Opublikowano dnia 6 lutego 1960 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42858 KI. 21 a2, 36/22 Warszawskie Zaklady Telewizyjne *) Warszawa, Polska Uklad ferrotranzyslorowego dzielnika czestotliwosci i sposób podzialu czestotliwosci powtarzania impulsów Patent trwa od dnia 13 kwietnia 1959 r.Ferrotranzystorowy dzielnik czestotliwosci przeznaczony jest do podzialu czestotliwosci powtarzania impulsów w generatorach syn¬ chronizujacych w przenosnej aparaturze tele¬ wizyjnej.Uklad wedlug wynalazku wykorzystuje wlas¬ ciwosci charakterystyczne dla rdzeni ferryto¬ wych z prostokatna petla histerezy, a miano¬ wicie przechowywanie raz wprowadzonych in¬ formacji nieograniczenie dlugo bez straty ener¬ gii. Uklad pozwala powielac podzial czestotli¬ wosci powtarzania impulsów, wykorzystujac tylko jeden generator impulsowy pracujacy na najwyzszej czestotliwosci dzielonej bez stoso¬ wania dodatkowych generatorów impulsowych miedzy poszczególnymi stopniami podzialu.Uklad po wlaczeniu gotów jest do natychmia¬ stowej pracy i nie potrzebuje dodatkowych ukladów wzbudzajacych, które wprowadzaja *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, iz twórca wynalazku jest mgr inz. Edward Czezyk. informacje do rdzeni na poszczególnych stop¬ niach podzialu po wlaczeniu.Na fig. 1 przedstawiona jest petla histerezy wraz z naniesionymi charakterystycznymi punk¬ tami oraz impulsy sterujace Im i Ic.Na fig. 2 przedstawiony jest uklad elektryczny jednego stopnia podzialu. Rdzenie ferrytowe z prostokatna petla histerezy posiadaja dwa stany stabilne + Br i — Br, które nie ulegaja zmianie nawet pod dzialaniem magnetycznego pola o wielkosci nie przewyzszajacej He.Rdzen ferrytowy moze przyjac albo oddac informacje tylko pod dzialaniem impulsów ste¬ rujacych, które wytwarzaja pole magnetyczne o wartosci 1,5 do 2 razy przewyzszajace sile koercytatywna i przesuwaja stan namagneso¬ wania rdzenia do punktu + Bm albo — Bm (fig. 1) w zaleznosci od kierunku przylozonego pola. Kiedy impuls sterujacy przestanie dziar lac, wówczas stan namagnesowania rdzenia przenosi sie samoczynnie odpowiednio do punk¬ tu + Br albo — Br i tak pozostaje az do chwilinadejscia impulsu sterujacego o biegunowosci przeciwnej do impulsu, który spowodowal dany stan namagnesowania.Dla normalnej pracy ukladu, razem z rdze¬ niami zastosowano tranzystory, których zada¬ niem jest automatyczne sledzenie za wlasciwym podzialem czestotliwosci, oraz wzmacnianie sygnalu w momencie kiedy informacja prze¬ chodzi z jednego rdzenia na drugi.Sposób dzialania ukladu jest nastepujacy.Zakladamy, ze stan magnetyczny rdzenia I wedlug fig. 2 odpowiada punktowi + Br na fig. 1, zas pozostale rdzenie II, III, IV, V od¬ powiadaja punktowi — Br. Do uzwojenia Xx na fig. 2 przyklada sie impulsy sterujace Im o czestotliwosci F uwidocznione na fig. 1.Wielkosc impulsów dobiera sie tak, aby pod wplywem pierwszego impulsu stan magnetyczny rdzenia I osiagnal punkt — Bm (fig. 1). W tym czasie S. E. M. indukowana w uzwojeniu W2 pierwszego rdzenia laduje kondensator C2.Kiedy przestanie dzialac impuls sterujacy Im kondensator zaczyna sie rozladowywac przez opornik R2 i uzwojenie W± rdzenia II i prze¬ suwa stan magnetyczny rdzenia II z punktu — Br do punktu — B'm SEM indukowana w uz¬ wojeniu W2 drugiego rdzenia dziala poprzez tranzystor T2 na uzwojenie W8 tego rdzenia i wskutek dzialania kumulatywnego (sprzezanie zwrotne dodatnie W2— W3) stan magnetyczny rdzenia II osiaga punkt + Bm a po ukoncze¬ niu dzialania impulsu Ic punkt + Br. W tym stanie rdzen II pozostaje do chwili przejscia nastepnego impulsu sterujacego Im, który z ko¬ lei skasuje informacje zapisana na rdzeniu drugim i przeniesie ja na rdzen trzeci itd.Polaczenie uzwojenia W2 rdzenia piatego z uzwójeniem Wx rdzenia pierwszego powoduje, iz informacja raz wprowadzona w dany stopien bedzie krazyc po obwodzie zamknietym tegoz stopnia, a na poszczególnych rdzeniach danego stopnia bedzie cojawiac sie co piaty impuls sterujacy. W ten sposób dokonuje sie podzialu czestotliwosci powtarzania impulsów, a wspól¬ czynnik podzialu równa sie ilosci rdzeni zam¬ knietych w obwód danego stopnia. Aby doko¬ nac powielania podzialu wykorzystano zjawisko pojawiania sie informacji co piaty impuls na danym rdzeniu. Miedzy punktami a, b lub c, d na fig. 2 pobiera sie impulsy pradu o war¬ tosci dostatecznej do wysterowania nastepnego stopnia podziala Czestotliwosc tych impulsów sterujacych jest pieciokrotnie nizsza od czesto¬ tliwosci impulsów sterujacych przylozonych do pierwszego stopnia podzialu, natomiast czesto¬ tliwosc impulsów sterujacych dla trzeciego stopnia pobierana ze stopnia drugiego jest dwu- dziestopieció— krotnie nizsza od impulsów ste¬ rujacych przylozonych do stopnia pierwszego.Dobierajac odpowiednia ilosc rdzeni w poszcze¬ gólnych stopniach i ilosc stopni mozna uzyskac dowolny wspólczynnik podzialu wyrazajacy sie wzorem N = Mn gdzie N — wspólczynnik podzialu, M — ilosc rdzeni w stopniu, a n — ilosc stopni.Zasada dzialania automatyki kontroli po¬ dzialu czestotliwosci polega na wprowadzeniu ujemnego sprzezenia zwrotnego w obwodzie baz.Jedne z konców uzwojen w obwodzie baz po¬ laczone sa równolegle i podlaczone sa do ele¬ mentów R, C na fig. 2. Stala czasowa tych elementów x ^ — .W czasie przechodzenia F informacji z jednego rdzenia na drugi w obwo¬ dzie bazy plyna impulsy pradu, które laduja kondensator C. Biegunowosc naladowanego kon¬ densatora jest taka, ze (+) plus przylozony jest do bazy a*(—) minus do emiterów wszyst¬ kich tranzystorów tworzac tym samym okreslo¬ ne przedpiecie dla tranzystorów typu p. n. p.Dobierajac odpowiednio stala czasowa R, C, ustala sie takie warunki, ze kiedy pojawi sie w obwodzie wiecej impulsów niz jeden wów¬ czas plyna wieksze prady, kondensator C la¬ duje sie szybciej i do wyzszego potencjalu.Zwiekszone przedpiecie wskutek ujemnego sprzezenia zwrotnego automatycznie tlumi wzmocnienie ukladu i wraca do stabilnego stanu. Kiedy wartosc impulsu krazacego w ob¬ wodzie maleje przedpiecie zmniejsza sie wzmoc¬ nienie rosnie i uklad znów wraca do stanu stabilnego. Kiedy impulsu nie ma przedpiecie równa sie zero i wówczas najmniejszy impuls przylozony do rdzenia powoduje samoczynne zapisywanie sie informacji, lecz tylko na jed¬ nym rdzeniu poszczególnego stopnia. PL