Wynalazek dotyczy lacznika wspólrzednego o podwójnym mostku, uruchomianego elektro¬ magnesem podwójnym oraz pola stykowego.Wybierak typu lacznika wspólrzednego ma liczne zalety w zastosowaniu do lacznic tele¬ fonicznych. W porównaniu z wybierakami in¬ nych systemów wykazuje on, jedynie te wade, ze jego pole stykowe jest drozsze. Konstrukto¬ rzy laczników wspólrzednych usilowali juz od poczatku rozwoju tych laczników obnizyc kosz¬ ty produkcji pól stykowych. Jednoczesnie usi¬ lowali oni zmniejszyc wymiary i liczbe czesci wiazacych i zespalajacych w celu obnizenia ce¬ ny lacznika.Jak wiadomo, dzialanie lacznjków wspól¬ rzednych polega na zwieraniu styków w (Punktach skrzyzowania listew krzyzowych uru¬ chomianych przez elektromagnesy. W lacznikach uzywanych obecnie zadanie to rozwiazuje sie •) Wlasciciel patertu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jsst Ini. Oizkar Sttfftns. w ten sposób, ze jeden ze styków zwieraja¬ cych jest wykonany jako sztywna wielokrotnia i do tej sztywnej wielokrotni sa dociskane sty¬ ki ruchomych sprezyn za pomoca szyn nastaw- czych. Gdy sprezynki stykowe sa naprezone wstepnie to uruchomianie takie zmienia sie o tyle, ze styki sprezyn wstepnie napietych sa dociskane-do styków zwielokrotnionych gdy szyny nastawcze zwalniaja sprezynki stykowe od cisnienia wspólnej sprezyny napinajacej, która utrzymuje w polozeniu spoczynkowym sprezyny uprzednio napiete. Obydwa rojpwiaza- nia sa podobne pod tym wzgledem, z* na wprost nieruchomego styku znajduje sie ruchoma spre¬ zyna stykowa.•Rozwiazanie pola stykowego wedlug wyna¬ lazku róini sie od. zwyklych _ rozwiazan zasad¬ niczo tym. ze na obu stronach ruchomych flpre- tyn stykowych sa zastosowane powierzchnie stykowe i w ten sposób jjfzy ruchu sprezyny istniej* mozliwosc *wierania ruchomej spre¬ zynki z dwoma nieruchomymi stykami.. Takwykonana sprezynka stykowa zajmuje w sta¬ nie spoczynku polozenie srodkowe i jest nasta¬ wiana za pomoca dwóch szyn nastawczych tak, iz za pomoca jednej szyny zostaje zetknieta z jednym nieruchomym stykiem, a za pomoca drugiej szyny ¦— z drugim stykiem. Obydwie szyny oczywiscie nie moga nastawiac sprezy¬ nek stykowych równoczesnie, ale to zreszta nie jest potrzebne. Uklad wedlug wynalazku dzieki podwójnej mozliwosci laczenia moze spelnic te same zadania laczenia za pomoca ruchomych sprezynek stykowych, jakie spoty¬ ka sie w obecnie stosowanych rozwiazaniach poi stykowych.Koszty narzadów wiazacych i zespalajacych pól stykowych laczników wspólrzednych zosta¬ ja obnizone dzieki temu, ze wedlug wynalazku stosuje sie rozwiazania za pomoca tzw. most¬ ków podwójnych. Istota rozwiazania za pomo¬ ca mostków podwójnych polega na tym, ze w laczniku, w którym zachowany jest podzial na elementy mostkowe, stosowane juz w in¬ nych lacznikach, kazde dwa mostki sa zespo¬ lone w jeden mostek podwójny, dzieki czemu zmniejsza sie znacznie liczba narzadów wia¬ zacych pola stykowe i zmniejszone zostaja ze¬ wnetrzne wymiary lacznika.Przyklad wykonania powyzej opisanego pola stykowego jest przedstawiony na fig. 1. Na elemencie mostkowym umieszczane sa sprezyn¬ ki stykowe 4 w ukladzie grupowym oraz sztyw¬ ne styki 6 w ukladzie zwielokrotnionym. Spre¬ zynki stykowe sa poruszane za pomoca plytek izolacyjnych 1 i listew nastawczych, nie uwi¬ docznionych na rysunku, w kierunkach 2 i 3 zaznaczonych na rysunku. Sprezynka styko¬ wa 4 jest uwidoczniona na fig. Ib. Fig. lc uwidocznia oprawke 5 sprezynki 4, wykonana z materialu izolacyjnego, plytke izolacyjna 1, sluzaca do uruchomiania sprezynek stykowych oraz druty stykowe 6 i 7, wlaczone jako sztyw¬ na wielokrotnia i zacisniete w odpowiedniej liczbie w czesci izolacyjnej 8. Na sprezynkach stykowych 4 znajduja sie wolne szczeliny 9, pozwalajace na uksztaltowanie czterech jezycz¬ ków stykowych 10. Na jezyczkach stykowych 20 umieszczone sa styki 11, z których dwa styki sa umieszczone na dwóch srodkowych jezyczkach po jednej stronie, a dwa sa umiesz¬ czone po drugiej stronie dwóch skrajnych je¬ zyczków. Jezyczki sprezynowe zostaja przed nnontowaniem pola stykowego wygiete wedlug Unii kreskowej na fig. lc, a mianowicie w ten sposób, ze obydwa srodkowe, jak równiez: obydwa skrajne jezyczki sa wygiete w kierumK Vu znajdujacych sie na nich styków.Jak widac na fig. lc plytka izo^cyjma 1 jest naciagnieta na konce sprezynek jednoczesnie uruchomianych, wskutek czego rozgiete jezycz¬ ki sprezynowe wchodza do szczelin 12 wyko¬ nanych w plytce izolacyjnej. Jezyczki sprezy¬ nowe opieraja sie na boki szczelin z naciskiem odpowiadajacym naprezeniu wstepnemu. Na¬ prezenie wstepne sprezyn, a wiec i naciski stykowe moga byc regulowane przez odpowied¬ nie wygiecie poczatkowe jezyczków stykowych 10.Podczas ruchu plytki izolacyjnej w kierun¬ ku 2, styki 11 sprezynek stykowych zostaja docisniete do nieruchomych styków 7, a przy dalszym ruchu plytki izolacyjnej w kierunku 2 mozna osiagnac to, ze te jezyczki stykowe, które doszly stykami 7 do zetkniecia, zostaja wygiete z boku szczeliny 12, gdzie dotychczas sie znajdowaly. Zgodnie z powyzszym wy¬ jasnieniem zostaje wiec osiagniete niezbedne zwarcie styków, co jest celem uruchomienia lacznika wspólrzednego. Jak mozna stwierdzic na podstawie opisu, konstrukcja sprezynek sty¬ kowych opisana wyzej odpowiada zasadom uru¬ chomienia sprezynek stykowych o naprezeniu wstepnym.Gdy plytka izolacyjna 1 zostaje przesunieta w kierunku 3, to nastepuje zetkniecie w taki sam sposób pomiedzy stykami znajdujacymi sie na jezyczkach stykowych wygietych w prze¬ ciwnym kierunku i stykami nieruchomymi 6.Równiez i w tym przypadku jezyczki stykowe opierajace sie na boku szczeliny 12 zostaja podniesione, a nacisk stykowy jest taki sam jak w przypadku zetkniecia ze stykami 7, gdyz nacislf akcyjny i reakcyjny sprezynek styko¬ wych jest równy.Odmiane" wykonania sprezynek stykowych przedstawia fig. 2. Sprezynka stykowa 14 moze nie miec zadnego luzu w szczelinie 12 nastaw- czej plytki izolacyjnej 1, poniewaz wymiar cze¬ sci jezyczka wygietej ze sprezynki jest taki sam, jak wymiar szerokosci szczeliny 12. Spre¬ zynki stykowe, które z obu stron posiadaja styki 15, 16 moga byc poruszane w lewo i w prawo w podobny sposób, jak przedstawiono na fig. 1 w kierunkach 2 i 3. Gdy sprezynki stykowe sa poruszane w kierunku 2, to styki 16. dochodza do zetkniecia ze sztywnymi zwie¬ lokrotnionymi stykami 18, a gdy te sprezynki stykowe zostaja uruchomione w kierunku 3, to styki 15 moga dojsc 4o zetkniecia ze sztyw¬ nymi zwielokrotnionymi stykami 19. Na fig. 2b sa uwidocznione sprezynki stykowe podczas uruchomiania. Naciski* styków wynikaja z si¬ ly ugiecia sprezynek, av wiec uruchomienia — 2 —sprezynek stykowych odpowiada systemowi uruchomiania sprezynek pracujacych bez na¬ prezenia wstepnego.Inny przyklad rozwiazania pola stykowego jest przedstawiony na fig. 3. Sprezynki sty¬ kowe 20 i 21 sa zacisniete niezaleznie od siebie w bloku izolacyjnym 22. Uruchomienie sprezynek stykowych za pomoca plytki izola¬ cyjnej 2 odbywa sie w podobny sposób jak opisano w zwiazku z fig. 1. Odosobnienie spre¬ zynek stykowych daje mozliwosc oddzielnego wlaczenia elektrycznego kazdej oddzielnej spre¬ zynki. Sprezynki stykowe moga byc umieszczo¬ ne obok siebie jak widac na fig. 3b. gdzie sprezynka stykowa 21 daje styk z plytka sty¬ kowa 24, natomiast sprezynka 20 — z plytka stykowa 26, podobnie jak w przykladzie omó¬ wionym wyzej za pomoca listew nastawczych w kierunku 3 lub 2.Fig. 4 przedstawia uruchomianie w dwóch kierunkach grup sprezynek osadzonych na elemencie mostkowym. Równiez i w tym roz¬ wiazaniu sprezynki stykowe sa zebrane w grupy za pomoca plytek izolacyjnych 51, 52, wskutek czego sprezynki stykowe sa napre¬ zone wstepnie w kierunku swych styków i opieraja sie na grzebieniastych zebach 51a, 32a plytki izolacyjnej. Sprezynki stykowe sa utrzymane w polozeniu spoczynkowym za po¬ moca izolatorków 51, 52 i sprezynek nacisko¬ wych 55, 56, które dzialaja w kierunku prze¬ ciwnym do naprezenia wstepnego sprezynek stykowych i dociskaja plytki izolacyjne 51, 52 do konstrukcji nosnej 57, 58.Uruchomianie sprezynek stykowych jest do¬ konywane za pomoca listew nastawczych 61, 62 i trzpieni znakujacych 59 i 60, tak iz jedna z plytek izolacyjnych 51 jest poruszana za po¬ moca listwy nastawczej wciaz w kierunku 2, a jedna z plytek izolacyjnych 52 — w kie¬ runku 3.Omówiona konstrukcja sprezynek moze byc oczywiscie wykonana nie tylko w postaci spre¬ zynek plaskich, lecz równiez sprezynek cy¬ lindrycznych lub sprezynek stykowych o ja¬ kimkolwiek innym przekroju.W postaci wykonania wynalazku przedsta¬ wionym na fig. 1—3, sprezynki stykowe zaj¬ muja w polozeniu spoczynkowym polozenie srodkowe. W tym polozeniu sprezynka styko¬ wa nie jest zetknieta z zadnym ze sztywnych zwielokrotnionych stjrków. Zabezpif.czenie tego polozenia srodkowego jest uwidocznione na fig. 6 na kilku przykladach wykonania. Poloze¬ nie sprezynek stykowych 26 uwidocznionych na fig. 6a jest okreslone przez plytke stykowa 1. Plytka izolacyjna przechodzi przesuwnie przez otwory 29 i 30. Sprezynki 34, 35, usta¬ lajace polozenie przechodza przez otwory 32, 33 plytki izolacyjnej 1. Sprezynki ustalajace sa naprezone wstepnie, wskutek czego sprezyn¬ ka 34 opiera sie-z naciskiem na plytce ramo¬ wej 27, a sprezynka 35 — na plytce ramowej 28. Przy zachowaniu odpowiedniej dokladnosci wykonania mozna osiagnac to, ze wymiar we¬ wnetrzny odleglosci elementu ramowego 27 i 28 oraz odleglosc otworów 32 i 33 w plytce izolacyjnej 1, gdzie opieraja sie sprezynki usta¬ lajace (wymiar 2) musza miec dokladnie te same wymiary. Opisane rozwiazanie powinno zapewniac, ze za pomoca sprezynek ustalaja¬ cych plytka izolacyjna 1 przyjmie w swym polozeniu spoczynkowym wzgledem plytek 27, 28 ramki mostkowej okreslone polozenie i dzie¬ ki temu sprezynki stykowe 26 z plytka styko¬ wa 29, odpowiednio do otworów plytki izola¬ cyjnej, wejda pomiedzy obydwie zwielokrot¬ nione plytki stykowe w polozenie srodkowe.Gdy plytka izolacyjna poruszy sie dale] ze swego polozenia spoczynkowego w kierunku 2, to sprezynka stykowa 26 zetknie sie z plyt¬ ka stykowa 19, sprezynka ustalajaca 34 po¬ zostanie w polozeniu spoczynkowym, a spre¬ zynka ustalajaca 35 zostanie zmuszona do ru¬ chu w kierunku przeciwnym, do kierunku wlasnego naprezenia wstepnego. Gdy kotwicz¬ ka, powodujaca ruch plytki izolacyjnej 1, zo¬ staje zwolniona, tzn. gdy zanika sila urucho¬ miania, to plytka izolacyjna 1 wraca w polozenie spoczynkowe, a mianowicie w ten sposób, ze sprezynka 35 pod wplywem wlasnego naprezenia wstepnego naciska na plytke izolacyjna dopóki sprezynka 35 nie oprze sie na elemencie mostkowym 28.Odmienne utrzymanie w spoczynku sprezy¬ nek stykowych uwidoczniono na fig. 6b. Róz¬ nica w porównaniu z odmiana opisana wy¬ zej polega tylko na tym, ze sprezynki ustala¬ jace 34 lub 35 opieraja sie z zewnatrz na elementach 27, 28 ramki mostkowej z odpo¬ wiednia sila nacisku sprezyny. Plytka izola¬ cyjna 1 jest równiez i w tym przypadku zaopatrzona w otwory 32, 33, których przeciw¬ legle boki znajduja sie w tej samej wzajemnej odleglosci co i zewnetrzny wymiar elemen¬ tów ramki mostkowej 27, 28. Ruch sprezynek stykowych oraz ich ustalanie w polozeniu spo¬ czynkowym odbywa sie zreszta w opisany wy¬ zej sposób.Inny przyklad ustalania polozenia srodko¬ wego sprezynek stykowych jest przedstawiony na fig. 6c. W tym rozwiazaniu ustalanie po- - 3 -lozenia plytki izolacyjinej 1 odbywa sie rów- filez za pomoca naprezonych wstepnie sprezy¬ nek ustalajacych 34, 35. Opierajace sie kon¬ ce sprezyn** sa jednak teraz docisniete do powierzchni tylko jednej ramki mostkowej 27, tak iz sprezynka ustalajaca opiera sie ma jed¬ nej powierzchni, a druga sprezynka ustalaja¬ ca — na drugiej powierzchni. Pomiedzy dwie¬ ma sprezynkami odpowiednio do grubosci ram¬ ki mostkowej 27 znajduje sie zderzak 56 z plyt¬ ki izolacyjnej 1. Otwory 32, 33 sa teraz umiesz¬ czone na dwóch stronach zderzaka 36, przez który przechodza sprezynki ustalajace 34 i 35, utrzymujac w odpowiednim polozeniu plytke izolacyjna 1, a tym samym równiez siprezynki stykowe.Element lacznika wykonamy z zastosowaniem rozwiazan pól stykowych, przedstawionych na fig. 1—4, tzw. mostek, jest przedstawiony jako przyklad wykonania na fig. 7a—7b. Na mostku, odpowiednio do ruchu dwustronrnego, sa umieszczone dwa elektromagnesy 3B i 39 uru¬ chamiajace listwy nasftawcze 40, 41, umieszczo¬ ne z obu stron pola stykowego. Taki uklad elementów mostkowych lacznika moze byc narwany mostkiem podwójnym, gdyz moze on spelniac to samo zadanie laczenia, co dwa elementy mostkowe innego lacznika. Uklad elektromagnesów mostka podwójnego moze byc wyjasniony z£ pomoca fig. 7a, 7b lub 7c, 7d.Nd fig. 7a i 7b elektromagnes nastawczy jest Ifeaopatrzony w tzw. kotwiczki katowe 38 lub 39, Linia osiowa elektromagnesów 38 elemenr ftu mostkowego uwidoczniona na fig. 7c i 7d jjest prostopadla do ramki mostkowej 42, a kotwiczki 43, 44 powodujace uruchomienie sty¬ ków moga byc wykonane jako kotwiczki piaskie.Uruchomienie pola stykowego, przedstawio¬ nego na fig. 4, moze byc równiez rozwiazane przy pomocy opisanego poprzednio dwukotwioz- nego dwumagnesowego urzadzenia mostka po¬ dwójnego. Tylko co do uruchomiania pola sty¬ kowego istnieje róznica, gdyz pole stykowe po¬ ruszane za pomoca plytki izolacyjnej 51 styka sie tylko z wielokrotnia 53, a sprezynki sty¬ kowe poruszane za pomoca plytki izolacyjnej 52 — stykaja sie tylko z wielokrotnia 54.Przyklad wykonania rozwiazania z listwami znakujacymi lacznika wyposazonego w mo¬ stek podwójny jest uwidoczniany na fig. 5.Plytki izolacyjne, wystajace na obu stronach mostka podwójnego, sa wykonane jednakowo z obu stron, a dla ruchu jest potrzebny z kaz¬ dej strony trzpien znakujacy pomiedzy dwiema plytkami izolacyjnymi. Rozwiazanie lacznika z mostkiem podwójnym rózni sie wiec od zna¬ nych i uzywanych konstrukcji laczników tym, ze na listwie znakujacej dla kazdego mostka jest zastosowany nie jeden, lecz dwa trzpienie znakujace.Takie trzpienie znakujace sa umieszczone z obu stron mostka podwójnego. Linia przery¬ wana widoczna na fig. 4 oznacza os listwy znakujacej, a w tym wykonaniu trzpienie zna¬ kujace sa odpowiednio wygiete. Rzad trzpieni znakujacych, znajdujacy sie na szynie znaku¬ jacej, jest poruszany za pomoca elektromag¬ nesów uruchomiajacych Listwe znakujaca tak samo jak w znanych konstrukcjach. Nalezy za¬ znaczyc, ze odmiany uwidocznione na rysun¬ kach stanowia tylko przyklady nie ogranicza¬ jace rozwiazan omówionych w zastrzezeniach patentowych. PL