£ g y? ^ ^ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWfJ OPIS PATENTOWY Nr 43641 Zaklad Mechaniczny im. M. Nowotki *) Warszawa, Polska Sposób wygniatania powierzchni roboczej na walcach do gwlnlu Patent trwa od dnia 29 wrzesnia 1959 r.Wynalazek polega na sposobie wykonywania gwintu na powierzchni roboczej walców, sluza¬ cych do walcowania gwintów na walcarkach.Dotychczasowy sposób wykonywania gwintu na powierzchniach roboczych walców polega na tym, ze na odpowiednio obrobionych pól¬ fabrykatach walców w stanie zahartowanym, gwint wykonuje sie przez szlifowanie na spe¬ cjalnych szlifierkach do gwintu, przy czym szli¬ fowanie jest bardzo pracochlonne i wymaga stosowania precyzyjnych obrabiarek.Walce do gwintu wykonane tym sposobem, posiadaja krótki okres eksploatacji, ze wzgle¬ du na niekorzystny uklad wlókien metalo¬ graficznych, poprzecinanych w czasie szlifowa¬ nia, podczas którego zachodzic moze odpuszcza¬ nie wierzcholków gwintu, czyli najciezej pra¬ cujacej czesci roboczej walców.Sposób wykonywania gwintu na powierzchni *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Stanislaw Ufna- Lewski, inz. Wojciech Pacewicz i inz. Józef Frankowski. roboczej walców wedlug wynalazku polega na tym,, ze na odpowiednio przygotowanych pólfa¬ brykatach walców w stanie wyzarzonym, gwint wygniata sie na zwyklej walcarce, a nastepnie walce hartuje sie i odpuszcza do- zadanej twar¬ dosci, po czym nastepuja prace wykanczajace.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze operacja wygniatania jest dwudziestokrotnie tansza od operacji szlifowania gwintu, zywot¬ nosc walców jest okolo dwukrotnie dluzsza, ze wzgledu na zgodny z profilem gwintu uklad wlókien metalograficznych, przy czym wyste¬ puje stala twardosc calego profilu. Do wyko¬ nania sposobu wedlug wynalazku, stosuje sie zwykle walcarki do gwintu.Przebieg technologiczny w nowym sposobie wygniatania powierzchni roboczej walców do gwintu polega na tym, ze walce do gwintu wy¬ konuje sie ze stali narzedziowej NCWV lub NC10 w stanie starannie przekutym, celem u- hikniecia niekorzystnego rozkladu weglików ciezkich metali w postaci siatki lub smug, przy czym po wstepnej obróbce tokarskiej, pólfabry¬ katy poddaje sie wyzarzeniu zini^kc,zajaoertf& dotwardosci 4iie wiekszej niz 20 HRc i nastepnie pólfabrykaty ohtacza sie z naddatkiem pod szli¬ fowanie, przeciaga sie rowek klinowy, szlifuje otwór, powierzchnie zewnetrzna, fazki i po¬ wierzchnie czolowe.Tak przygotowany pólfabrykat ustawia sie w komplecie po 2 isztuki na walcarce do gwintów.Walcarka musi byc odpowiednio wyregulowa¬ na, aby zapewniona byla zadana dokladnosc wyrobu. Musi wiec byc zachowana równole¬ glosc osi wrzecion w granicach 0,02/100 mm oraz równoleglosc podtrzymki do osi wrzecion w granicach 0,05/100 mm, przy czym podtrzym- ka musi byc tak dobrana, aby os narzedzia slu¬ zacego do wygniatania gwintu znajdowala sie ponizej osi wrzeciona w granicach 0,4 do 0,6 miii. Walcarka musi równiez gwarantowac plyn¬ nosc zmiany nacisku w granicach 0,8 do 15 t i wlasciwe zblizenie wrzecion.Jako narzedzi do wygniatania gwintu na wal¬ cach, uzywa sie kompletu dwóch srub wzorco¬ wych z materialu NCWY, NCW lub NC10, za¬ hartowanych do twardosci HRC = 62 do 64 i oszlifowanych z duza dokladnoscia.Istnieje, scisla zaleznosc wymiarów srednicy zewnetrznej pólfabrykatu walca i wymiarów narzedzi.Srednica zewnetrzna pólfabrykatu walca, jest równa wielokrotnosci srednicy podzialowej gwintu do jakiego krazki sa przeznaczone.'Wielokrotnosc ta jest liczba calkowita i tak dobrana, ze uzyskuje sie odpowiedni wymiar srednicy zewnetrznej walców do zakrseu rozsta¬ wienia osi wrzecion walcarki.Srednica zewnetrzna sruby wzorcowej do wy¬ gniatania wstepnego i srednica podzialowa sru¬ by wzorcowej do wygniatania wykanczajacego sa sobie równe i zgodne ze srednica podzialowa gwintu do jakiego przeznaczone sa walce, tymi srubami wykonane.Wygniatanie gwintu wykonuje sie w dwóch zabiegach.Wstepny, do Vs glebokosci gwintu, przy uzy¬ ciu sruby wzorcowej wstepnej i wykanczajacy, az do uzyskania pelnego profilu gwintu. Jeden i drugi zabieg wykonuje sie na wolnych obro¬ tach (24 obr/min), przy stopniowo i plynnie zwiekszonym docisku od okolo 800 kg.Nacisk posiada wedlug ponizej podanej tabel¬ ki zaleznosc od wielkosci skoku gwintu i sze¬ rokosci walców: [h P 0,5 - 0,7 1.000 0,8- 1,0 1200 1,25 - 1,5 1,500 1,75-2,0 2.000 2,5 1 2.500 h = skok gwintu (w mm) p = nacisk na 10 mm szerokosci walca (w kg).Zmniejszanie nacisku winno nastepowac rów¬ niez plynnie i stopniowo. Dopiero przy wiel¬ kosci okolo 800 kg moze nastapic rozsuniecie osi wrzecion walcarki i wylaczenie obrotów.Zakonczenie procesu walcowania wedlug wy¬ nalazku charakteryzuje sie tym, ze sruba-wzo¬ rzec wykanczajaca, przestaje sie przesuwac wzdluz swojej oisi, poniewaz nastapila juz zgod¬ nosc wielokrotnosci jej srednicy podzialowej ze srednica podzialowa wygniatanych walców, a wierzcholki gwintu na powierzchni roboczej walców staja sie gladkie.W ten sposób wykonane walce poddane sa obróbce cieplnej, to jest hartowaniu i odpusz¬ czaniu do twardosci HRC = 59—61, a nastepnie przeczyszcza sie powierzchnie robocze z resztek soli hartowniczych, dociera sie otwór i szlifuje fazy, które w czasie wygniatania gwintu ulegly malej deformacji. PL