Wynalazek dotyczy pomp tloczkowych, sa¬ moregulujacych sie w zaleznosci od jej pred¬ kosci za pomoca zasilania i obejmuje zwlasz¬ cza, ale nie wylacznie, z pomiedzy tego rodza¬ ju pompek te pompki, które sluza do wtrysku paliwa w silnikach spalinowych, przy czym nazwa „silnik spalinowy" obejmuje zarówno silniki niskoprezne, jak i silniki wysokoprezne.Pompki tego rodzaju sa juz znane. Niemniej jednak w pompkach tych opóznia sie tym wie¬ cej poczatek skutecznego tloczenia pompy, im bardziej zmniejsza sie wydatek pompy. O ile chodzi o pompe wtryskowa do silników spali¬ nowych, w której czynnikiem regulujacym jest predkosc silnika zmniejsza sie w ten sposób wyprzedzenie wtrysku dla malych obciazen silnika.Niniejszy wynalazek ma na celu skonstruo¬ wanie takich samoregulujacych sie pompek rozpatrywanego rodzaju, które odpowiadalyby lepiej niz pompki dotychczasowe, przynajmniej w niektórych przypadkach, róznym wymaga¬ niom praktyki i ponadto, aby poczatek tlocze¬ nia byl niezalezny od wielkosci wydatku w czasie suwu tloczenia.Wynalazek polega zasadniczo na tym, aby w czasie suwu naprzód pierwszego tloczka, który jest napedzany z predkoscia proporcjo¬ nalna do predkosci stanowiacej przedmiot re¬ gulacji zapewnic hydraulicznie suw naprzód lub suw tloczenia drugiego tloczka (lub czó¬ lenka), który daje wydatek na zewnatrz, poza komore pompy, od której odgalezia sie prze¬ wód zasilajacy i przewód tloczacy pompy, przy czym sa przewidziane elementy do zapewnie¬ nia sprzezenia hydraulicznego tych dwóchtloczków od poczatku suwu naprzód pierwsze¬ go tloczka i do spowodowania suwu powrot¬ nego drugiego tloczka (czólenka) przez cisnie¬ nie, z jakim ciecz przeznaczona do tloczenia przez pompe wraca do komory pompy, a po¬ nadto sa" przewidziane elementy do opózniania zasilania omawianej komory pompy poza po¬ czatek suwu powrotnego pierwszego tloczka i (lub) do hamowania doplywu cieczy zasilaja¬ cej do komory pompy i (lub) do hamowania suwu powrotnego drugiego tloczka (czólenka).Poza tym ukladem glównym wynalazek skla-. <*a sie z niektórych innych ukladów* które wykorzystuje sie najkorzystniej w tym samym czasie, ale które w razie potrzeby moglyby byc stosowane oddzielnie, a które bardziej szczególowo zostana omówione dalej.Wynalazek ma zwlaszcza na celu pewien sposób zastosowania (ten, dla którego stosuje sie go do pomp wtryskowych silników spali¬ nowych) oraz pewne sposoby wykonania wy¬ mienionych wyzej ukladów; ponadto wynala¬ zek ma na celu, i to w postaci nowych wyro¬ bów przemyslowych, pompki omawianego ro¬ dzaju, obejmujace zastosowanie tych samych ukladów,^ elementy specjalne, nadajace sie do jego realizacji oraz zespoly, zwlaszcza silniki spalinowe, wyposazone w tego rodzaju pompki.W kazdym badz razie wynalazek . bedzie mógl byc lepiej zrozumialy na podstawie za- ' równo dalszego opisu, jaki teraz nastapi, jak i na podstawie rysunku, przy czym oczywiscie zarówno dalszy opis jak i rysunek sa podane tylko w charakterze przykladu wykonania.Rysunek pokazuje schematycznie w przekro¬ ju osiowym glówne elementy pompy wtrysko¬ wej, wykonanej zgodnie z wynalazkiem.Jezeli zgodnie z wynalazkiem, a zwlaszcza zgodnie z tymi z jego sposobów zastosowania, jak równiez zgodnie z tymi ze sposobów reali¬ zacji jego róznych czesci, co do których wy¬ daje sie, ze zachodzilaby zgodnosc opinii co do uzyskania korzysci, stawia sie za cel skon¬ struowanie pompy wtryskowej paliwa do sil¬ ników spalinowych, to postepuje sie wówczas w nastepujacy sposób lub w sposób podobny.Umieszcza sie w pompie dwa tloczki 1 i 2, z których tloczek 1 sluzy do napedzania hydraulicznie tloczka 2 w czasie suwu tlocze¬ nia tloczka 2, który scisle biorac stanowi tlo¬ czek pompy. Do wykonywania swych suwów tam.i z powrotem w cylindrze 3, tloczeK 1 jest sam napedzany za pomoca krzywki 4 z pred¬ koscia proporcjonalna do predkosci silnika, na którym jest zamontowana pompka dla zapew¬ nienia wtrysku paliwa w tym silniku, przy czym predkosc ta stanowi przedmiot regulacji.Jak zwykle krzywka daje tylko suw naprzód tloczka 1, podczas gdy przeciwdzialajaca spre¬ zyna 5 daje suw powrotny wymienionego tloczka.Do cylindra 3 doprowadza sie przewód zasi¬ lajacy 6 w takim miejscu tego cylinira; ze przewód ten jest otwierany tylko wówczas, gdy tloczek 1 znajduje sie w swym dolnym polozeniu zwrotnym (patrz polozenie pokazane na rysunku), podczas gdy wlot tego przewodu do cylindra 3 zostaje zaslaniany zaraz cd po¬ czatku suwu naprzód (suwu do góry) tloczka 1. Ciecz .dostarczona przez przewód zasilajacy 6o/ cylindra 3, jest ciecza nadajaca sie do za¬ pewnienia sprzezenia hydraulicznego pomiedzy tloczkami 1 i 2. O ile chodzi o pompe wtry¬ skowa paliwa, przynajmniej w niektórych przypadkach, mozna stosowac, jako ciecz hydrauliczna samo paliwo, które ma dostar¬ czac pompa.O ile chodzi o tloczek 2, to pracuje on w cy¬ lindrze 7 pompy i tworzy wraz z tym cylin¬ drem scisle mówiac obszar wlasciwej pompy.Do tego obszaru pompy uchodza z jednej strony przewód zasilajacy 8, dostarczajacy przeznaczone do tloczenia przez pompe pali¬ wo, a z drugiej strony przewód tloczny 9, zao¬ patrzony najkorzystniej w zawór zamykajacy 10. Dolny koniec cylindra 7 i górny koniec cylindra 3 sa na stale polaczone wzajemnie, na przyklad za pomoca otworu 11, umieszczo¬ nego w przegrodzie pomiedzy tymi dwoma cylindrami, przy cxym ta przegroda stanowi oparcie dla stosunkowo slabej sprezyny 12, która dziala na tloczek 2 w kierunku, w któ¬ rym wykonuje on swój suw tloczenia. Po¬ nadto w cylindrze 7 przewidziano przewód wylotowy 13, który jest otwierany przez dolna powierzchnie czolowa tloczka 2, gdy w czasie suwu naprzód tloczka 1 wykonuje on swTój wlasciwy suw tloczenia pod dzialaniem nape¬ du hydraulicznego cieczy zamknietej w prze¬ strzeni pomiedzy tloczkami 1 i 2. Skoro tlo¬ czek 2 odsloni przewód 13, ustaje jego suw tloczenia. Oczywiscie sa pirzewidziane elemen¬ ty, o któych szczególowiej bedzie mowa da¬ lej, a które podczas suwu tloczenia tloczka 2 zamykaja przewód zasilajacy 8, aby paliwo za¬ pelniajace cylinder 7 moglo byc wytloczone podczas tego suwu przez przewód tloczny 9 w kierunku wtryskiwacza lub wtryskiwaczy do zasilania których sluzy omawiana, pompa wtryskowa. — 2 —Zgodnie z jedna z cech charakterystycznych ] glównego ukladu wynalazku, suw powrotny " (suw na dól) tloczka 2 — suw, który zachodzi w czasie suwu powrotnego tloczka napedzaja¬ cego 1 i (lub) w czasie okresu, gdy tloczek napedzajacy znajduje sie w swym dolnym - punkcie zwrotnym, w którym otwiera on przewód 6 — uzyskuje sie przez cisnienie pa¬ liwa, które jest dostarczane za pomoca prze¬ wodu 8 do przestrzeni pompy, utworzonej przez górna czesc cylindra 7. Cisnienie to musi zatem byc wieksze od cisnienia cieczy hydraulicznej, która jest dostarczana przez przewód 6, a nawet wieksze od sumy nacisku tej cieczy hydraulicznej i sily wywieranej na tloczek 2 przez sprezyne 12, gdy taka sprezyna zostala zastosowana. Rzeczywiscie sprezyna 12 moglaby byc zastapiona przez zwykle tarcie tloczka 2 w cylindrze 7.Ponadto, zgodnie z inna cecha charaktery¬ styczna glównego ukladu wynalazku, przez przewód zasilajacy 6 dostarcza sie wystarcza¬ jaca ilosc cieczy hydraulicznej, aby przestrzen pomiedzy tloczkami 1 i 2 byla calkowicie za¬ pelniona ta ciecza w chwili, gdy tloczek 1 rozpoczyna swój suw naprzód, dajac suw tlo¬ czenia tloczka 2. Wreszcie równiez zgodnie z ukladem glównym wynalazku, przewiduje sie elementy zdolne do opózniania poczatku zasilania lub do hamowania zasilania przez przewód 8 albo do zmniejszania predkosci ru¬ chu powrotnego tloczka 2, aby spowodowac w ten sposób zmniejszenie skutecznego suwu tego tloczka.W pompie tego rodzaju jak pokazana na ry~ sunku, zastosowano elementy wyjatkowo sku¬ teczne i pracujace z duza dokladnoscia, zdol¬ ne do opózniania poczatku ruchu powrotnego tloczka 2 w stosunku do ruchu powrotnego tloczka 1. Elementy te skladaja sie z suwaka rozrzadczego 14 lub analogicznego organu ste¬ rujacego, umieszczonego w przewodzie zasila¬ jacym 8 i sterowanego w taki sposób, ze ten suwak rozrzadczy zamyka przewód zasilajacy 8 podczas ruchu naprzód tloczka 1, ale otwie¬ ra go z pewnym opóznieniem tylko po ukon¬ czeniu suwu powrotnego tloczka 1, przy czym najkorzystniej jest, gdy to opóznienie jest na¬ stawiane. W tym celu suwak rozrzadczy 14 umieszcza sie w cylindrze 15, w którym su¬ wak rozrzadczy zostaje przemieszczony wbrew dzialaniu sprezyny 16, przy czym sprezyna ta ma za zadanie dosuwanie suwaka rozrzadcze¬ go 14 do oporu 17. Gdy suwak rozrzadczy 14 jest dosuniety do tego oporu, to przez swój rowek 18. otwiera ori przewód 8. Ponadto ko¬ niec dolnej czesci cylindra 15 wiaze sie za pomoca przewodu 19 i zaworu zamykajacego 20, umieszczonego w przewodzie 21, od które¬ go odgalezia sie przewód 19, z wnetrzem cy¬ lindra 22, w którym pracuje tloczek 23: który najkorzystniej stanowi jedna calosc z tlocz¬ kiem 1 i tworzy z nim tloczek róznicowy.W tym przyadku .przeciwdzialajaca sprezyna 5 moze byc umieszczona wewnatrz cylindra 22 i moze opierac sie o tloczek 23, podczas gdy jej drugi koniec opiera sie o kadlub pompy.Do cylindra 22 doprowadza sie przewód za¬ silajacy 24, który zostaje otwierany przez tlok 23, gdy znajduje sie on w swym dolnym po¬ lozeniu zwrotnym (patrz rysunek) i w ten sposób cylinder 22 moze napelniac sie ciecza.Ciecz ta moze byc ta sama ciecza, jaka przez przewód 6 jest dostarczana do cylindra 3 i w ten sposób przewody 24 i 6 mozna odga- • lezic od jednego i tego samego zasilajacego przewodu 25. Ponadto w przewodzie 21 ~- w dól przeplywu od zaworu zamykajacego 20 i miejsca, w którym przewód 19 .odgalezia sie od przewodu 19' — dodaje sie dlawik 26, naj¬ korzystniej nastawiany na przyklad za pomoca sruby 27 ze stozkowym zakonczeniem, a poza tym jeszcze organ zamykajacy 28, majacy na przyklad- ksztalt suwaka rozrzadczego z row¬ kiem, który zamyka przewód 21 dopóty, dopóki tlok 23 wykonuje wraz z tloczkiem 1 swój suw naprzód. Aby zapewnic to sterowanie, su¬ wak rozrzadczy 28 jest przesuwany w sposób zamykajacy przewód 21 za pomoca cisnienia panujacego w cylindrze 22 podczas suwu na¬ przód tloczka 21, przy czym cisnienie to jest przekazywane przez przewód 29 do cylindra 30, w którym jest umieszczony suwak rozrzad¬ czy 28, podczas gdy ten suwak rozrzadczy jest przestawiany za pomoca sprezyny przeciw¬ dzialajacej 31 w polozenie, w którym otwiera on przewód 21 (polozenie pokazane na rysun¬ ku).W ten sposób skoro tloczek 23 wykona swój suw naprzód (suw do góry) wywoluje on jed¬ noczesnie zamkniecie przewodów 8 i 21. Uno¬ szenie sie do góry suwaka rozrzadczego 14 za¬ trzymuje sie, skoro dolna powierzchnia czolo¬ wa tego suwaka oswobodzi wybranie 32, umie¬ szczone na -odcinku 8a przewodu 8, który znaj¬ duje sie w góre przeplywu od suwaka roz¬ rzadczego 14, przy czym wybranie to pozwala nadmiarowi cieczy tloczonej przez tloczek 23 na wyplyniecie, bez czego ten nadmiar cieczy móglby wywolac otwarcie przewodu 8. A za* — 3 —tem otwarcie wybrania 32 wyznacza górne po¬ lozenie suwaka rozrzadczego. 14. W tym gór¬ nym polozeniu suwaka rozrzadczego 14, dolna krawedz rowka 18 znajduje sie w pewnej od¬ leglosci powyzej przewodu 8. Suwak rozrzad- czy 14 pozostaje w swym górnym polozeniu az do chwili, gdy tloczki 1 i 23 rozpoczna swój suw powrotny. W takiej chwili suwak rozrzadczy 28 otwiera przewód 21 i suwak rozrzadczy 14 moze rozpoczac swój ruch ku dolowi. Jednakze, biorac pod uwage* ze dolna krawedz rowka 18 znajduje sie w pewnej od¬ leglosci powyzej przewodu 8, wiec otwarcie go nie nastepuje natychmiast w chwili, gdy tloczki 1 i 23 rozpoczynaja swój suw powrot¬ ny. Uplywa pewien przeciag czasu zanim roz¬ pocznie sie otwieranie przewodu 8, przy czym ten przeciag czasu jest spowodowany hamowa¬ niem, jakie wywiera na suwak rozrzadczy 14 ciecz, jaka suwak ten musi wytloczyc w cza¬ sie swego suwu ku dolowi i jaka na skutek zamkniecia zaworu zwrotnego 20 powinna wy¬ plynac przez dlawik 26. Uzyskuje sie w ten sposób opóznienie poczatku zasilania cylindra 7 w stosunku do poczatku suwu powrotnego tloczka 1, opóznienie nastawiane za pomoca zmieniania swobodnego przelotu dlawika 26 i (lub) przez zmiane scisniecia sprezyny 26 za pomoca elementów, nie pokazanych na rysunku.Dzialanie opisanej wyzej pompy jest naste¬ pujace.Biorac pod uwage, ze na poczatku suwu do góry tloczka 1 przestrzen pomiedzy nim i tlocz¬ kiem 2 jest calkowicie zapelniona ciecza, suw tloczenia tloczka 2 rozpoczyna sie w chwili, g;dy tloczek 1 zakryje przewód zasilajacy 6.Ten suw tloczenia trwa az do chwili, gdy tlo¬ czek 2 otworzy przewód odciazajacy 13, gdyz sprezyna 12, jezeli taka sprezyna istnieje, jest zbyt slaba, aby zapewnic kontynuowanie su^ wu tloczenia (suwu do góry) tloczka 2. Pod¬ czas tego suwu tloczenia, suwak rozrzadczy 14 utrzymuje zamkniety przewód zasilajacy 8 i w taki sposób ciecz zapelniajaca górny ob¬ szar (komore pompy) cylindra 7 zostaje wy¬ tloczona do przewodu 9 w czasie wspomniane¬ go suwu do góry tloczka 2.W chwili gdy tloczek 1 rozpoczyna swój suw powrotny (suw na dól), suwak rozrzadczy 14 zamyka jeszcze przewód zasilajacy 8 i w ten sposób tloczek 2 pozostaje w swym górnym polozeniu, w którym jest on utrzymywany przez sprezyne 12 lub prosciej, przez tarcie o cylinder 7. Dopiero w chwili gdy w czasie £wego zwolnionego opuszczania sie suwak roz¬ rzadczy 14 otworzy przewód zasilajacy 8, pa¬ liwo pod cisnieniem, jakie przeplywa w ten sposób do cylindra 7 popycha tloczek 2 ku do¬ lowi, zapewniajac zapewnianie obszaru pompy w cylindrze 7.Az do pewnej predkosci, wyznaczanej nape¬ dem tloczka 1, przeplywajace przez przewód 8, pomimo opóznionego jego otwarcia paliwo ma czas przesunac tloczek 2 o maksymalna wielkosc, wyznaczana badz przez istnienie spre¬ zyny 12, badz przez opór, zanim tloczek 1 roz¬ pocznie swój nowy suw naprzód, wywolujac nowy suw tloczenia tloczka 2. Na skutek tego ilosc paliwa dostarczonego w czasie suwu tlo¬ czenia tloczka 3 do przewodu tlocznego 9, jest najwieksza. Jezeli natomiast, na skutek przy¬ spieszenia biegu silnika, na którym zamonto¬ wana jest omawiana pompa wtryskowa, pred¬ kosc napedu tloczka 1 powiekszy sie ponad wspomniana wyzej z góry okreslona wielkosc, to tloczek 1 rozpocznie swój suw tloczenia, za¬ nim doplywajace przez przewód zasilajacy 8 paliwo bedzie mialo czas nadac tloczkowi 2 jego maksymalny suw powrotny. Suwy po¬ wrotne tego tloczka beda tym krótsze, im wie¬ cej predkosc napedzania tloczka 1 powiekszy sie ponad wspomniana wyzej, z. góry okreslo¬ na predkosc. Innymi slowy objetosc paliwa wplywajacego przez przewód 8, do znajdujacej sie w cylindrze 7 ponad tloczkiem 2 komory pompki jest tym mniejsza, tym wieksza jest predkosc napedzania tloczka 1, biorac pod uwage, ze ta objetosc jest proporcjonalna do czasu, jaki przechodzi miedzy otwarciem prze¬ wodu 8 przez suwak rozrzadczy 14, a poczat¬ kiem suwu tloczenia tloczka 2, poczatkiem, który pokrywa sie z poczatkiem suwu naprzód tloczka 1. A zatem otrzymuje sie samoregu- lacje bez zmieniania chwili, w której rozpo¬ czyna sie wtrysk, gdyz jakiekolwiek byloby polozenie tloczka 2 w cylindrze 7 w chwili, gdy tloczek 1 rozpoczyna swój suw naprzód, tloczek 2 jest zawsze natychmiast napedzony w kierunku swego suwu tloczenia, biorac pod uwage, ze zgodnie z jedna z cech charaktery¬ stycznych glównego ukladu wynalazku, prze¬ strzen miedzy tlokami 1 i 2 jest zawsze za¬ pelniona ciecza w chwili, gdy tloczek 1 roz¬ poczyna swój suw tloczenia i zamyka prze¬ wód zasilajacy 6.Jezeli na przyklad w chwili osiagniecia wspomnianej wyzej z góry okreslonej pred¬ kosci, przy której rozpoczyna sie samoregu- lacja, czas, w jakim przewód zasilajacy jest otwarty, wynosi Vio czasu, który uplywa po- — 4 —fni&fyy poczatkiem suwu prarcotaGfo, a po* czatkiem suwu napczid HoJszka la to powiek- «pni« ptedkofci p «}% wysyczy, afey Oopro- Wftdzjc do. calkowitej anuipwania ilojci pali¬ wa, do^ta^czajaeji^ przez pompe, a zatem do Porwania wtrysku.Mozna by jeszcze zwfekszyfc dokladnosc re- *UJaPJj pompy przez sterowanie £ruby z, za- kOJ&czenJgm. stozkowym £7, która nastawialaby przelot dlawika 2$ za pomoca regulatora pred¬ kosci w taki sposób, aby przelot dlawiony zjp$iej§zal sje samoczynnie w miare wzrostu predkosci.Wynik analogiczny do tego, Jaki tylko co zostaj opisany, tza, wynik, który pglega na uzy¬ skaniu samoregulacjj ilosci paliwa dostarcza¬ nego do komory pompy w cylindrze 7 w funk¬ cji predkosci, bez zmieniania poczatku tlocze¬ nia, a zatem wyprzedzenia wtrysku, gdy ilosci dostarczanego paliwa wtryskiwanego maleja, móglby byc uzyskany, wedlug pierwszego wa¬ riantu, przez zastapienie opóznienia, jakie da¬ je opózniajacy suwak rozrzadczy 14 otwarciu przewodu zasilajacego 8 przez hamowanie, uzy¬ skane na przyklad przez dlawik, umieszczony w przewodzie 8, a którego przelot móglby byc niezmienny lub móglby byc zmieniany rów¬ niez w funkji predkosci, przy czym to dla^ wienie hamowaloby doplyw paliwa przez prze¬ wód zasilajacy 8.Wedlug drugiego wariantu mozna by hamo¬ wac predkosc suwu powrotnego tloczka I, prze¬ widujac z góry w obszarze dolnym cylindra 7 przewód odciazajacy, zawierajacy dlawik, naj¬ korzystniej nastawiany w funkcji predkosci, dodajac w tym przewodzie odciazajacym organ zamykajacy, który by go zamykal skoro tlo¬ czek 1 wykonuje swój suw naprzód i umiesz¬ czajac w otworze laczacym U pomiedzy cy^ lindrami 3 i 7 zawór zwrotny, który umozli¬ wialby wyplyw cieczy tylko w kierunku z cy¬ lindra 3 do cylindra 7. Oczywiscie w tym ostatnim przypadku trzeba, aby wnetrze cylin¬ dra 3 bylo napelnione juz ciecza doplywajaca przewodem 6 w chwili, gdy tloczek l rozpo¬ czyna swój suw naprzód, a to w tym celu, aby ta ciecz wraz z ciecza, która napelnia czesc dolna cylindra 7, zapewniala natychmia¬ stowe sprzezenie tloczków 1 i 2 w kierunku ich suwu naprzód lub suwu tloczenia, od po¬ czatku suwu naprzód tloczka 1.Jakikolwiek bylby sposób zrealizowania ni¬ niejszego wynalazku, otrzymuje sie zawsze sa¬ moregulujaca sie pompe, której dzialanie i za¬ lety wynikaja jasno z tego, co bylo podane wyzej, a zatem nie m# juz celu zajmpwac siS dalej wyjasnieniami je^o iftely.Jak to rjp£umj£ $a mon pjsej sig i jak to wynika zreszta Z podanego wyzej opfcu, wy¬ nalazek pie ogranicza sie tylko do tych jego sposobów zastosowania, ani tym bardziej do tych soosobów zrealizowania jego róznych ele¬ mentów, które zostaly przedstawione bardziej szczególowo, ale wprost' przeciwnie obejmuje on* wszystkie ich odmiany. PL