Znane sa regulatory temperatury, w których krzywka podnosi w okreslonych odstepach cza¬ su palak i w ten sposób jest notowane kazdora¬ zowe polozenie wskaznika mechanizmu pomia¬ rowego. Gdy polozenie wskaznika wartosci mierzonej jest zgodne z nastawieniem znacz¬ nika wartosci zadanych, przycisk, umocowany na wskazniku, ustawia w polozenie ukosne dzwigenke stykowa, która zwiera styki, powo¬ dujac w ten sposób rozpoczecie procesu regu¬ lacyjnego.Poza tym znane sa fotoelektryczne aparaty regulacyjne, w których zaslonka umieszczona na wskazniku wartosci mierzonych, przy zgod¬ nosci z ramieniem do nastawiania wartosci za- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca¬ mi wynalazku sa dypl. inz. Karl Petermann i inz. Peter Kótschau. danej, zaslania strumien swietlny lampy skie¬ rowanej na fotokomórke lub fototranzystor, wskutek czego zostaje uruchomiony przekaz¬ nik lub wzbudzony wzmacniacz.Znane sa równiez kompensacyjne regulatory temperatury, w których mechanizm z cewka obrotowa jest wlaczony jako galwanometr ze-' rowy w ukladzie mostka, a przy zastosowaniu termoelementu — galwanometr zerowy jest wlaczony w szereg z termoelementem. Dziala¬ nie tego przyrzadu polega na tym, ze tempera¬ tura, jaka ma byc utrzymana, zostaje nasta¬ wiona przy pomocy oporu obrotowego na ska¬ li bebnowej, a przy odchyleniu temperatury od tej wartosci wskaznik porzucajacy polozenie zerowe, przeprowadza badania w danej chwi¬ li za pomoca mechanizmu sterujacego, zaopa¬ trzonego w palaki czujnikowe i przyciski, przy czym w zaleznosci od polozenia wskazów¬ ki zostaje uruchomiony wylacznik rteciowy.Wreszcie znane sa regulatory, w których przy zgodnosci wartosci obecnej z wartoscia zadanr wielkosci regulacyjnej, choragiewka rhetalcwa umieszczona na wskazniku wartosci mierzonej oddzialywa na tlumienie dwóch ce¬ wek zasilanych pradem zmiennym wielkiej czestotliwosci, a na narzad nastawczy dziala tyratron za posrednictwem czlona sterujacego- Poza tym znane sa jeszcze tzw. regulatory z cewka wahliwa i regulatory z zaczepami po¬ jemnosciowymi.Znane przyrzady maja jednak te wade, ze na skutek zbyt duzej stalej czasowej nadaja sie tylko do procesów o powolnym przebiegu albo tez wahania napiecia sieci zasilajacej, w razie braku specjalnych srodków stabilizu¬ jacych, wywieraja wplyw na uklad odczytowy przez przesuniecie punktu laczenia lub zmia¬ ne progu reagowania.Stwierdzono, ze pewne odbiorniki promienio¬ wania przy naswietleniu za pomoca promie¬ niotwórczych izotopów zmieniaja wlasciwosci elektryczne. Wykorzystujac te zdolnosc wyko¬ nano regulator wedlug wynalazku, w szcze¬ gólnosci regulator temperatury, w którym prze¬ miana wartosci mierzonej na impulsy regula¬ cyjne odbywa sie za pomoca izotopów promie¬ niotwórczych, przy czym zostaja usuniete wy¬ miecionewady. * Istota wynalazku polega na tym, ze jako Wskaznik wartosci mierzonej stosuje sie naj- lepiei izotop promieniotwórczy, np. kobalt 60, umieszczony tak, ze oddzialywa posrednio lub bezposrednio na jeden lub kilka umieszczonych na skali lub na innej odpowiedniej czesci konstrukcyjnej regulatora odpowiednie od¬ biorniki promieniowania, jak np. na fo¬ tokomórke, krysztal licznikowy, lampe licznikowa lub podobny przyrzad, przy czym powstajace impulsy regulacyjne oddzialywuja w sposób ciagly za posrednictwem wzmacnia¬ cza na narzad nastawczy.Na rsunku przedstawiono schematycznie dwa przyklady wykonania regulatora wedlug wynalazku. ^ Wedlug fig. 1 na koncach skali 7 umiesz¬ czone sa lampy licznikowe 2, poddane promie¬ niowaniu izotopu promieniotwórczego 3, znaj¬ dujacego sie na wskazniku 4 wartosci mierzo¬ nych. Lampy licznikowe 2 w zaleznosci od od¬ leglosci izotopu 3 wytwarzaja impulsy, które poprzez wzmacniacz 5 zostaja doprowadzane do narzadu nastawczego (nie przedstawionego na rysunku). W celu nastawienia okreslonej wartosci zadanej, lampy licznikowe sa umiesz¬ czone na skali przesuwnie.Na fig. 2 przedstawiono zastosowanie war¬ stewki kadmowo-siarczkowej 6 jako odbiornika promieniowania. Warstewka ta jest nalozona w postaci klinów na skali 7 przez natryskiwa¬ nie, a przy wartosci zadanej jest przerwana.W *azie odchylenia wskaznika 4 wartosci mie¬ rzonej od polozenia wartosci zadanej, jedna polówka warstewki kadmowo-siarczkowej 6 jest wiecej napromieniowywana przez izotop 3, znajdujacy sie na wskazniku wartosci mierzo¬ nej, anizeli druga polówka, wskutek czego w opornikach fotoelektrycznych 7, umieszczo¬ nych z tylu skali, nastepuje zmiana oporu, co zostaje przenoszone przez wzmacniacz 5 na czlon sterujacy. PL