Przedmiotem wynalazku niniejszego jest urzadzenie do odlewania przedmiotów z materjalów wiazacych (kruszywa) zapomo- ca maszyn, w którem sila odsrodkowa u- skutecznia podzial surowca oraz wtlaczanie i ubijanie go w walcowych lub podobnych formach wirujacych, W urzadzeniach tego rodzaju wykony¬ wano rury niezbyt wielkich wymiarów, przewody rurowe i podobne przedlmioty, u- zywajac w tym celu szeregu form walco¬ wych, zbudowanych z metalu elastycznego lub sprezystego. Formy owe z podluznemi wiazaniami posiadaly po kazdej stronie pierscienie mocujace forme. Formy podob¬ ne ustawiano na rolkach, stykajacych sie z owemi pierscieniami w ten sposób, ze na¬ ped udzielal sie od formy do formy wsku¬ tek zetkniecia ciernego z obwodem pomie- nionych pierscieni.Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi urzadzenie do wyrobu przedmiotów wiekszej objetosci i wymagajacych znacz¬ niejszej masy materjalu.Wynalazek przedstawia urzadzenie for¬ mierskie typu wskazanego powyzej, posia¬ dajace obustronne pierscienie mocujace, poruszane pod dzialaniem tarcia o podtrzy¬ mujace ferme rolki i zaopatrzone w skosne powierzchnie centrujace, co ulatwia zloze¬ nie wiekszej ilosci odcinków, z których sie sklada ferma do odlewów o znacznej ob¬ jetosci, mieszczaca znaczna ilosc mate- rjalu.Wynalazek polega dalej na sposobach i urzadzeniach dodatkowych, ulatwiajacychoperacje z,odlewami zjiacznych wymiarów i wagi oraz zwiekszajacych jakosc, wytrzy¬ malosc i uzytecznosc wytwarzanych przedr miotów.Wynalazek polega równiez na udosko¬ naleniu wyrobu odlewów: tego rodzaju.Zalaczony rysunek przedstawia schemat pomyslu. Fig. 1 przedstawia widok boczny urzadzenia w czesciowym /przekroju, fig. 2—wi4ok kofea^y Ilg, f, fig- 3—widok w skali wiekszej. £z pierscienia ii sasiedniej: czesci formyf fig. 4 j i 5—szczególy ramy usztywniajacej forme, fig. 6 — przekrój podluzny zlacza formy z. plyta rozdzielcza, która sluzy do wykony¬ wania odlewów, skladajacych sie z kilku oddzielnych odcinków, fig. 7—szczegól, do¬ tyczacy ttkszjtftltowania ostrza tnacego okraglych odcieków, które maja byc opu¬ szczone w ziemie, fig. 8 i 9 — w skali wiekszej szczególy dotyczace usztywnien* sluzacych do zwiazania dwóch czesci szy¬ bu, kesonu albo innych okraglych dlugich przedmiotów w tym rodzaju, fig. 10—ram¬ ke sluzaca do ksztaltowania otworów w formie lub w odcinku, fig. 11—sippsób po¬ dzialu dzwonu na szereg odcinków, flg^ 12^- uklad pierscieni usztywniajacych przy ksztaltowaniu krótkich bebnów, kolnierzy lub padobnychr przedmiotów^ fig. 13ii 14^— sprezyny laczace konce usztywtoienia wpo- blizu otworów.W sposobie wykonania, przedstawionym na. fig* li 2; urzadzenie sklada sie z ramy /, 1, podtrzymujacej kpzly 2—2; dzwigaja¬ ce waly 3, 3; zaopatrzone w krazki 4, 4, na których spoczywa ferma. Jeden lub kilka waló;w 3 moga byc przedluzone, jak to Wskazuje fig. 1, w celu udzielenia napedu maszynie; Skrzynka,formierska 5 sklada sie z czte¬ rech lujb ^wiecej tworzacych walce odcinków 6/ polaczonych w jednolita calosc zapomo- ca< oprawienia ich w, stozkowe lub skosfte gniazda centrujace 8 w pierscieniach 9, u- mieszczonychhpo.obu koncach skrzyni Pierscienie 9posiadaja.wience walcpwei 10, które tocza sie na walkach 4, oraz kol¬ nierze 11, podtrzymujace forme na wal¬ kach. Przez pierscienie przechodzi jeden al¬ bo wiecej podluznych sworzni 12, sciagaja¬ cych pierscienie^ i zapewniajacych zmoco- wanie odcinków-6t: Zestawienie odcinków formy jest bar¬ dzo proste. Jeden z pierscieni, ustawiony na poziomej podlodze, sluzy za podstawe dla odcinków lub czesci, które osadza sie kolejno w tym pierscieniu* Nastepnie po¬ krywamy odcinki»drugim, pierscieniem, któ¬ ry wiaze je ostatecznie i ustawia w nalezy¬ ty sposób dzieki gniazdom centrujacym 8.Po ustawieniu obu pierscieni mozna pola¬ czyc podluzne krawedzie sasiednich odcin¬ ków 6, zaopatrzone w zelazne katowniki 13 przy pomocy jednego lub dwu sworzni, u- mieszipzonych, wpoblizu pjierscieni po obu koncach skrzyni formierskiej, która na¬ stepnie mozna ujac w usztywniajaca opra¬ we lub klatke z silnych okraglych belek 14, polaczonych z podluznemi- belkami 15, przylegajaeemi do katowników 13. Belki te ppsiadaja z kazdej strony po jednem pól¬ okraglym uchu 16, które sluzy do podno¬ szenia^ formy zapomoca windy lub innych urzadzen w tym rodzaju.Oprawa lub klatka, usztywniajaca for¬ me; sleladr sie irajpraiktycznej z tylu i cze¬ sci, ile.ich., posiada forma. Poszczególne czesci laczymy sworzniami 17, przechodza* cemiv przez belka podluzne /5% i, katowniki» 13 skrzyni.Po osadzeniu oprawy usztywniajacej za¬ klada sie sworznie 12 i forme.mozna usta*- wic na walkach 4, np; zapomoca zórawia lub jakiegokolwiek- innego odpowiedniego urzadzenia, zaopatrzonego\ w hak laczacy* sie z uszami./# i pozwalajacy na odpowied¬ nie odwrócenie formy w celu opuszczenia jej nastepnie^ na\ krazki 4.Pierscienie mocujace 9' posiadaja, kol¬ nierze wewnetrzne 18 o szerokosci odpo¬ wiadajace} grubosci odlewu; jaki zamierza* my wykonac; Kolnierze te sa tak. urzadzo¬ ne,: ze mozna na nkh oprawie dodatkowe? — 2 —pkxm^^ z&mGvm&&- 19,, zwefattibcfb gtebskosc fwmys, wt oel^ pQm*&&zfW& wt rriejr nadttlimt wtKly zawactefow surowa*,, s&iwafmi s na^a©»i^ ppro4j «citi-p^ci€iw 5 7^ Do jednostajnego dosiwczgLiua;znacznej; ita$ct, njaterjalu. d*u focmy, sluzy, taom 20 i^me^zgzopa, na. dwóck rawao^egJycK dra£-r kackwp^aja$ycktsie,na^czopkach* 2£ Rairia, RPrwsza sie rucheni zwrotnym mniej t lub wiecej poziomo w. kierunku formy-podczas jej wirowania. Rama 20 jest zaopatrzona wr przenosnik tasmowy.23.biegnacy, ponizej wypustu 24. mieszadla 25, ustawionego wpo-. blizu maszyny formierskiej.Mbterjal.doplywam,mieszadla bez prze¬ rwy na tasme 23 i"rame 20, .która, .wahajac, sie na czopach 22, zbliza sie i oddala od formy,podczas powolnego jej obrotu, w ce¬ lu rówriomieraego^ podbialu materjalu, z szybkoscia odpowiadajaca szybkosci obro¬ tu formy; Przenosnik 23'prowadzi pas 46 obfejrnujacy bebny 47wi 4#"na przeciwleglych- koncach zewnetrznych^ drazka zewnetrzne¬ go 2L Szybkosc obrotu formy podczas dopro¬ wadzania materjalU wytwarza sil^odsrod* kowa dostateczna- do osadzenia materjalu warstwa- o* jednostajnej gruibosci na* we¬ wnetrznej: sciance^ formy? w której zaweza^ su nalibzy umiesele odpowiednia ilosc tn sztywniajacych pretów- lub drutów- stosow¬ nie ^do celu.Pb narzucenia wlasciwej ilosci surowca dó»fermy zwieksza sie szybkosc j ej obrotu w celu zageszczenia masy.i usunieeia^nad^ mianu plynu dla dokladnego uszczelnienia mtrtearjalu okolo usztywinien i mozliwie jed* noistfcjnego podzialu jego, odpowiednio do gfrub&sci odfowu w calej formie Pó dokonania powyzszych czynnosci o- raz p© pewnem zwiazaniu surowca zatrzy^ muje sie maszyne* zdejmuje sie pierscienie 19? w oelu'usuniecia z formy* nadmiaru - ply*. nu, Nastepnie. maszyna»puszcza sie: znowu w* ruefeizypyko&ezee sieL* wnetrze < odliw*t za* pompcat od^aw^dniA duww^eJi; nwscr Jezeli^ zamierza sie w sklascUjapy s^Z/dwóckpolówek* aU<& %,iifar ne}»ilosci, odciftkófty,adr^wiad*faffcfrt lifcslw odcinków, formy,, stosuje jsie fpfy£y7 rp^Uielr c^e. 26, ,wskaze n^ fig.,6*., Pojety ter u$iaT wia sie, flproccUiy, pedluzaemitkrjtwe^aBu odcinków formy, jjrzyczem wysiajg. one we¬ wnatrz formy na s^erpkpsc 271 rówaia grur bosci sporzadzanego odlewu.W takich warunkach okragle usztywnia¬ nie 28, umieszcza sie tuz» pr^ed^rjlyta. roz¬ dzielcza. Konce usztywniania wystaja ro- rmd adlew i moga byc zazyte nastepnie cip polac^pnia czecpio^leYru^gdy z czesci'tych' zamicrza-si£ wytworzyc j&dhojlty walka RUry, t kesony i.J podobne przecBnióty przeznaczone, dó opuszczania ltib wbijania W.ziemLe mucza pcsiad&c wzmocnione ostrze tnace.. Fig; 7'przedstawia talctó ostrzfe wy¬ konane z paskóW metalu, z tasfrry- metalo¬ we}'lub z pierscienia 29} przymocowanego najwlasciwiej dó konfoa usztywniania^ po* dluznego 30. Tasme ustawia: sie^ wówczas w formie jednoczesnie- z~ usztywnieniem.Odlew-posiada- narozne~wyzlbl$fema\ wKtó- re wchodzi? krawedz^ t&smyv Wykonac to mozrfa^ zapomeca- sóietej^ powferzchfcri-odlfe- wu polaczonej z kolnierzem* W pferstitoia^ 9^altexw jakikolwiekinny-sposób^ Przy odlewaniti dlugieh walców^ tófee popolaczeniu^oddzietóycb odainkwwi* nKujs^ utworzyc sciany stadni; keson .lttb prodolme- urzadzenie, allxm sikora zachodzi portrzeba polaczenia divóch\ odeinkówis pólwalcov^rcht albo innych^ czesci1: wzmacniajace odlew mozna.zaiapatrzye w pierscienie\ haki Idbr podobne przyrzadyna. koncach przylegajac cych do miejsc polaczenia, pirzyczem: konce owe: moga w. tych miejscach wystawac z odlewu^ jak ta wckazujaiig^ 8d.9.r Wedlug^ rysunku usztywnienie 32:posiada: navkoncu uclBcr;3J; po obu stronach* usztywniemaumie¬ szczal sjesrdzejiie 34) a grubdsci równej gru¬ bosci odlewu, przymocowane^ do skrzynki odleavniczej sruiEmjij 35* przediodaaceam — 3^ —przez zewnetrzny rdzen i wsrubowanemi u- zwojona czescija w rdzen wewnetrzny formy.Podobne rdzenie mozna wyjmowac z formy wraz z wykonczonym odlewem, po wykre¬ ceniu srub 35, a po zupelnem wysuszeniu odlewu wyciajgnac je w taki spfosób,by obna¬ zone usztywnienia mogly sluzyc do lacze¬ nia ich z podobnemi usztywnieniami sa¬ siednich czesci odlewu przy pomocy linek, drutów i podobnych srodków.W innych znowu wypadkach, skoro chodzi np. o kesony i podobne przedmioty, zachodzi potrzeba formowania otworów, do których wprawia sie nastepnie obramowa¬ nie, nadajace sie do umocowania szyb lub ram posiadajacych zlobki albo zaglebienia, biegnace okolo otworu. Usztywnienia, od¬ powiadajace tej potrzebie, przedstawia fig* 10. Czesc zewnetrzna rdzenia 36 przy¬ lega do wewnetrznej powierzchni skrzynki formierskiej, a czesc wewnetrzna rdzenia 37 posiada otwory, utrzymujace go zapo- moca sworzni 35 w odpowiedniem poloze¬ niu w skrzynce.Rdzen 36 posiada w przykladzie, przed¬ stawionym na rysunku, zaokraglone krawe¬ dzie w celu utworzenia zaokraglonej po¬ wierzchni otworu na zewnetrznej stronie rury ksztaltowanej.Czestokroc zachodzi potrzeba wykony¬ wania otworów w rurach ksztaltowanych, których wymiar zmniejsza sie ze srednicy wiekszej wewnatrz na srednice mniejsza na zewnetrznej powierzchni rury, albo tez wnek wewnatrz odlewów, plytszych od calkowitej grubosci odlewu, które sluza do umieszczania uszów, przeznaczonych do przymocowywania rozmaitych czesci kon¬ strukcji.W takich wypadkach stosuje sie odpo¬ wiednie rdzenie stozkowe, przymocowane do odpowiednich drazków, które mieszcza sie wewnatrz formy i lacza z pierscieniami koncowemi. Drazki koncza sie uzwojeniem, zapomoca którego mozna je przymocowy¬ wac do zewnetrznych powierzchni pierscie¬ ni. Drazki moga równiez sluzyc do podtrzy¬ mywania rdzeni, nie dotykajacych scianek formy i sluzacych do wytwarzania wnek wewnatrz odlewu. Drazki tego rodzaju da¬ ja sie z latwoscia usunac po wstrzymaniu ruchu formy, w-celu odjecia pierscieni 19 i odwodnienia odlewu.Rdzenie zostaja przymocowane do draz¬ ków zapomoca srub 35, które przed usunie¬ ciem drazków nalezy wykrecic. Wnetrze odlewu moze byc wykonczone w zwykly sposób. Rdzenie usuwa sie po ostatecznem wysuszeniu odlewu.Fig. 11 przedstawia sposób podzialu od¬ lewu na szereg zaokraglonych i laczacych sie odcinków stosowanych w tunelach, sze¬ rokich kanalach podziemnych i podobnych budowach. W takim razie rozdzielacze 38 zostaja ulozone wzdluz formy, która dziela w ten sposób na szereg wygietych odcinków 39. Rozdzielacze ukladaja sie na kolnie¬ rzach 18 w pierscieniu 9 i pozostaja w for¬ mie az do nalezytego wysuszania odcinków 39, poczem usuwa sie je z formy (skrzynki odlewniczej).Fig. 12 przedstawia sposób podzialu formy zapomoca okraglych plyt w celu od¬ lewania krótkich walców, kolnierzy lub przedmiotów podobnych. W tym wypadku wprowadzamy do formy odlewniczej pla¬ skie pierscienie rozdzielcze 40 w ten spo¬ sób, by obwód ich zewnetrzny przylegal do obwodu wewnetrznego formy. Do utrzymy¬ wania pierscieni w odpowiedniem poloze¬ niu sluza usztywnienia 41, przymocowane do obu stron plyt rozdzielczych.Jezeli usztywnienia przerywaja otwory w odlewie albo wystaja poza konce odlewu i nie sa polaczone ze soba w sposób zapo¬ biegajacy zetknieciu sie ich z wnetrzem for¬ my natenczas mozna stosowac w celu za¬ pewnienia im nalezytegopolozenia sprezyste zatrzaski 42, przedstawione na fig. 13 i 14.Zatrzaski posiadaja okragla czesc 43, chwytajaca usztywnienia 41, oraz odgiete odnogi lub ramiona 44, stykajace sie z we- — 4 ¦ —wnetrzna powierzchnia lormy i utrzymujaca usztywnienie w odpowiedniem polozeniu wzgledem sily odsrodkowej, która dazy do odrzucenia ich ku sciankom formy. PL