1 Metaliczne okladziny cierne, stosowane w co¬ raz szerszym zakresie, jak np. okladziny z bra¬ zu spiekanego lub nawet okladziny ceramiczne, w porównaniu z okladzinami z materialów or¬ ganicznych, jakie stosowano dotychczas niemal wylacznie, wykazuja wybitne zalety, zwlaszcza pod wzgledem znacznie wiekszej odpornosci na scieranie i znacznie wiekszej odpornosci na dzialariie temperatur, a przy zachowaniu odpo¬ wiedniego skladu wyrózniaja sie bardzo do¬ brym wspólczynnikiem tarcia. Tego rodzaju okladziny cierne, stosowano jednak dotychczas glównie w pojazdach maszynowych lub cieza¬ rowych, a wiec w tych dziedzinach zastosowa¬ nia, w których jest dopuszczalny ewentualny halas. W pojazdach mechanicznych < zwlaszcza w samochodach osobowych nie mozna bylo dotychczas stosowac okladzin metalicznych lub ceramicznych, poniewaz stanowily one zródlo halasu, a mianowicie gwizdów lub zgrzytów. Na podstawie badan stwierdzono, ze halas pochodzi z drgan ciernych i jest zalezny od predkosci poslizgu i jednostkowego nacisku powierzchnio¬ wego. Stosujac okladziny z brazu spiekanego o odpowiednim skladzie, udalo sie zmniejszyc znacznie halas nowej okladziny, zwlaszcza przy zastosowaniu grafitu. Jednak z biegiem czasu,, a zwlaszcza przy ustawicznym silnym rozgrze¬ waniu, wzgledna ilosc grafitu na powierzchni ciernej wciaz sie zmniejsza, wskutek czego uciszajace dzialanie grafitu zanikalo stopniowo i z czasem wystepowal znowu halas.Celem niniejszego wynalazku jest stlumienie tego halasu lub przynajmniej jego zlagodzenie.Mysla przewodnia wynalazku jest zapobiezenie drganiom ciernym, powodujacym powstawaniehalasu, a mianowicie w ten sposób, ze przy ruchu okladziny ciernej wzgjedem drugiej po¬ wierzchni ciernej powstaje ciagla zmiana pra¬ cujacych powierzchni ciernych okladziny, a przy odpowiednim uksztaltowaniu okladziny ciernej, i powierzchni ciernych osiaga sie przy tym cia¬ gla zmiane jednostkowego nacisku powierzch¬ niowego na okladzine.Na rysunku uwidoczniono dwa* przyklady wy¬ konania wynalazku, przy czym fig.-l przedsta- wia przekrój poosiowy tarczy sprzeglowej, tar¬ czy dociskowej i kola zamachowego pierwszej postaci wykonania wynalazku, fig. 2 — widok w kierunku linii II — II na fig. 1, fig. 3 — widok w kierunku linii III - III na fig. 1, fig. 4 przedstawia przekrój poosiowy tarczy sprze¬ glowej, tarczy dociskowej i kola zamachowego drugiej odmiany, fig. 5 - widok tej odmiany w kierunku linii V — V na fig. 4, a fig. 6 — widok w kierunku linii VI — VI na fig. 4.Sprzeglowa tarcza nosna 1 jest zwiazana z piasta 2 osadzona przesuwnie w znany spo¬ sób na wale napedzajacym i posiada na swym obwodzie pewna liczbe wycinków stalowych 3, zaopatrzonych w okladziny cierne 4. Cyframi 5 i 6 oznaczone sa czesci podtrzymujace powierzchnie cierne, a wiec w przypadku po¬ jazdu mechanicznego — tarcze dociskowa sprze¬ gla i kolo zamachowe. Wedlug wynalazku co najmniej jedna powierzchnia cierna np. tarcza dociskowa 5, posiada wyciecia 5a i 5b w ksztal¬ cie pólksiezyców, dzieki którym przy slizganiu sie wycinków 4 okladziny ciernej po powierzch¬ ni ciernej nastepuje stala zmiana wspóldziala¬ jacych powierzchni na tych wycinkach 4. Taka zmiane wspóldzialajacych powierzchni okladzi¬ ny na skutek wyciec na powierzchni ciernej otrzymuje sie juz przy zastosowaniu powierzchni okladzinowej w ksztalcie zamknietego pierscie¬ nia. Stosujac znany wycinkowy podzial okla¬ dziny ciernej wedlug fig. 2 lacznie z wyciecia¬ mi na drugiej powierzchni ciernej, otrzymuje sie ponadto ciagla zmiane jednostkowego naci¬ sku powierzchniowego na okladzine miedzy pewna wartoscia maksymalna i minimalna, przez co zapobiega sie powstawaniu drgan cier¬ nych. Szczególnie skutecznie mozna stlumic powstawanie drgan ciernych przez zastosowanie liczby wycinków 4 okladziny ciernej, róznej od liczby wyciec 5a i 5b, przy czym równiez po¬ dzialy tych wycinków lub wyciec moga byc rózne. W przykladzie przedstawionym na fig. 2 i "3 wycinki okladziny ciernej sa rozmieszczone symetrycznie z podzialem szesciorakim, nato¬ miast wyciecia 5a i 5b maja podzial piecioraki.Na fig. 4, 5 i 6 przedstawiono drugi przy¬ klad wykonania wynalazku. Tarcza sprzeglowa 7 posiada tutaj trzy wycinki 8 z okladzina cier¬ na, natomiast tarcza dociskowa 5 posiada wgle¬ bione wyciecia 9 i 10, pozostawiajace powierzch¬ nie cierna 12 o ksztalcie prawie kwadratowym.Równiez i dzieki temu ukladowi otrzymuje sie,, w ten sam sposób, jak i w pierwszym przy¬ kladzie, ciagla zmiane wspóldzialajacej po¬ wierzchni ciernej oraz zmiane jednostkowego nacisku powierzchniowego na okladzine.Stwierdzono praktycznie, ze najczesciej wy¬ starcza jezeli jedna powierzchnia cierna, a wiec np. powierzchnia na sprzeglowej tarczy doci¬ skowej posiada wspomniane wglebione wycie¬ cia, rozmieszczone wedlug wynalazku, nato¬ miast druga powierzchnia cierna, a wiec po¬ wierzchnia cierna w kole zamachowym silnika, pozostaje jak zwykle pelna. Poza tym okazuje sie, ze przez zmniejszenie wielkosci powierzchni ciernej nie powstaje dostrzegalne przyspiesze¬ nie scierania okladzin ciernych.Wykonanie powierzchni ciernych wedlug wy¬ nalazku jest nadzwyczaj proste i praktycznie nie pociaga dodatkowych kosztów, gdyz wgle¬ bione wyciecia moga byc otrzyniane juz przy odlewaniu, wskutek czego nie przewiduje sie zadnej dodatkowej obróbki. Wynalazek moze byc w taki sam sposób, jak to opisano powyzej zastosowany do powierzcHni ciernych hamulców tarczowych. "\ PL