Opublikowano dnia 2S listopada 1959 r.Jy ?r*\ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42472 KI. 42 n, 3 Szyja Fajngold Lódz, Polska Liczydlo Patent trwa od dnia 16 marca 1959 r.Przedmiotem wynalazku jest liczydlo stoso¬ wane w rachunkowosci .Znane liczydla skladaja sie z szeregu kraz¬ ków nasadzonych na okraglych lub plaskich pretach osadzonych w obsadzie ramkowej, przy czym na kazdym precie osadzonych jest dzie¬ siec krazków, ewentualnie numerowanych, któ¬ re nie wypelniaja calej dlugosci pretów.Dodawanie liczb dokonuje sie przez sumo¬ wanie liczb tego samego rzedu, przy czym w przypadku, gdy suma dwóch liczb to jest liczby, do której sie dodaje, i liczby dodawa¬ nej wynosi 10 lub te liczbe przekracza, prze¬ suwa sie jeden krazek w rzedzie wyzszym, przesuwajac w prawo wszystkie krazki danego rzedu, gdy suma ich równa sie 10 lub tez od¬ powiednia czepc krazków, gdy suma liczb wy¬ nosi wiecej niz 10.Na przyklad przy dodawaniu do liczby 7 licz¬ by 6, co w sumie wynosi 13, przesuwa sie je¬ den krazek jednostek wyzszego rzedu w lewo, a w szeregu dodawanym przesuwa sie 4 kraz¬ ki w prawo, pozostawiajac na lewej stronie 3 krazki.Takie pamieciowe dodawanie liczb i ewen¬ tualne przesuwanie krazków w prawo w licz¬ bie stanowiacej uzupelnienie liczby 10 stanowi pewna niedogodnosc przy poslugiwaniu sie znanymi liczydlami, albowiem wymaga to zwiekszonej uwagi i dokonywania wielu ru¬ chów reki, Ta niedogodnosc zostala wyeliminowana w liczydle wedlug wynalazku przez nawlecze¬ nie krazków na tasmie bez konca, ruchomo osadzonej w ramie, przy czym krazki w licz¬ bie pelnych dziesiatek nasuniete na tasme wy¬ pelniaja ja calkowicie.Na rysunku fig. 1 przedstawia liczydlo we¬ dlug wynalazku w widoku z góry, fig. 2 -^ li¬ czydlo w przekroju wzdluz linii A—A na fig.I, fig. 3 — liczydlo w przekroju wzdluz liniiB—B na fig. 1, i fig. 4 — przyrzad pomocniczy do przesuwania krazków.W ramie 1 osadzone sa na osiach 2 szerego¬ wo wzdluz iboków podluznych kólka rowko¬ wane 3, na które nalozone sa tasmy bez kon¬ ca 4 z nawleczonymi na nie krazkami 5 w ilos¬ ci pelnych dziesiatek, przy czym kazdy dzie¬ siatek krazków 5 jest zabarwiony na inny od sasiedniego dziesiatka kolor, tak iz na kazdej tasmie moze byc osadzone na przyklad 60 kraz¬ ków, z których kazdy dziesiatek jest zabar¬ wiony na przemian na kolor czarny i bialy.Do ramy 1 przymocowane sa poprzeczki 6, na których naniesione sa od srodka w przeciw¬ nym kierunku kolejne cyfry 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7,8, 9, 0. Grubosc krazków 5 odpowiada odstepom miedzy kolejnymi cyframi.Krazki 5 osadzone na tasmach 4 sa u góry sciete ukosnie, a na utworzonych w ten sposób powierzchniach naniesione sa w kazdym dzie¬ siatku krazków w jednym kolorze kolejne licz¬ by od strony lewej ku prawej 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,0.W celu ulatwienia odczytywania wynikó|w dodawania lub odejmowania, do poprzecznych stron ramy 1 przymocowana jest ramka odr czytowa 7 z okienkami 8. Ramka ta jest osa¬ dzona w ramie 1 przesuwnie o jeden krazek lub tez przechylnie na osi 9, tak iz w okien¬ kach 8 widoczne sa przy przechylaniu cyfry sasiednich krazków.W celu unikniecia nadmiernego wysilku przy przesuwaniu krazków na skutek uginania sie tasm 4 w poprzecznych bokach ramy 1 umo¬ cowana jest owalna podpórka 10. Zamiast tej podpórki moze byc osadzony na osi w tychze bokach poprzecznych ramy walec.Przed rozpoczeciem dzialania dodawania ramke 7 przesuwa sie lub obraca na lewa strone i ustawia krazki 5 oznaczone cyframi 1 bezposrednio przy prawym boku ramki 7 tak, iz w okienkach 8 wystepuja tylko cyfry 0.Podane nizej przyklady dodawania i odej¬ mowania wyjasniaja sposób poslugiwania sie liczydlem wedlug wynalazku.Przyklad I dodawania. Do liczby 725 nalezy dodac liczbe 277. Wszystkich przesui{iec dokonuje sie z prawa na lewo, korzystajac z cyfr umieszczonych po prawej stronie po¬ przeczek 6. Na poprzeczce 6 trzeciego rzedu od-1 naijduje sie cyfre 7 i zahaczajac o krazek 5 znajdujacy sie pod ta cyfra przesuwa sie trze¬ ci rzad krazków do ramki 7. Na poprzeczce 6 drugiego rzedu odnajduje sie cyfre 2 i drugi rzad krazków 5 równiez przesuwa sie do ram¬ ki 7 o dwa krazki i wreszcie na poprzeczce 6 pierwszego rzedu odnajduje sie cyfre 5 i pierw¬ szy rzad krazków 5 przesuwa sie do ramki 7 o piec krazków. W okienkach wystepuja cyfry 7, 2, 5. Przy dodawaniu do uwidocznionej w okienkach 8 liczby 725 na poprzeczce 6 trze¬ ciego rzedu odnajduje sie cyfre 2 i przesuwa sie ten rzad krazków o dwa krazki, tak iz w okienku bedzie widoczna cyfra 9. Nastepnie na poprzeczce 6 drugiego rzedu odnajduje sie cyfre 7 i przesuwa ten rzad krazków 5 o sie¬ dem krazków,. tak iz w okienku drugiego rze¬ du bedzie widoczna równiez cyfra 9. Wreszcie na poprzeczce 6 pierwszego rzedu odnajduje sie cyfre 7 i przesuwa sie ten rzad krazków 5 o sie¬ dem krazków, tak iz -w okienku tego rzedu bedzie uwidoczniona cyfra 2. Przy przesuwaniu tego pierwszego rzedu krazków obserwuje sie zmiane kolorów krazków przesuwanych pod ramka 7, co swiadczy, ze suma liczb przekro¬ czyla liczbe 10. Wtedy nalezy przesunac o je¬ den krazek wyzszy rzad krazków. W okienku drugiego rzedu uwidoczni sie wtedy cyfra 0.Wtedy nalezy przesunac o jeden krazek w trze¬ cim rzedzie krazków 5. Byla tam poprzednio uwidoczniona cyfra 9, a po przesunieciu o je¬ den krazek cyfra 0. Wtedy przesuwa sie o je¬ den krazek czwarty rzad krazków 5, przy czym w okienku 8 tego rzedu uwidoczniona bedzie cyfra 1. W rezultacie w okienkach uwidocz¬ nione beda kolejno cyfry 1, 0, 0, 2, co daje po¬ zadana liczbe 1002.Przyklad II odejmowania. Od liczby poprzednio uzyskanej 1002 odjac liczbe 387.Wszystkich przesuniec dokonuje sie z lewa na prawo i korzysta sie z cyfr umieszczonych po lewej stronie poprzeczek 6. Przed rozpoczeciem dzialania odejmowania ramke 7 nalezy przesu¬ nac lub odwrócic w strone prawa. Na poprzecz¬ ce 6 trzeciego rzedu odnajduje sie cyfre 3 i przesuwa sie ten rzad o trzy krazki. Ponie¬ waz obserwuje sie zmiane kolorów przesuwa¬ nych w tym rzedzie krazków do ramki 7, na¬ lezy przesunac o jeden krazek wyzszy czwar¬ ty rzad krazków. Na poprzeczce 6 drugiego rzedu odnajduje sie cyfre 8 i przesuwa ten rzad o osiem krazków, przy czym równiez obserwu¬ je sie zmiane kolorów krazków i z tego wzgle¬ du przesuwa sie o jeden krazek rzad trzeci.Wreszcie na poprzeczce pierwszego rzedu od¬ najduje sie cyfre 7 i przesuwa ten rzad o sie¬ dem krazków. Poniewaz i tu obserwuje sie zmiane kolorów krazków dosuwanych do ram¬ ki 7, przesuwa sie o jeden krazek rzad dru¬ gi. Po skonczonym odejmowaniu przesuwa sie — 2 ^lub odwraca sie ramke 7 z powrotem w stro¬ ne lewa i w okienkach 8 odczytuje sie uwi¬ docznione kolejno cyfry 6,1,5, co daje nam szukana liczbe 615.Do ulatwienia przesuwania krazków sluzy przyrzad pomocniczy, przedstawiony na fig. 4 i skladajacy sie z trzonka 11 i osadzonej w nim listwy 12 posiadajacej wyciecie 13 wchodzace miedzy krazki 5. PL