OptitolfkowaiK) dnia 6 hftege W08 r. ^ iii *• TO&mW POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) JDDOWE) OPIS PATENTOWY Nr 42802 KI. 40 ur, 100 Friedmann & Maier Hallein, Austria Pompa wtryskowa Patent trwa od dnia 25 wrzesnia 195P r.Wynalazek dotyczy pompy wtryskowej do silników spalinowych, której tloki oraz popy- efcacze wiruja w obrebie nieruchomych krzy¬ wek. Dotyczy to zwlaszcza takiej pompy, w której paliwo jest dostarczane do dysz wtry¬ skowych lub cylindrów przez rozdzielacz. Tego rodzaju pompy, tzw. jednotlokowe z rozdziela¬ czem sa znane i posiadaja zalety konstrukcyj¬ ne, np. w pompie o jednym tloku z góry za¬ pewnia sie równomierny podzial paliwa do cy¬ lindrów silnika przez pompowanie tym samym tlokiem przez odpowiednia szczeline. Regula¬ cja takich pomp jednotlokowych oraz rozrzad przedstawiaja jednak pewne trudnosci.Wynalazek polega w zajdzie na polaczeniu w tego rodzaju pompie wtryskowej nastepuja¬ cych cech: wirujacego tloka pompy oraz wi¬ rujacego cylindra na osi prostopadelj do osi tloka; uruchomianie tloka nastepuje przez nieruchome wystepy krzywki, pompa posiada regulacje przeplywu paliwa dzieki ukosnej szczelinie oraz obracalnemu w stosunku rlo cylindra tlokowi pompy.Cechy te w poszczególnych zastosowaniach sa znane, daja jednak specjalne wyniki w ich nowym zestawieniu. Dzieki temu, ze wszyst¬ kie cylindry wielocylindrowego silnika sa za¬ silane jednym tlokiem pompy, istnieje mozli¬ wosc usuniecia nierównomiernosci zasilania, mogacych nastapic w pompach wielotlokowych na skutek nierównomiernosci biegu ich ele¬ mentów. Warunek ten moze byc jednak w iu- pelnosci osiagniety dopiero wówczas, gdy re¬ gulacja bedzie ujednostajniona, to znaczy, gdy spelniona bedzie cecha okreslajaca, ze pompa posiada regulacje przeplywu paliwa, dokony¬ wana za pomoca ukosnej szczeliny i nieobra^ cajacego sie tloka. Tego rodzaju legulacjs*- przeplywowa jest z jednej strony szczególnie dokladna, z drugiej zas. strony, poniewaz regu* lacja przewidziana jest przy tloku pompy, wystarcza jednakowe jej nastawienie dlawszystkich skoków. Jedynie dzieki polaczeniu wszystkich cech uzyskuje sie pewnosc, ze do wszystkich cylindrów beda dostarczane istot¬ nie dokladnie jednakowe ilosci paliwa i jest zupelnie wykluczone, by za pomoca tego ze¬ stawienia moglo nastapic zasilanie róznych cy¬ lindrów niejednakowymi ilosciami paliwa. Po¬ laczenie ostatnich cech umozliwia przy : ¦*$*&: specjalnie prosta konstrukcje i prosty wpljptf na dzialanie organów regulujacych na pokret¬ ny tlok pompy.Wedlug wyróznionego w ten sposób wy¬ konania wynalazku, urzadzenie dobrano tak, ze regulator umieszcza sie na wirniku, obej¬ mujacym tlok pompy, i ze jedna z jego cze¬ sci przestawnych, dzialajacych poprzez tulejke regulatora na jego sprezyne albo bezposrednie.-, albo tez za posrednictwem zaczepu kulkowego, jest sprzezona z czescia regulujaca wzgledny, obrót tloka pompy, np. ze znana obracana wokól osi tloka pompy oslona regulacyjna.Bezposrednio sprzezona z oslona regulujaca czesc przestawna w ksztalcie dzwigni katowej, tworzy jedna calosc z regulatorem odsrodko¬ wym. Gladz lozyska rozdzielacza, umieszczona wspólosiowo z wirnikiem posiadajacym tlok pompy, sztywno polaczony z osia wirnik* lub utworzony z jednej czesci osi wirnika, np. z jego lozyskami, posiada na swoim obwodzie otwór sterujacy, skierowany w strone pompy w ten sposób, ze w czasie gdy otwór jest za¬ kryty nieruchoma gladzia lozyska wirnika po¬ siadajaca otwory sterujace, zostaje on przy¬ cisniety do gladzi sila reakcji pompy (nabieg krazka na krzywke). Dzieki temu zostaje uproszczony z jednej strony naped gladzi roz- rzadczej, a z drugiej strony polepszona zostaje szczelnosc miedzy wirnikiem a jego gladzia, co zapewnia niezaleznosc tych czesci od stopnia zuzycia. Na skutek tego zostaje jeszcze bar¬ dziej polepszona dokladnosc wtrysku lub mia¬ reczkowania paliwa do cylindra, poniewaz zostaja usuniete straty przeciekania, powsta¬ jace w gladzi. Sila reakcji dociskajaca czesc wirujaca gladzi do wirnika moze byc w naj¬ prostszy sposób wytworzona dzieki temu, ze otwór sterujacy wirujacej czesci jest umiesz- czony na przeciwko powierzchni ruchu popy- chacza. Cisnienie, wywierane przez nierucho¬ ma krzywke na popychacz, ulozyskowany w wirniku, cisnie czesc wirujaca gladzi w gra¬ nicach luzu lozyska do powierzchni uszczel¬ niajacej gladzi.Poza tym, aby uzupelnic urzadzenie odnos¬ nie dokladnosci zasilania paliwem, tlok pompy 1 popychacz sa umieszczone wedlug wynalazku blisko jednego z dwu lozysk' wirnika w ten sposób, by usunac wplyw • ugrec^ wirnika, któ¬ re moglyby zmniejszyc skok tloka pompy.Tlok pompy, i popychacz ?a umieszczone tu celowo na przeciwleglym do wirnika koncu gladzi rozrzadczej tak, ze gladz - zostaje- od¬ ciazona, tworzac jednoczesnie jedna strone lozyskowania wirnika. Dzieki temu zmniejsza sie dodatkowo zuzycie powierzchni glpdzi, oo wplywa na zwiekszenie dokladnosci zasilania paliwem. Gdy regulator odsrodkowy zostanie umieszczony miedzy tlokiem a gladzia ste¬ rujaca, istnieje mozliwosc korzystnej budowy urzadzenia.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest schematycznie i przykladowo na rysunkach, w których fig. 1 przedstawia przekrój osiowy przez pompe wtryskowa wedlug linii 1—1 na fig. 2, fig. 2 — przekrój poprzeczny wedlug linii U—II z fig. 1, fig. 3 — widok .boczny pompy wtryskowej w kierunku strzalki J/7, fig. 4 — odmiane wykonania pompy wtrysko¬ wej w widoku, przy czym jedynie obudowa pompy jest przedstawiona w przekroju, a fig. 5 — w przekroju poprzecznym dalsza odmiane wykonami pompy wtryskowej.W obudowie 1 (fig. 1) jest osadzony w lo¬ zyskach 2 i 3 wirnik 4, z którym jest pola¬ czona sztywno obudowa 5 pompy wtryskowej.*W tej obudowie 5, w cylindrze 6, jeFt pro¬ wadzony tlok 7 pompy wtryskowej. Z^wór cis¬ nieniowy 8 znajduje sie nad tuleja regulacyj¬ na 9, w której glówka 11 tloka 7 siega do szczeliny 10. Regulacja nastepuje w znany sposób dzieki przeplywowi, za posrednictwem ukosnej szczeliny 12 umieszczonej w tloku 7, polaczonym z przestrzenia robocza 14 pompy za pomoca otworu 13. Wspólpracujacy z ukos¬ na szczelina 12 otwór przep.ywowy, umiesz¬ czony w cylindrze tloka pompy, jest oznaczor ny cyfra 15. Przez ten otwór nastepuje jed¬ noczesnie doprowadzenie paliwa do przestrze¬ ni roboczej 14 tloka 7. Uruchomianie tloka pompy nastepuje za pomoca popychacza kraz¬ kowego 16, umieszczonego w obudowie 5 i wspóldzialajacego z nieruchoma krzywka 17', umocowana w obudowie 1.Regulacja nastepuje za pomoca regulatora odsrodkowego z ciezarkami 1& i 19. Ciezarki zamocowane pochylnie na sworzniach lozy¬ skowych 20 i nachylone do obudowy 5 pompy, dzialaja za pomoca ramion 21 na tulejke 22, obciazona sprezyna regulujaca 23. Samoczynna regulacja nastepuje dzieki zmianie nacisku tej - Z. -sprezyny. W tym celu okragla plytka oporo¬ wa 24 sprezyny 23 jest oparta na dzwigni 25, polaczonej z dzwignia 26 zmiany obrotów w ten sposób, by mogla byc przesuwana osiowo.Przestawna czesc regulatora odsrodkowego zaczepia bezposrednio czesc regulujaca, utwo¬ rzona z tulei regulacyjnej 9, która oddzialo- wywa na obrót tloka 7 pompy w stosunku do cylindra 6 pompy. Jak to jest przedstawione na rysunku, ciezarek 18 regulatora odsrod¬ kowego, a mianowicie polaczone z jego cze¬ scia ramie 21 (fig. 2), zaczepia za posredni¬ ctwem zaczepu kulkowego 27 bezposrednio o szczeline 28 tulei regulacyjnej 9 w ten spo¬ sób, ze przy wychyleniu ciezarków odsrodko¬ wych 18, 19 zostaje obrócona tuleja regula¬ cyjna 9, a tym samym tlok 7 z ukosna szcze¬ lina 12. Drugi ciezarek odsrodkowy 19 stanowi jedynie przeciwwage do ciezarka odsrodkowe¬ go 18 i nie jest polaczony z tuleja regulacyj¬ na 9.Ilosci paliwa dostarczane w czasie kazdego skoku jednego tloka 7 winmy wiec byc roz¬ dzielane do róznych przewodów wtryskowych.W przykladowym wykonaniu, przedstawionym na rysunku, umieszczonym w obudowie 1 pierscien krzywkowy 29 posiada trzy wyste¬ py 17a, 17b i 17c, dzieki czemu tloii 7 wy¬ konuje w czasie jednego obrotu wirnika 4 trzy skoki, powodujac tym samym rozdzielenie paliwa na trzy cylindry silnika. Ulozyskowa- nie 2 jest wykonane, jako pokretny suwak rozrzadczy. Paliwo dostarczane przez zawór cisnieniowy 8 przeplywa kanalem 30, umiesz¬ czonym w wirniku 4 do otworu sterujacego 31 wirujacej czesci suwaka 32 wirnika 4, tworzacego jednoczesnie czop lozyskowy. Lo¬ zysko 2 tworzy przeto nieruchoma gladz su¬ waka i posiada pewna ilosc otworów steru¬ jacych, odpowiadajaca ilosci krzywek 17.W przykladowym wykonaniu,, przedstawionym na rysunku, sa tym samym przewidziane trzy otwory sterujace 33, wywiercone w gladzi lozyska 2, prowadzace do polaczen 34 przewo¬ dów olejowych.Przy kazdym skoku tloka 7 otwór steruja¬ cy 31 wirujacej czesci wirnika 4 naikirywia siie z jednym z polaczen 33 na nieruchomej gladzi lozyska 2. Skok tloka nastepuje wówczas, gdy popychacz krazkowy 16 nasunie sie na jedna z krzywek 17a, 17b lub 17c. W czasie nasu¬ niecia sie zostaje wywierana na wirnik 4 sila reakcji w kierunku strzalek 35a, 35b lub 35c, powodujaca nan nacisk w kierunku strzalek (fig. 3). Urzadzenie zostalo tak wykonane, te przy nasunieciu sie na krzywke 17*, otwór sterujacy 31 nasuwa sie na otwór sterujacy 33a, przy nasunieciu sie na krzywke ITh otwór sterujacy 31 nasuwa sie na otwór ste¬ rujacy 33b, wreszcie przy nasunieciu sie na krzywke 17c, otwór sterujacy 31 nasuwa sie na otwór sterujacy 33c. Dzieki wystepujacym przy nasunieciach sie na krzywki silom reak¬ cji, wirujaca czesc suwaka 32 zostaje stale na¬ ciskana do pozycji uszczelnionej tak, ze nawet przy wystepujacym luzie w lozyskach, zapew¬ niona jest szczelnosc, a tym samym precyzyjne zasilanie. Do tego celu moze byc wykorzy¬ stana dowolna wystepujaca w pompie sila reakcji jak, np. sila sprezyny, sila tloka lub nacisk wtrysku.Tlok 7 pompy z popychaczem 16 jest umieszczony poza srodkiem miedzy dwoma lozyskami 2 i 3, a mianowicie blisko lozy¬ ska 3, Dzieki temu zostaje odciazone lozysko 2, tworzace jednoczesnie pokretny suwak rw- rzadczy, przez co zostaje zmniejszone oddzia¬ lywanie ugiecia wirnika na skok tloka i mie¬ dzy lozyskiem 2, tworzacym pokretny suwak rozrzadczy, a tlokiem 7 tworzy sie wolna przestrzen do umieszczenia ciezarków 18, 19 regulatora odsrodkowego oraz sprezyny re¬ gulujacej 23.Doprowadzenie paliwa do przestrzeni robo¬ czej 14 tloka 7 nastepuje osiowo przez lacz¬ nik 36, osadzony na obudowie 1. Paliwo jest prowadzone (fig. 5) przez wyjecie 37, znaj¬ dujace sie w czolowej stronie 38 wirnika 4, skad dostaje sie przez kanaly 39 do otworu przeplywowego 15. Dzieki temu, ze czolowa strona 38 wirnika 4 znajduje sie pod wply¬ wem wstepnego cisnienia doprowadzanego prttk pompe paliwa, uzyskuje sie dobre smarowanie lozyska 2.Przykladowe wykonanie wedlug fig. 4 rózni sie ód wykonania wdhig fig. 1—3 jedynie tym, ze dzwignia katowa (ramie) 21 jednego z cie¬ zarków regulatora odsrodkowego nie zaczepia bezposrednio o obracalna tuleje regulacyjna 9.Ciezarki 18 regulatora odsrodkowego dzialaja za pomoca dzwigni 2V na tulejke 22', która z kolei zahacza za pomoca koleczka 40 o nie przedstawiona na rysunku szczeline 28 tulei regulacyjnej 9.Fig. 5 przedstawia przykladowe wykonanie, w którym zawór cisnieniowy 8* nie jest umie¬ szczony wspólosiowo z tolkiem 7, lecz jest wlaczony z jego boku w kanale 41, dolaczo¬ nym do przestrzeni roboczej 14 pompy. Dzieki — 3 —tomu uzyskuje sie specjalnie' mala srednice pompy wzglednie obudowy 1. Poza tym wy¬ konanie wedlug fig. 5 odpowiada wykonaniu wedlug fig. 1—3. PL