Opublikowano dnia 15 grudnia 1960 r. l y"A\ 3600/1%, O^ p«LToTE?Ki] POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42939 KI. 63 c, 41 Fabryka Samochodów Osobowych *) Warszawa, Polska Samochodowo-motocyklowy resor hydrauliczno-pneumatyczny samosprezajacy Patent trwa od dnia 30 maja 1959 r.Resory hydrauliczno-pneumatyczne konstruk¬ cji opisanej ponizej, nadaja sie do zastosowania w samochodach i motocyklach, maja wlasci¬ wosc utrzymywania pojazdu na okreslonym przeswicie ponad jezdnia w polozeniu równym, nie przychylonym niezaleznie od wielkosci cie¬ zaru obciazajacego pojazd, nawet przy nierów¬ nomiernym jego rozlozeniu, wobec czego te sa¬ me resory moga byc uzyte do pojazdów o róz¬ nych ciezarach wlasnych.Poszczeglóny resor hydrauliczno-pneumatycz- ny dziala na zasadzie sprezania i rozprezania powietrza w cylindrze resoru przy wspóludziale cieczy (oleju), przy czym czynnikiem resoruja¬ cym jest sprezone powietrze, którego cisnienie i ilosc dostosowuje , sie samoczynnie do wiel¬ kosci obciazenia za pomoca specjalnej pompy sprezajacej w budowanej wewnatrz resoru, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Fryderyk Adler. ciecz zas znajdujaca sie w okreslonej ilosci w przestrzeniach (komorach) cylindra resoru, posredniczy w jego dzialaniu jako czynnik kra¬ zacy, wypelniajacy i smarujacy.Resor hydrauliczno-pneumatyczny sklada sie z korpusu cylindra resoru 2 (fig. 1) posiadaja¬ cego kilka polaczonych ze soba przestrzeni (ko¬ mór) A, B, C, D i E oraz ttoka 10 z wydra¬ zonym trzonem. Tlok 10 wchodzi szczelnie do tulei cylindra 18 uszczelniony uszczelnieniem 7, zas trzon tloka uszczelniony jest u dolu tu¬ lei 18 uszczelnieniem 11. Wydrazenie w trzonie tloka 10 stanowi cylinder pompy sprezajacej nurnikowej do którego wchodzi nurnik 27 we- nwatrz wydrazony i tworzacy calosc z cylin¬ drem 2.Wnetrze óurnika 27 oznaczone jako prze^ strzen D, polaczone jest u góry wierceniem 16 i rurka R, z przestrzenia C okalajaca tuleje cylindra 28, od dolu zas przestrzen D nurnika laczy sie z cylindrem pompy przez otwór Wi zawór zwrotny plytkowy 12 dociskany do otworu W slaba sprezyna 13. Zawór zwrotny 12 jest zaworem wlotowym do cylindra pompy sprezajacej, przy czym otworki 22 ulatwiaja przelot do cylindra pompy.U góry cylindra pompy sprezajacej (wydra¬ zenia tloka 10) znajduje sie pierscieniowy za¬ wór wylotowy 9 obejmujacy suwliwie nurnik 17, dociskany do gniazda 20 sprezyna 8. W za¬ worze 9 znajduje sie otwór O, o bardzo malym przeswicie, który laczy wnetrze .cylindra pompy sprezajacej z przestrzenia A ponad tlokiem 10.Przestrzen A polaczona jest otworem 2 z przestrzenia B, która laczy sie z prze¬ strzeniami C i D przez otwór 15, którego prze¬ lot regulowany jest sruba iglicowa IL Prze¬ strzen C u góry laczy sie z otoczeniem otwo¬ rem 6 zamykanym od wewnatrz zaworem zwrotnym klapkowym 5, u dolu zas przestrzen C laczy sie z przestrzenia E malym otworem 21. Wewnatrz resoru znajduje sie okreslona ilosc cieczy, oznaczonej na fig. 1 odnosnikami H i której poziomy w poszczególnych przestrze¬ niach (komorach) resoru oznaczone sa trójkata¬ mi oraz lierami pi, p2 i p3.Otwór 3, laczacy przestrzen A z taka sama przestrzenia drugiego resoru przy pomocy przewodu 4, przewidziany jest dla resorów motocyklowych, które powinny dzialac jedno¬ czesnie z jednakowa sila. Dla oslony wysuwa¬ jacego sie z cylindra 1 trzona tloka 10 sluzy harmonijka gumowa 23. Do zamocowania re¬ soru sluza ucha 24 i 25. Cisnienie powietrza sprezonego w cylindrze 1, zamocowanego do czesci nadwozia wzglednie podwozia lub ramy, dziala na tlok 10 zamocowany do czesci rucho¬ mej zawieszenia pojazdu, wypierajac go z sila polrzebna do zrównowazenia obciazenia na da¬ nym kole, przy czym wielkosc wysuniecia trzona tloka 10 z cylindra (ugiecia resoru) zalezna jest od ilosci powietrza sprezonego ponad tlokiem w przestrzeniach A i B. Potrzebna ilosc po¬ wietrza o wymaganym cisnieniu dostarcza pom¬ pa sprezajaca nurnikowa w nastepujacy sposób: gdy tlok 10 wysuwa sie z cylindra resoru 1, wysuwa sie równiez nurnik 17 z cylindra pom¬ py sprezajacej, zapelnionego ciecza i zamknie¬ tego u góry zaworem pierscieniowym 9, obej¬ mujacym suwliwie nurnik 17 i dociskanym do swego gniazda 20 sprezyna 8 oraz cisnieniem panujacym ponad tlokiem, które napierajac na zawór 9 podczas wynurzania sie nurnika z cy¬ lindra pompy, wytlacza ciecz znajdujaca sie ponad tlokiem i zaworem 9 do wnetrza cy¬ lindra pompy przez otwór O na miejsce obje¬ tosci, powstalej przez wynurzajacy sie nurnik.Wnikanie cieczy do cylindra pompy przez ka¬ librowany otwór O odbywa sie stosunkowo po¬ woli, wolniej niz przybór objetosci, powstajacej na skutek wynurzania sie nurnika; w cylindrze pompy powstaje wiec podcisnienie, które po¬ woduje zassanie pewnej ilosci powietrza do wnetrza cylindra pompy przez zawór 12 z prze¬ strzeni D i polaczonej z nia przestrzeni C.Zassane do cylindra pompy sprezajacej powie¬ trze, jako lzejsze od cieczy, podchodzi do gó¬ ry pod zawór 9, skad podczas wsuwania sie tloka 10 do cylindra 1, a wiec i nurnika do cylindra pompy, zostaje pod naporem cieczy wypelniajacej cylinder pompy w pierwszej ko¬ lejnosci wtloczone przez zawór 9 do przestrze¬ ni A, unoszac zawór 9 ponad tlok 10, jak wskazuje strzalka K, przy czym moze równiez byc wytloczona z cylindra pompy ponad tlok pewna ilosc cieczy, w zaleznosci od wielko¬ sci skoku, resoru w danej chwili.Warunkiem dzialania pompy sprezajacej, a tym samym doladowywania przez nia po¬ wietrza do przestrzeni A i B, jest dostateczne napelnienie cylindra pompy ciecza, która bedac niescisliwa powoduje przy zanurzaniu sie nur¬ nika wypieranie powietrza z cylindra pom¬ py. Podczas jazdy skoki resoru, a wiec i nur¬ nika, sa róznej wielkosci, wobec czego przy pewnych wiekszych skokach czesc cieczy ra¬ zem z powietrzem wytlaczana jest ponad tlok do przestrzeni A, skad wraca ona przy wy¬ nurzaniu nurnika z powrotem do cylindra pompy przez otwór O. Gdy pompa sprezaja¬ ca, zasysajac powietrze przez zawór 12, wtla¬ cza go coraz wiecej do przestrzeni A i B, tlok 10 pracuje przy coraz wiekszym wysunieciu sie cylindra 1, wtedy przeswit pojazdu ponad jezdnia zwieksza sie. W tym wypadku nurnik pracuje równiez przy zwiekszonym wynurze¬ niu z cylindra pompy, przy czym czesc cieczy, znajdujaca sie ponad tlokiem, wnika przez otwór O do cylindra pompy, uzupelniajac jej ubytejc, powstaly na skutek wynurzenia sie nurnika, a warstwa cieczy h ponad tlokiem zmniejsza sie. Jesli ilosc cieczy zawartej w re¬ sorze jest tak dobrana, ze przy okreslonym wynurzeniu sie nurnika, odpowiadajacym okreslonemu przeswitowi pojazdu, warstwa cieczy (pi) przestanie zakrywac otwór O, wte- do cylindra pompy w takiej ilosci, ze poziom cieczy (pi) przestanie zakrywac otwór O, wte¬ dy do cylindra pompy bedzie wnikac powie¬ trze, sprezone w przestrzeni A, pompa prze- — 2» stanie dale] doladowywac (na skutek powiek¬ szenia sie objetosci szkodliwej w cylindrze pompy) — przeswit pojazdu przestanie sie po¬ wiekszac, nastapi wtedy stan równowagi, od powiadajacej maksymalnemu przeswitowi po¬ jazdu ponad jezdnia. Poszczególny resor do- ladywuje sobie samoczynnie taka ilosc po¬ wietrza, jaka mu jest potrzebna do osiagnie¬ cia okreslonego przeswitu pojazdu ponad jezdnia. Resor pobiera w pierwszej fazie po¬ wietrze z otoczenia przez otworek 6 do prze¬ strzeni C, skad jest ono zassane przez rurke R, wiercenie 16, wydrazanie nurnika D i za¬ wór zwrotny 12 do cylindra pompy. Koniec rurki R oznaczony OR siega prawie do dna przestrzeni C i styka sie z poziomem cieczy p3, która dochodzac przez otworek 21 do przestrzeni E, sluzy do smarowania zewnetrz¬ nej gladzi trzona tloka 10, zapewniajac przez to dobra szczelnosc zawsze zwilzonego uszczel¬ nienia U. Poziom cieczy p3 w czasie pracy resoru moze nieco sie podwyzszyc na skutek scierania przez uszczelnienie 7 tloka, warstew¬ ki cieczy przylegajacej do gladzi cylindra 18 i w tym wypadku nadmiar cieczy zostanie na¬ tychmiast wyssany przez pompe przy pomocy rurki R z powrotem do cylindra pompy (do wydrazenia trzona tloka 10). Warstwa cieczy, utrzymujaca sie ponad uszczelnieniem 7 tlbka 10, zapewnia równiez jego szczelnosc przez stale zwilzanie gladzi tulei cylindra 18.W wypadku maksymalnego obciazenia po¬ jazdu wzglednie resoru, pompa sprezajaca do¬ laduje odpowiednia ilosc powietrza ponad tlok do przestrzeni A i B do odpowiednio wyso¬ kiego cisnienia, pobierajac powietrze z przt- strzeni C, D i E, do których wnika ono z oto¬ czenia przez otworek 6.Gdy obciazony pojazd osiagnie wymagany przeswit, pompa sprezajaca przestaje oczywi¬ scie doladowywac, wtedy w przestrzeniach C, D i E panowac bedzie cisnienie prawie równe cisnieniu otoczenia. Gdy np. w przypad¬ ku pelnego doladowania obciazenie pojazdu zostanie zmniejszone, to wtedy jego przeswit chwilowo musi sie powiekszyc ponad norme, pompa sprezajaca oczywiscie przy tym stanie doladowywac nie bedzie, a powietrze, nagro¬ madzone w przestrzeniach. A i B, bedzie po¬ woli uchodzic przez otwór 15, dlawiony za po¬ moca sruby iglicowej 14, do przestrzeni C, D i E, przy czym teraz cisnienie w tych prze¬ strzeniach bedzie roslo, gdyz zaworek klapko- wy 5 nie dopusci do uchodzenia powietrza na zewnatrz. Podczas v uchodzenia powietrza z przestrzeni A i B przez otwór 1$ — prze¬ swit pojazdu bedzie malal, a£ osiagnie zno¬ wu wlasciwa norme, wytworzy sie znowu stan równowagi, przy którym pompa bedzie dopompowywac do przestrzeni A i B drobne ilosci powietrza, pokrywajac tylko straty po¬ wietrza wchodzacego do przestrzeni C, D i E przez dlawiony otwór 15, przy czym szybkosc wyplywu powietrza przez ten otwór mozna dowolnie regulowac zaleznie od warunków zmian obciazen danego pojazdu.Sprezone powietrze w przestrzeniach C, D i E polepsza znakomicie warunki doladowy¬ wania resoru, gdy obciazenie pojazdu znowu wzrosnie, a przeswit na skutek tego obnizy sie ponizej normy, pompa zacznie bardzo szybko doladowywac powietrze ponad tlok, pobiera¬ jac je teraz z przestrzeni C, D i E juz sprezo¬ ne, nastapi wtedy niejako szybkie przeladowa¬ nie powietrza do przestrzeni A i B, a prze¬ swit pojazdu szybko powróci do normy.Otwór 2, laczacy przestrzen A z przestrzenia B odpowiednio dobrany, powoduje opóznienia w przelocie powietrza miedzy przestrzeniami A i B, co w nastepstwie zastapi dzialanie tlu¬ miace amortyzatora. PL