jednej strony do cylindra 1, a z dru¬ giej strony do otworu 66a w bocznej scianie tloka i wspóldzialajacy z odplywowym prze¬ wodem 67, dochodzacym do cylindra 1 na ta¬ kim poziomie, aby komora sprezania tego cy¬ lindra zostala oprózniona za posrednictwem przewodu 67* przed osiagnieciem przez tlok 2 swego górnego punktu martwego.Przypuszczajac np., ze odplywowe przewody 64 i 67 odgalezione sa od przewodu 12, wyzej wspomniany rowek 33 uksztalca sie w taki sposób, aby przewód 12 zostawal zamkniety przez tlok 2, gdy znajduje sie on blisko swego dolnego punktu martwego (przewody 18 i 54 polaczone) lecz by byl otwarty przez rowek 33 wtedy, gdy tlok oddali sie od tego punktu martwego (przewód 18 zamkniety, hamowanie opuszczania sie suwaka). Wedlug jednej od¬ miany, mozna by pozostawic odplywowy prze¬ wód 12 tak otwarty i nadac przewodowi 65 srednice dostatecznie duza, by przeciwstawial jedynie nieznaczny opór wyplywowi paliwa przy malym cisnieniu, pod dzialaniem sprezy¬ ny 10, lecz zarazem i srednice dostatecznie ma¬ la, by stawiac znaczny opór wyplywowi, przy stosunkowo wysokim cisnieniu paliwa, prze¬ chodzacego z przewodu 4 lub z innego zródla tak, aby to ostatnie paliwo powodowalo prze¬ suniecie tloka 8 pomimo istnienia przewodu 65.W celu regulowania czasu opadania tloka 8 na jego oporek 40 mozna oddzialywac na dla¬ wienie 13 za pomoca sruby — iglicy 15, lub na poczatkowe naprezenie sprezyny 10 za po¬ moca, np. nagwintowanego korka 68 (poka¬ zanego równiez na fig. 3). W przestrzeni, ogra¬ niczonej w cylindrze 21 przez górna powierz¬ chnie czesci 62 i przez korek 68 moze byc przewidziany otwór 69 do odprowadzenia pa- — 6 —liwa, które ewentualnie przedostalo sie przez czesc 62, Dzialanie pompy wedlug fig. 5 i fl jest na¬ stepujace.Jezeli tlok 2 dochodzi, opuszczajac sie, do sasiedztwa dolnego punktu martwego (fig., 5) wówczas tlok 8 zajmuje polozenie dolne (fig. 6). Przewód 4 zasila cylinder 1 i napel¬ nia go. W tymze czasie, a lepiej z pewnym opóznieniem, pozwalajacym na napelnienie cylindra 1 do pelnego cisnienia, przewód 4 zasila komore 23 za posrednictwem przewodu 54, rowka 56 i przewodu 18^ podnoszac za¬ wór 24 do góry. Komora 23 laczy sie wówczas ^z odplywowym przewodem 12 posrednio przez przewód 65 i przewód 64 z jednej strany, lecz przewód 12 jest wówczas zamkniety przez tlok 2. Ciecz dochodzaca do komory 23 po¬ woduje przeto dosuniecie tloka tf do glównego - oporka 61 (fig. 6) w polozeniu, pokazanym na fig. 5. Odplywowy przewód 7 zostaje wiec calkowicie otwarty.Gdy tlok 2 zaczyna swój ruch ku górze, zamyka on wtedy przewód 18, po tym otwór 3.Poniewaz ustaje zasilanie komory 23, przeto tlok 8 opuszcza sie pod naciskiem sprezyny 10, wypychajac znajdujace sie przed nim paliwo przez przewód 12, który zostaje wówczas otwar¬ ty przez rowek 33, podczas gdy przewód 64 zostaje zamkniety. Ruch tloka jest wiec ha¬ mowany przez dlawienie 13. Jednoczesnie ciecz, zawarta w cylindrze 1, zostaje przetloczona . przez odplywowy przewód 7. Gdy dolna kra¬ wedz bocznego otworu 65a przewodu 65 w tloku " dochodzi do poziomu górnej krawedzi rowka 64a, wówczas dlawienie 13 zaczyna byc krótkozwartym. Tlok 8 przybiera na szybkosci w miare odslaniania sie otworu 65a. Wresz¬ cie tlok 8 z cala szybkoscia (dlawienie 13 jest wtedy calkowicie krótko-zwarte) zamyka odplywowy przewód 7. Nastepuje wiec nagle zatrzymanie odplywu i ciecz zostaje wówczas przetloczona z cylindra 1 do przewodu 5, wtryskiwanie zaczyna sie wtedy, gdy tlok 2 wykonal juz czesc b swego suwu a tloczenia (polozenie zaznaczono linia pelna w fig. 6).Wtryskiwanie konczy sie, gdy boczny otwór 66a przewodu 66, wywierconego w tloku 2 nasuwa sie naprzeciwko odplywowego prze¬ wodu 67; tloczenie przez przewód 5 jest w ten sposób zakonczone i wtryskiwanie wyraznie ustaje (polozenie wskazane linia kreskowana w fig. 6).Wydajnosc jednostkowa pompy jest propor¬ cjonalna do suwu (a — b) podczas którego paliwo tloczone jest przez przewód 5. Odle¬ glosc b (fig. 6) zostaje przebyta w czasie zuzy¬ tym przez tlok 8 na zamkniecie odplywowego przewodu 7 od chwili, gdy przewód 18 zostal zamkniety, przy czym czas ten jest staly.Wskutek tego, gdy szybkosc silnika wzrasta, wtedy zwieksza sie równiez odleglosc b zas wydajnosc pozyteczna pompy, proporcjonalna do (a — i) zmniejsza sie. Ma wiec miejsce samoczynne regulowanie.Gdy szybkosc dalej wzrasta, wtedy nadcho¬ dzi chwila, w której tlok 8 nie ma dosc czasu na zamkniecie odplywowego przewodu 7 przed nasunieciem sie otworu 66a przewodu 66 na¬ przeciwko odplywowego przewodu 67. Wyplyw z pompy wtedy ustaje i szybkosc przy której nastepuje to zjawisko jest górna granica szyb¬ kosci, której silnik nie moze w zadnym przy¬ padku przekroczyc.Zrozumiala rzecz i jak to zreszta wynika z poprzedniego, ze wynalazek bynajmniej nie ogranicza sie do tych rodzajów zastosowania jak tez do sposobów wykonania róznych cze¬ sci pompy, które bardziej szczególowo byly brane pod uwage, gdy naodwrót obejmuje on i wszystkie odmiany. PL