Wynalazek dotyczy urzadzenia do wytwarza¬ nia ksztaltek o gladkiej powierzchni z materia¬ lu ziarnistego. Tego rodzaju ksztaltki sa stoso¬ wane np. przy pomiarach i rejestracji próbek, np. wegla, pobieranych sposobem ciaglym, za pomoca urzadzenia pomiarowego, wysylajacego i odbierajacego promienie elektronowe, elektro¬ magnetyczne, swietlne lub Rentgena itp.Glównym warunkiem przy wytwarzaniu ta¬ kich ksztaltek jest to, aby powierzchnia, która jest wystawiona na dzialanie promieni, byla calkowicie gladka. Znany jest sposób otrzyma¬ nia takiej gladkiej powierzchni polegajacy na tym, ze material, jesli nie sklada sie z ziarn o jednakowej wielkosci, najpierw sie miele, w razie potrzeby suszy, a nastepnie umieszcza na tasmie przenosnika lub podobnym urzadze¬ niu, przy czym nad ta tasma albo nad podob¬ nym urzadzeniem umieszczony jest zgarniacz, wygladzajacy calkowicie górna powierzchnie materialu. Nastepnie, w ten sposób wytworzo¬ na ksztaltke poddaje sie dzialaniu swiatla lub innego promieniowania.Wyzej wspomniane urzadzenia pomiarowe sluza miedzy innymi do sterowania maszyn, których wyrobom stawia sie okreslone warunki np. pod wzgledem zawartosci popiolu. Urza¬ dzenia te sa stosowane miedzy innymi przy przerabianiu rud i wegla w urzadzeniu roz¬ dzielczym (patrz belgijski patent nr 516.657).Przy przerabianiu wegla urzadzenie to moze sluzyc do oznaczania zawartosci popiolu w su¬ rowcu wyjsciowym lub w produkcie koncowym.Do skutecznego sterowania konieczne jest, aby okres czasu miedzy pobraniem próbki a dokonaniem pomiaru, np. przy uzyciu pro¬ mieniowania, byl bardzo krótki. Z tego wzgle¬ du, urzadzenie sluzace do przygotowywania43 014 próbek do pomiaru musi odpowiadac bardzo wysokim wymaganiom.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie umozliwiajace znaczne skrócenie czasu miedzy pobraniem próbki a dokonaniem pomiaru przy jednoczesnym zapewnieniu dobrych wyników pomiaru. Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z dwóch wspóldzialajacych ze soba walców obrotowych, przy czym co najmniej jeden z nich jest napedzany, a jeden z walców jest zaopa¬ trzony w rowki albo zebra, umozliwiajace przy¬ wieranie do niego wytwarzanej ksztaltki wzdluz pewnego odcinka jego obwodu, natomiast drugi walec posiada gladka powierzchnie. Pierwszy z walców jest zaopatrzony na powierzchni w co najmniej jeden rowek.Rowek albo rowki moga byc ograniczone za pomoca dwóch wystajacych równolegle rozmie¬ szczonych scianek, pomiedzy które wchodzi drugi walec lub pewien odcinek powierzchni zewnetrznej tego walca.Za pomoca tego urzadzenia doprowadzany ma¬ terial w zwezajacej sie przestrzeni miedzy wal¬ cami zostaje wcisniety do rowka, a wytworzo¬ nej w nim ksztaltce nadaje sie gladka po¬ wierzchnie. Wytworzona w ten sposób ksztalt¬ ka z materialu sprasowanego, która przy dal¬ szym obrocie walców pozostaje w rowku, moze byc przesunieta pod urzadzenie pomiarowe, ustawione w poblizu obwodu pierwszego walca.Nastepnie material moze byc usuniety z rowka za pomoca zgarniacza.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie do wytwarzania ksztaltek zarówno z materialu prawie wysuszonego jak i z wilgotnego. Przez wlasciwe nastawienie nacisku wywieranego przez walce, mozliwe jest takze prasowanie na¬ wet prawie suchego materialu tak, ze ksztaltka sie nie rozkruszy. Przy prasowaniu materialu o wysokim stopniu wilgotnosci, zbyteczna ilosc wilgoci zostaje wycisnieta. Wytworzone ksztalt¬ ki wykazuja wtedy okreslona zawartosc wilgoci.Powoduje to coprawda powstawanie pewnych nieduzych odchylek we wskazaniach urzadzenia pomiarowego, lecz mozliwe jest wprowadzenie odpowiedniej poprawki.Pozadanym jest utrzymywanie stalej odleglo¬ sci miedzy zródlem promieniowania a napro- mieniowywana powierzchnia ksztaltki, w prze¬ ciwnym bowiem razie intensywnosc odbitego promieniowania zmienia sie wraz z odlegloscia.Odleglosc ta moze byc utrzymywana stala w ten sposób, ze oprócz stalego zamocowania zródla promieniowania, zamocowuje sie na stale rów¬ niez os walca, który przenosi wytworzona ksztaltke. Przez utrzymywanie jednakowej licz¬ by obrotów walca napedzanego i przy dopro¬ wadzaniu przerabianego materialu wT sposób ciagly, otrzymuje sie stale jednakowa grubosc produktu.Powyzszy sposób trudno jest jednak zrealizo¬ wac, wobec czego przewiduje sie srodki, które przy róznych grubosciach wytworzonych ksztal¬ tek, utrzymuja samoczynnie jednakowa odleg¬ losc miedzy zródlem promieniowania a po¬ wierzchnia ksztaltki podlegajacej napromienio¬ waniu. ' W tym celu mozna osadzic nieprzesuwnie tylko os wa-ra podtrzymujacego ksztaltke, pod¬ czas £dy os drugiego walca moze przesuwac sie odpowiednio do zmian grubosci ksztaltki, przy czym to przesuwanie sie osi jest przenoszone na nród:o promieniowania, za pomoca dwóch zeba¬ tek i umieszczonego miedzy nimi kola zebate¬ go lub tez za pomoca dzwigni z sztywno zamo¬ cowanymi miejscami przegubów i (lub) szczeli¬ nami prowadzacymi.Wyzej opisane i inne podobne rozwiazania sa dosc skomplikowane i kosztowne. O ile chodzi o walec podtrzymujacy ksztaltke, posiadajacy wieksza dlugosc niz naswietlana powierzchnia ksztaltki, to znaleziono rozwiazanie wyróznia¬ jace sie prostota.Mianowicie os walca podtrzymujacego ksztalt¬ ke, widziana w przekroju, osadzono przesuwnie w stosunku do osi drugiego walca i do zródla promieniowania z mozliwoscia przesuwania sie wzdluz prostopadlej, wychodzacej ze srodka linii, laczacej srodkowy punkt napromieniowa¬ nia z punktem, w którym linia przechodzaca przez obydwie osie krzyzuje sie z obwodem drugiego wralca. Przewidziane sa przy tym narzady przesuwajace, umozliwiajace przesu¬ niecie pierwszego walca wzgledem drugiego walca wzdluz wspomnianej linii prostopadlej, przy czym kat znajdujacy sie miedzy punktem srodkowym napromieniowanej powierzchni, osia walca podtrzymujacego ksztaltke i osia drugie¬ go walca, równiez przy najcienszej ksztaltce jest mniejszy niz 180°, przy czym powinien on byc jak najmniejszy.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku jest uwidoczniony na zalaczonym ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny urzadzenia, fig. 2 — w podzialce po¬ wiekszonej przekroju czesci urzadzenia, wzdluz linii II — II na fig. 1, a fig. 3 — przekrój po- - 2 -43 014 przeczny odmiany urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku. ; ; ijfj Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z dwóch walców 1, 2, z których walec 1 jest za¬ opatrzony na obwodzie w rowek 3, znajdujacy sie pomiedzy wystajacymi sciankami 4. Walec 2 posiada gladka powierzchnie obwodowa 5 i wchodzi pomiedzy scianki 4. Próbka np. we¬ gla zostaje wprowadzona do zwezajacej sie przestrzeni 7 pomiedzy walcami za pomoca urzadzenia doprowadzajacego 6, gdzie zostaje sprasowana w postaci ksztaltki tasmowej 8.Ksztaltka ta moze posiadac na przyklad szero¬ kosc 15 mm i grubosc 3 mm. W poblizu po¬ wierzchni obwodowej walca 1 znajduje sie urza¬ dzenie pomiarowe 9 wysylajace np. promienie Rentgena. Promienie te zostaja odbite od ksztaltki 8 w kierunku urzadzenia odbiorczego, nie przedstawionego na rysunku.Sposób przeprowadzania pomiaru jako nie objety wynalazkiem zostal pominiety. Po przej¬ eciu ksztaltki 8 przez miejsce przeprowadania pomiaru, ostaje ona usunieta z rowka 3 za po¬ moca zgarniacza 10.Aczkolwiek dla uzyskania dobrych wyników pomiaru jest rzecza wazna, aby ksztaltka 8 po¬ siadala calkowicie gladka powierzchnie, drobne zmiecenie materialu przed wprowadzeniem go do urzadzenia nie jest konieczne. Wieksze ziarna zo¬ staja bowiem roztarte przez walce i wprasowane w ksztaltke 8 pomiedzy drobniejszymi ziarnka¬ mi. Jesli urzadzenie zasilajace 6 dostarcza zbyt duzo materialu, to zbedny material spada po bokach walców i moze byc nastepnie usuniety.Rowek jest posrodku glebszy niz po bokach, wskutek czego ksztaltka uzyskuje wieksza spoi¬ stosc, a jej wytrzymalosc na zlamanie wzrasta.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc wy¬ konane w kilku odmianach. Mozna na przy¬ klad wykonac w rowku walca kilka równoleg¬ lych wyzlobien. Ponadto istnieje mojliwosc spo¬ wodowania przyczepienia ksztaltki 8 do walca 1 przez zastosowanie w obwodowej sciance wal¬ ca 1 albo w przewidzianym w niej rowku osio¬ wo skierowanych wyzlobien.W przykladzie wykonania urzadzenia wedlug fig. 3 liczba 43 oznaczony jest material ziarni¬ sty, z którego za pomoca walców 11 i 12 wypra- sowuje sie ksztaltke 14 posuwajaca sie na wal¬ cu 12. Zródlo promieniowania 15 wysyla wiazke promieni 22 padajaca na ksztaltke 14, przy czym srodek wiazki znajduje sie w punkcie 16.Os 19 walca 11 jest osadzona nieprzesuwnie. Os 17 walca 12 jest osadzona przesuwnie wzdluz toru 20, przy czym wywierana jest sila, np. za pomoca sprezyn, usilujaca przesunac walec 12 w kierunku oznaczonym strzalka 21. Tor 20 znajduje sie wzdluz prostopadlej wychodzacej ze srodka linii 18 — 16; punkt 18 jest punktem przeciecia sie linii 19 — 17 z obwodem walca 11.Gdy wskutek zmniejszenia doplywu materialu wytworzona ksztaltka jest ciensza od poprzed¬ nio wykonanych ksztaltek, to walec 12 przesu¬ wa sie troche tak, ze odstep miedzy zródlem promieniowania a walcem 12 pozostaje prawie niezmienny.Dokladnosc urzadzenia mozna regulowac przez wlasciwy dobór jego wymiarów i sposób ustawienia jego czesci skladowych. Jak juz wyzej zaznaczono, duza srednice walca 12, w porównaniu z wymiarami powierzchni ksztalt¬ ki 14, wystawionej na promieniowanie wiazki promieni 22 nalezy uwazac za korzystna. Poza tym duze znaczenie, jesli chodzi o wyzej wspo¬ mniana dokladnosc, posiada kat a utworzony przez linie 19 — 17 i 17 — 16. Im mniejszy jest ten kat, tym lepsze jest dzialanie urzadzenia, poniewaz kat zródla promieniowania w stosun¬ ku do powierzchni ksztaltki podlega w tym przypadku, mniejszym wahaniom. Gdy kat a wynosi prawie 180°, to przy nieduzej zmianie grubosci warstwy 14 materialu trzeba przesu¬ nac walec 12 zbyt daleko. Jest rzecza oczywi¬ sta, ze gdy kat a wynosi 180°, to urzadzenie nie dziala w ogóle. Przy korzystniejszym doborze wspomnianych wymiarów i ustawienia urza¬ dzenia, postac wykonania urzadzenia wedlug fig. 3 jest najbardziej celowa i calkowicie od¬ powiada wymaganiom, stawianym tego rodzaju urzadzeniom. PL