Wynalazek dotyczy silnika turbospalinowego, tj. turbiny gazowej do pojazdów mechanicz¬ nych, w którym przewaznie ciekle i stale kra¬ zace, a podczas procesu roboczego rozgrzewa¬ jace sie czynniki sa chlodzone podczas swego obiegu pedem wiatru, przed ich kazdorazowym ponownym uzyciem.Znane jest chlodzenie wiatrem oleju do sma¬ rowania. Olej w tym celu jest przepuszczany przez chlodnice, które sa wykonane badz jako chlodnice pierscieniowe o poosiowym przeply¬ wie powietrza, badz jako chlodnice bebnowe o promieniowym przeplywie powietrza, badz tez w postaci rurowej wezownicy, posiadajacej z zewnatrz krócce wlotowe do powietrza. Urza¬ dzenia te wprawdzie spelniaja swoje przezna¬ czenie jako chlodnice, w przewidzianym za¬ kresie zas stanowia jednak specjalne elementy *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Karl—Heinz Oppermann. konstrukcyjne i powiekszaja w ten sposób na¬ klad srodków technicznych na wykonanie sil¬ nika turbospalinowego. Ponadto cieplo ucho¬ dzace do atmosfery nie jest termodynamicznie wykorzystane w procesie roboczym.Wedlug wynalazku unika sie oddzielnej chlod¬ nicy olejowej dzieki temu, ze kanal wejscio¬ wy w miejscu wyznaczonym jest otoczony pierscieniowo przez zamkniety zbiornik okre¬ slonej dlugosci, a zwlaszcza jako zbiornik za¬ pasowy czynnika na plaszczu wewnetrznym, wzdluz którego plynie doplywajace powietrze, zas wewnatrz zbiornika znajduja sie umiesz¬ czone obok siebie i polaczone ze soba zeber- kowo komory, na plynacy wstecz goracy czyn¬ nik, posiadajace na swym obwodzie otwory wylotowe.Podczas obiegu oleju smarowego 1 steruja¬ cego, stanowiacego czynnik chlodzacy, otwory laczace korytkowe komory ze zbiornikiem naj¬ lepiej jest umiescic na doplywie, znajdujacymsie; w najnizszym miejscu na obwodzie, w miej¬ scu w przyblizeniu srednicowo przeciwleglym.Wedlug innej postaci konstrukcyjnej wyna¬ lazku, zbiornik otaczajacy pierscieniowo kanal wyjsciowy, sam tworzy przednia czesc kanalu wejsciowego.Pod wzgledem konstrukcyjnym wynalazek przedstawia te zalete, ze wystarczaja tylko krótkie przewody rurowe pomiedzy zbiorni¬ kiem chlodniczym i pompami krazenia. Powie¬ trze doplywajace do chlodzonego czynnika w kanale wejsciowym i pochlaniajace cieplo tego czynnika, polepsza sprawnosc termody¬ namiczna procesu roboczego* Na rysunku przedstawiono przyklad wyko¬ nania wynalazku w widoku perspektywicznym czesci kanalu wejsciowego turbiny gazowej do samolotów.Na stronie wejsciowej oplywowego- kadluba nosnego, do którego jest wmontowany w zna¬ ny sposób silnik, znajduje sie króciec wloto¬ wy do powietrza, utworzony przez powloke wewnetrzna 1 i zewnetrzna 2. Komora 3 pomie¬ dzy tymi dwiema powlokami stanowi zbior¬ nik zapasowy dla chlodzonego czynnika wedlug wynalazku, np. dla oleju sluzacego jako smar lozysk obrotowych czesci silnika oraz jako czynnik do wykonywania hydraulicznych pro¬ cesów regulowania i sterowania. Za pomoca krócca 4 zbiornik 3 jest przylaczony, jako pom¬ pa tloczna do pompy swiezego oleju. Na we¬ wnetrznej stronie wewnetrznej powloki 1 znaj¬ duja sie zeberkowe komory pierscieniowe 5 na goracy olej plynacy z silnika, które sa miedzy soba polaczone, a w miejscu najnizszym sa przylaczone za pomoca krócca 6 do pompy oleju powrotnego. Z obciazonego cisnieniem go¬ racego oleju powrotnego, który w pewnych okolicznosciach, po przejsciu przez wirówke olejowa, plynie w komorach pierscieniowych 5 z obu stron z dolu ku górze (strzalka 7), jest odciagane cieplo za - pomoca swiezego powie¬ trza, doplywajacego w kierunku strzalki. Takie komory pierscieniowe wywieraja dzialanie na plynacy goracy olej powrotny, analogicznie jak rurki wloskowate i zamieniaja przeplyw burz¬ liwy na przeplyw uwarstwiony Dzieki takie¬ mu uspokojeniu strumienia osiaga sie równiez usuniecie piany z oleju. W górnym obszarze komór piescieniowych 5 znajduja sie otwory 0, przez które chlodzony olej powrotny (strzal¬ ki 10) wchodzi znowu do zbiornika zapasowe¬ go. Na wewnetrznej stronie zewnetrznej po-» wloki42 sa umieszczone w kierunku podluznej osi zeberka 11, które posiadaja ksztalt zweza¬ jacy sie. ku dolowi. Zeberka sluza — po pierw¬ sze do usztywnienia, a po wtóre — zapobiega¬ ja wirowaniu (skrecaniu) przetlaczanego ole¬ ju. W najwyzszym miejscu zbiornika zapaso¬ wego 3 znajduje sie zawór 12 do wypuszcza¬ nia ewentualnie pochwyconego powietrza.Wynalazek nie ogranicza sie do chlodzenia czynników cieklych, jak np. oleju do smaro¬ wania lozysk lub do wykonywania hydraulicz¬ nych zabiegów sterowania i regulacji, lecz mo¬ ze byc równiez wykorzystany do chlodzenia czynników gazowych. Takie chlodzenie jest szczególnie potrzebne wtedy, gdy podczas lo¬ tu na duzej wysokosci, w szczelnie zamknietej kabinie, nalezy odtworzyc wymagany poziom cisnienia i temperatury za pomoca powietrza atmosferycznego juz uprzednio sprezonego, albo gdy to powietrze ma sluzyc do odlodzenia kra¬ wedzi silnika konstrukcji nosnej pojazdu, np. samolotu, a mianowicie czesci, narazonych na dzialanie wiatru zmiennego. Oczywiscie w ra¬ mach wynalazku chlodzenie to moze byc za¬ stosowane równiez do pojazdów naziemnych szynowych lub bezszynowych, np. do samocho¬ dów turbinowych. PL