Opublikowano dnia 9 stycznia 1960 r dinTi UBii v v T Urzedu ^oienTufc^j POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY / Nr 42941 KL 30a, 4/01 Hipolit Zakrzeiuski Warszawa, Polska Chronostimulator elektroniczny Patent trwa od dnia 3 grudnia 1958 r.Chronostimulator elektroniczny sluzy do oznaczania pobudliwosci miesni i nerwów to znaczy, ze przy jego pomocy mozna wyznaczyc reobaze i chronaksje miesni i nerwów oraz wykreslic charakterystyke ich pobudliwosci.Pozwala on sledzic przebieg rehabilitacji mie¬ sni i nerwów lub ich zwyrodnienie i zanik, jest to wiec aparat diagnostyczny. Niezaleznie od tego moze-byc on równiez uzyty jako do¬ kladny stimulator do celów doswiadczalnych i prac naukowo - badawczych. Przy pomocy w/wymienionego aparatu mozna równiez wy¬ kreslac charakterystyke pobudliwosci miesni w zaleznosci od czestotliwosci.Chronostimulator elektroniczny jest genera¬ torem wytwarzajacym impulsy prostokatne o regulowanej amplitudzie pradu od 0 do 50 mA, regulowanej w sposób ciagly dlugosci im¬ pulsu od 0,01 do 100 milisekund oraz zmienia¬ nej czestotliwosci impulsowania od 1 do 1000 c/s. Chronostimulator dzieli sie na kilka ukladów elektrycznych spelniajacych pewne okreslone funkcje.Pierwszym takim ukladem jest multiwibra- tor sterujacy wysylajacy bodzce elektryczne z czestotliwoscia 0,5 1000 c/s w 3 podzakresach.Zmiany skokowe czestotliwosci uzyskujemy przez wlaczanie odpowiednich kondensatorów podwójnym, sprzezonym przelacznikiein W 4a a zmiany ciagle czestotliwosci potencjometra¬ mi sprzezonymi W 4b. Multiwibrator pracuje z szeregowymi oporami w siatkach w celu uzyskania przebiegów mozliwie najbardziej prostokatnych. Impuls elektryczny zbieramy z anody drugiej lampy L 2 multiwibratora, poddajemy rózniczkowaniu przez uklad RC.W celu zmiany czestotliwosci pobudzania (mie¬ snia lub nerwu) wlacza sie rózne pojemnosci multiwibratora, które wplywaja na wysokosc rózniczki, zastosowano wiec obcinacz djodowy, dajacy impuls rózniczki o stalej wysokosci.Prostokatny impuls napiecia z multiwibratora sterujacego po zrózniczkowaniu daje dwa im¬ pulsy, jeden dodatni, mniejszy, powstajacy przy narastaniu napiecia na anodzie lampy L £, drugi ujemny, który powstaje przy opadaniu napiecia. Ten drugi impuls jako nie^triebny jest obcinany przez druga diode L 3. ""'? Dopiero teraz zaczyna sie praca trzeciego czlonu: multiwibratora jednodrgniertiowego zwanego takze uniwibratorem. Cecha charak¬ terystyczna, uniwibratora jest^ to, ze do urucho¬ mienia jego potrzebny jest impuls zewnetrzny(st&ttfofcyF* wyzwalajacy1: jeden cykr wifacy,- w czasie którego zostaje wytwarzany impuls 0 okreslonej dlugosci.Tym czynnikiem pobudzajacym uniwibrator do jwracy jest impuls rózniczki opisany powy-, zej* i wysylany przez multiwibrator sterujacy Uniwibrator zbudowany jest na lampach L 5 .1 L 7. W fazie spoczynku przez lampe L 7 ply^: nie prad, który plynac przez wspólny dla obu lamp uniwibratora opór, zatyka lampe L 5.Z chwila nadejscia napiecia sterujacego. Lam¬ pa L 5 zacznie przewodzic i powstanie spadek napiecia na oporze R 16. Anoda lampy L 5 jest laczona poprzez kondensatory o zmienianej po¬ jemnosci wylacznikiem W 5 z siatka lampy L 7. Gdy na oporze anodowym pojawi sie spa¬ dek napiecia, kondensator zacznie sie rozlado¬ wywac i na oporze siatkowym R 18 pojawi sie gwaltownie napiecie, które zablokuje lampe L 7. Nie przewodzenie lampy L 7 bedzie trwa¬ lo tak dlugo, dopóki ujemne napiecie na opo¬ rze 4. siatkowym, powstale z rozladowujacego sie kondensatora nie osiagnie napiecia odciecia 1 spowoduje przewodzenie lampy L 7. Okres zablokowania lampy L 7 wykorzystujemy do odmierzania dlugosci impulsu.Przez wlaczanie czterech kondensatorów róz¬ nej wielkosci uzyskano podzial skokowy dlugosci impulsu na 4-ry podzakresy: 0,01—0,1 m. sek., 0,1—1 m. sek., 1—10 m. sek., ^10^100 m.-sek. iHa regulacji dlugosci impulsów w sposób cia- v£lyy% ramach wymienionych podzakresów, uzywko specjalnego ukladu umozliwiajacego na¬ stawienie dowolnej dlugosci impulsów. Skla¬ da sfc on z lfcrafcy L 6 dolaczonej do uniwibra- tctf&^rzeztó!h£fe ^la i przyrzad M 1 plynie prad S*gUlowany i^encjometrem R 14 powo¬ dujac zmiane naplecte na anodach lamp L 5 i L 6, a przez to zmiane zeskoku napiecia na oporach R 16 i R 18. Ód zeskoku napiecia, a wiec i od wielkosci plynacego przez przy¬ rzad M 1 pradu scisle zalezny czas pracy uni¬ wibratora, czyli dlugosci wytwarzanego im¬ pulsu i dzieki temu przyrzad M 1 mozna bylo wyskalowac w jednostkach czasu.Impulsy prostokatne sa zbierane z anod lampy L 7, podawane przez duzy kondensator C 11 na uklad obcinajacy zlozony z lamp L 8 i L 9, Lampa L8 obcina ujemne impulsy, nie pozwalajace na dodatkowe ujemne polaryzo¬ wanie siatek lamp stopnia koncowego, nato¬ miast lampa L 9 wycina z impulsu, który po¬ wstaje z ladowania kondensatora C 11 przez opór R 22 impuls o ksztalcie prostokatnym."Poziom obcinania a wiec amplituda impulsu wyjsciowego jest regulowana potencjometrem R 21. W stopniu koncowym pracuja równole¬ gle dwie lampy mocy L 10 i L 11. Ze wzgledów funkcjonalnych konieczne jest podawanie do¬ kladnie7 podwojonego pradu plynacego przez , Obciazenie (badany obiekt) i w tym wlasnie " celu jest wlaczana druga lampa mocy przy przesunieciu przelacznika 1 w polozenie Ch (ctironaksja). W obwód anodowy stopnia kon¬ cowego wlaczony jest dwuzakresowy miliam- peromierz M 2 mierzacy prad plynacy przez badany obiekt od 0—10 mA, od 0—50 mA. Po¬ miaru amplitudy impulsów dokonujemy przez podstawianie napiecia stalego na siatki stop¬ nia koncowego równego napieciu odcinania.W celu dokladnego podwajania napiecia ko¬ nieczne jest zastosowanie lamp koncowych identycznych o takich samych charakterysty¬ kach, (parowanych). W szereg z oporem bada¬ nej tkanki wlaczone sa opory o róznych war¬ tosciach odpowiadajace przecietnym oporom badanych tkanek jest tzw. „zastepczy obiekt badania" tj. opór regulowany, o wartosci na¬ stawianej, podobnej do oporu badanego. Do¬ konywanie pomiarów na sztucznym obiekcie badania (przy nastawionych uprzednio para¬ metrach czasu i amplitudy na badanym obiek¬ cie) jest to bardzo korzystne, gdyz nie grozi tkance porazeniem ani zmianami elektroche¬ micznymi. Celem unikniecia polaryzacji i in¬ nych zmian fizjologicznych wystepujacych na skutek jednokierunkowego przeplywu pradu zastosowano automatyczna polaryzacje powo¬ dujaca po kazdym impulsie zmiane bieguno¬ wosci. Uzyto do tego celu przelacznika kolys¬ kowego uruchamianego przekaznikiem. Auto¬ matyczna polaryzacje uzyskano przez zastoso¬ wanie ukladu spustowego, w którego obwód anodowy wlaczony jest przekaznik. Uklad spustowy sklada sie z dwóch triod L 13 i L 14, Pod wplywem impulsów sterujacych lampy ukladu spustowego pracuja na przemian raz jedna, raz druga. Uklad spustowy ma dwa sta¬ ny; równowagi i na dwa impulsy sterujace wykonuje jeden cykl pracy. Zjawisko to zo¬ stalo wykorzystane do automatycznej polary¬ zacji, dzieki wlaczeniu uzwojenia przelacznika w obwód anodowy lampy L = 14. Konieczne wyprzedzenie pracy ukladu spustowego w sto¬ sunku do impulsu wyjsciowego (aby nie iskrzy¬ ly styki) uzyskano. dzieki sterowaniu go przez impuls zrózniczkowany zbierany z pierwszej anody multiwibratora sterujacego. - 2 -. - Dla -. optycznej icontroli pracy multiwibratora podlaczony jest do jednej z anod elektronowy wskaznik L 12 (oko magiczne) sygnalizujacy kazdy impuls. W celu ulatwienia obslugi za¬ stosowano przelaczniki wielosprezynowe typu telekomunikacyjnego. Aparat posiada dwa od¬ dzielne zasilacze z jonowymi stabilizatorami napiecia zapewniajace niezaleznosc pracy ukla¬ du od obciazenia. Dla bezpieczenstwa obslugi obudowa ma potencjal dodatni. PL