Do laczenia pojazdu ciagnacego z przyczepa stosuje sie znane urzadzenia, które sa badz skomplikowane, kosztowne i wymagaja stale¬ go dogladania, badz tez posiadaja luz dyszla w kierunku poziomym wskutek czego przycze¬ pa wychyla sie w sposób niedopuszczalny z ko¬ leiny pojazdu ciagnacego na przemian w pra¬ wo i w lewo.Aby uniknac omówionych wad oraz, aby pret sprzegowy, stanowiacy podczas jazdy polacze¬ nie przyczepy z pojazdem ciagnacym, byl przy¬ trzymywany bez luzu w prowadnicy dyszla przyczepy, na precie sprzegowym, a mianowi¬ cie w tych miejscach, które po wsunieciu pre¬ ta sprzegowego do prowadnicy znajduja sie przy przednim i przy tylnym koncu tej pro¬ wadnicy, sa umieszczone z obu jej stron i ró¬ wnolegle do niego narzady z powierzchniami prowadniczymi, przylegajacymi z mozliwie ma¬ lym luzem do odpowiednich powierzchni oslo¬ ny prowadniczej, dzieki czemu przet sprzego¬ wy podczas jazdy jest utrzymywany bez luziu w plaszczyznie dyszla.Na rysunku fig. 1 przedstawia urzadzenie sprzegowe w widoku z góry, fig. 2 — przedni koniec dyszla z oslona prowadnicza preta sprze^ gowego, fig. 3 — wyciagniety pret sprzegowy z nasunieta tuleja prowadnicza, fig. 4 — oslo¬ ne prowadnicza w widoku z przodu z pretem sprzegowym w przekroju, fig. 5 przedstawia specjalna tuleje posrednia w oslonie prowadni¬ czej dyszla, przeznaczona do hamulców naporu, w widoku z dolu na oslone prowadnicza po usunieciu jej czesci dennej, fig. 6 zas —tule¬ je jak na fig. 5 w widoku z boku, fig, 7 — osa¬ dzenie sworznia sprzegowego w tulei posredniej i wreszcie fig. 8 przedstawia urzadzenie sprze¬ gowe, w którym oslona prowadnicza posiadia szczeliny, a pret sprzegowy jest wyposazony w klin prowadniczy w widoku z góry.Dwa ramiona 1 i 2 dyszla przyczepy, wyko¬ nane z katników i zbiegajace sie ukosnie ku sobie, sa polaczone na przednim koncu za po¬ moca dwóch przyspawanych miedzy nimi par nakladek blaszanych 3 i 4 w ten sposób, iz obie pary nakladek wraz ze znajdujacymi sie mie-dzy nimi czesciami ramion liz stanowia otwar¬ ta z przodu i z tylu oslone. W przestrzeni ogra¬ niczonej prze? pare nakladek 3 sa umocowa¬ ne dwie wygiete lukowo blachy prowadnicze 5, które na swym tylnym koncu znajduja sie w mniejszej odleglosci od siebie anizeli na kon¬ cu przednim. Miedzy tymi blachami 5 znajdu¬ ja sie szczeliny podluzne 14, przez które moze byc przetkniety plaski sworzen regulujacy, aby pret sprzegowy 6, wyciagniety na poczatku czynnosci sprzegania, mozna bylo po zsunieciu mocno zlaczyc z dyszlem przyczepy.Na pret sprzegowy 6 jest nasunieta (fig. 3) tuleja 7, której tylne krawedzie 8 sa sciete ukos¬ nie, aby ja mozna bylo bez trudu wsunac do oslony prowadniczej, utworzonej przez blachy 3, 4 i 5. Zreszta wymiary tylnej polówki tulei 7 sa obliczone tak, iz po wsunieciu do oslony prowadniczej 3, 5 tuleja miesci sie bez luzu miedzy nakladkami 5 i nie pozwala na zadne ruchy odchylania preta sprzegowego 6 w sto¬ sunku do dyszla 1, 2. Z tego samego wzgledu w poblizu przedniego konca tulei prowadniczej 7 na jej górnym i dolnym brzegu, znajduja sie wystajace w bok blachy prowadnicze 9, któ¬ rych boczne krawedzie 10 sa równolegle do osi tulei 7, a po wsunieciu tulei prowadniczej 7 do oslony prowadniczej 3 — 5 dyszla przyczepy przylegaja mozliwie bez luzu do odpowiednich czesci scianek ramion 1, 2 i dzieki temu rów¬ niez iw tym miejscu nie pozwalaja na ruchy poprzeczne preta sprzegowego 6, wewnatrz oslo¬ ny prowadniczej 3 — 5 dyszla przyczepy. Za po¬ moca klinowo-zbieznych krawedzi U, które przylegaja z tylu do równoleglych krawedzi prowadniczych 10 tulei prowadniczej 7 jest mo¬ zliwe niezawodne wsuniecie tulei prowadniczej do oslony prowadniczej 3 — 5.Na przednim koncu tulei prowadniczej 7 znaj¬ duja sie szczeliny podluzne 12, przez które mo¬ ze byc przetkniety plaski sworzen 13, dla pola¬ czenia tulei prowadniczej 7 mocno z pretem sprzegowym 6 tak, iz tuleja 7 moze byc wycia¬ gnieta razem z pretem sprzegowym 6 z oslony prowadniczej 3 — 5, a po przylaczeniu preta sprzegowego 6 do pojazdu ciagnacego przy jego cofnieciu posredniczy w sposób niezawodny w naprostowaniu dyszla 1, 2, przyczepy wzgle¬ dem preta sprzegowego 6.O ile przednie otwory podluzne 12 tulei pro¬ wadniczej 7 sluza do polaczenia jej z pretem sprzegowym 6 za pomoca sworznia, aby te" czes¬ ci pozostawaly zlaczone razem przy wyciaganiu preta sprzegowego z oslony 3 — 5, to za po¬ moca sworznia, naciskanego w dól sprezyna na ksztalt zapadki w odpowiedniej chwili, przepro¬ wadzonego przez szczeliny podluzne 14, wyko¬ nane w blachach polaczeniowych 3 w tulei 7 i w precie sprzegowym 6, odbywa sie polacze¬ nie miedzy tym pretem i dyszlem 1, 2, przycze¬ py, przy czym po wsunieciu preta sprzegowego 6 do oslony 3 — 5 nastepuje zakonczenie czyn¬ nosci sprzegania.Zaleca sie, aby w precie 6 byla, wykonana jeszcze inna szczelina podluzna 15, najlepiej w takiej odleglosci od szczeliny podluznej 14, w jakiej ta jest odlegla od szczeliny podluznej 12. Dzieki temu, w przypadku, kiedy ladunek przyczepy wystaje za daleko ku przodowi, albo ladunek pojazdu ciagnacego za daleko ku tylo¬ wi, mozna w pewnym stopniu c* dluzyc dy¬ szel, przy czym pret sprzegowy 6 po sprzegnie¬ ciu przyczepy z pojazedm ciagnacym wystepu¬ je z oslony prowadniczej 3 — 5 dalej niz nor¬ malnie. W tym celu tuleja powinna byc pola¬ czona z pretem sprzegowym 6 w miejscu po¬ lozonym dalej ku tylowi, przy czym szczeline 12 tulei 7 doprowadza sie do pokrycia ze szcze¬ lina podluzna 14 preta sprzegowego 6, a nastep¬ nie przez te szczeline przetyka sie sworzen 13, przeznaczony do polaczenia tulei 7 • z pretem sprzegowym 6. W takim zestawieniu nastepuje równiez pokrycie sie szczeliny podluznej 14 tu¬ lei 7 ze szczelnia 15 preta sprzegowego 6 tak, iz po cofnieciu pojazdu ciagnacego do tych szczelin moze byc wcisniety sworzen przezna¬ czony do polaczenia preta sprzegcflKttgo 6 Az dy¬ szlem 1, 2 przyczepy. W razie potrzeby mozna byloby zapewnic jeszcze inne mozliwosci umo¬ cowania tulei 7 na precie sprzegowym, 6, przez odpowiednie zwiekszenie liczby szczelin podluz¬ nych w precie sprzegowym 6. Gdy natomiast róznorakie umocowanie tulei 7 na precie sprze¬ gowym 6 nie jest wymagane, to rozszerzenia, potrzebne do usuniecia luzu preta sprzegowego 6 w oslonie 3 — 5, moga byc umocowane bez¬ posrednio na tym precie i wówczas specjalna tuleja przeznaczona do tego celu staje sie zbe¬ dna.Dzieki zastosowaniu szczelin podluznych i od¬ powiednio uksztaltowanych plaskich sworzni sprzegowych, oslabienie przekroju preta sprze¬ gowego 6 jest w kazdym razie tylko nieznaczne, %tak iz pret sprzegowy 6 o wystarczajacej wy¬ trzymalosci moze byc cienszy niz w przypadku, gdy polaczenie jest dokonywane za pomoca okraglych otworów i okraglych sworzni; Opisane wyzej urzadzenie moze byc wyko¬ nane w rozmaitych odmianach, na przyklad oslona 3 — 5 moze byc wykonana tak, zeby — 2 —^ pset sprzegowy 6 mógl; byc przechylany nie tylko i w •kierunku *poziomym," lecz równiez w kierunku pionowym ¦ lub w jakimkolwiek innym ki^nanku posrednim.Poza.tym boczne wystepy 9 preta sprzegowe¬ go 6 lub tulei prowadniczej. 7 zamiast ze stali, moga byc wykonane.z gumy.lub innego podob- wych moze byc nieco wieksza niz odleglosc po¬ staci bloków, których powierzchnie zewnetrzne 10 i 11 moga byc osloniete plytkami ochronnymi.Odleglosc wzajemna powierzchni zewnetrznych 10 tych plytek ochronnych obu bloków gumo¬ wych moze byc nieco wieksza niz odleglosc po¬ wierzchni wewnetrznych oslony w obszarze ply¬ tek stalowych 4. Szczególne znaczenie ma taka odmiana ^^^m przypadku, kiedy narzad pro- wadniczy nie jest osadzony przesuwnie jako tuleja 7 na precie sprzegowym 6, lecz jest pola¬ czony z nim na stale. W tym przypadku narzad prowadniczy moze byc wykonany w postaci dwóch sprezystych tasm stalowych przypawa- nyeh na przednim koncu z obu stron preta sprze¬ gowego^, przy czym tylne ich konce moga byc oddalone na-pewna odleglosc od preta sprzego¬ wego 6t a do utworzonego w ten sposób prze¬ dzialu moga bye« wlozone klocki gumowe lub sprezyny tarczowe.Gdy przyczepa jest przeznaczona do uzytku w rolnictwie, to zachodzi potrzeba przewozenia jej nie tylko za pomoca wozu pociagowego lub ciagnika* ^rz czasami za pomoca zaprzegu kon¬ nego. W tym przypadku pret sprzegowy 6 wraz z tuleja 7, moze byc zastapiony dyszlem drew¬ nianym, fi** którego moga byc zaprzegniete ko¬ nie.Przestrzen przeznaczona do ¦ umieszczenia na¬ rzadów* prowadniczych 7, 9 jest wystarczajaco dttza, aby mozna bylo wlozyc do niej koniec dostatecznie mocnego dyszla drewnianego. W ra¬ zie-potrzeby odpowiedni koniec tego dyszla mo¬ ze byc wzmocniony przez okucie: stalowe, zwla¬ szcza wykonane z umieszczonych równolegle do osi dyszla plaskowników stalowych, przy czym z takich plaskowników moze byc wyko¬ nana równiez nasadka, przez która moze byc przetkniety plaski sworzen reglujaey, laczacy dyszel z oslona 3 5.Gdy, pret sprzegowy 6 jest polaczony w opi¬ sany sposób sztywno z-oslona. 3 — 5 i tym sa¬ mym równiez z dyszlem 1, 2 przyczepy to ha- . mowanie przyczepy powinno odbywac^sie .w spo¬ isto hydrauliczny lub pneumatyczny. Aby na¬ tomiast mozna bylo uruchomic - hamulec napo¬ ru^ to^wedlug;if-ig*r 5 i 6 *w *oslonie ? przttHnaczo*- nej do prowadzenia i preta sprzegowego^/skla** dajacej sie z ikonców-ramion dyszla Id sporzy- czepy z górnych iidomych/'naklade&o.stalo- wyeh 4 orazipionowej scianki < prattadtfknfej * 3' z otworem, znajduje sie tuleja posrednia/15; prowadzona w tej oslonie ' mozliwie' bez luzu i przesuwna tamci zipowrotem na krótkim od¬ cieku drogie Przez : tulejer posrednia przechodzi pret sprzegowy 6, pi*zy 'czym czesci prowadni¬ cze 8 — 11 moga, byc umieszczone albo bezpo¬ srednio na -,tej tulei, .albo na oddzielnej:tulei 7.U dolu «tulei. posredniej 16 znajduje i sie j ucho zaczepowe 17, przepuszczone w dól przez szcze¬ line.podluzna w dnie oslony 4,. aby nie przesz¬ kadzalo ruchowi tulei-posredniej 16 tam i z :por. wrotem. Do tego. ucha « 17 jest przyczepiony:pret naciskowy, który sluzy w znany = sposób do na¬ stawienia wysokosci dyszla-i do uruchomienia hamulca przyczepy podczas jej nabiegania : na ciagnik.. Aby w.tym,ostatnim przypadku nacisk wsteczny preta. -sprzegowego 6 mógl byc prze«- niesiony na tuleje posrednia 16 na precie sprze¬ gowym 6, lub na jego tulei prowadniczej 7, w obszarze przedniego, konca bocznych wyste*- pów 9, znajdujacych sie na jednej.z tych cze¬ sci, .jest umocowany zderzak 18 najlepiej przez przypawanie nakladki, przy czym jednak ten zderzak jest wezszy od dlugosci scianki tulei posredniej 16 i w zadnym wypadku; nie moze zetknac sie z oslona 4. Aby poza tym tuleja posrednia 16, pod wplywem dzialajacych na nia sil sprezystych lub wymienionego preta nacis¬ kowego, nie mogla wysunac sie do przodu z oslo¬ ny 4, posiada ona na tylnym? koncu odpowied¬ nia poprzeczke 19, opierajaca sie na.tylnej kra¬ wedzi nakladki stalowej 4. Ruch tulei. posred¬ niej 16 do tylu jest ograniczony przez tylna scianke prowadnicza 3* oslony.Dla dokonania czynnosci sprzegania nalezy po wyciagnieciu preta sprzegowego 6 i wyko¬ naniu polaczenia miedzy pretem a urzadzeniem sprzegowym, znajdujacym sie na pojezdzie ciag¬ nacym, naiezy ten pojazd cofnac tak* aby pret sprzegowy 6 zostal przesuniety ku tylowi w tu¬ lei posredniej 16"; i oslony prowadniczej 4, do¬ póki sworzen reglujacy 20 (fig. 7) osadzony na tulei posredniej nie zostanie wcisniety do otwo¬ ru:podluznego 21, przewidzianego w tym celu w rprecie <- sprzegowym'.fr Z chwila^ gdy to na¬ stapi, czynnosc ^sprzegania :jest ukonczona. Gdy nastepnie pojazd ciagnacy -ruszy z cmiejsca, to pociagnie za - soba przyczepe: za .posrednictwem - sworznia sprzegowego 20; tulei posredniej; 16 i dyszla ii, 2 przyczepy, Gdyi jednakna^spadku — 3 —drogi lub przy hamowaniu przyczepa dazy do napierania, to opóznienie ruchu pojazdu zosta¬ je przede wszystkim przeniesione przez pret sprzegowy 6 i sworzen 20 na tuleje posrednia 16, która zostaje popchnieta w tyl wewnatrz swej oslony prowadniczej 4. Ten krótki ruch wsteczny tulei posredniej 16 w oslonie 4 zosta¬ je przeniesiiony za pomoca preta naciskowego w znany sposób na hamulec przyczepy, który hamuje ja w dalszym ruchu.Na fig. 7 przedstawiono osadzenie sworznia reglujacego 20 na tulei posredniej 16 w widoku z boku. Tuleja najlepiej zostaje wygieta z od¬ powiednio grubej plyty stalowej, tak by po¬ siadala przekrój czworokatny. Nastepnie czte¬ ry krawedzie na tylnym koncu tulei posredniej 16 zostaja sciete, po czym tylne konce 22 czesci bocznych tulei zostaja zagiete w dól wzdluz swych osi w ten sposób, aby swobodne konce tych czesci plytkowych 22 przebiegaly równo¬ legle do siebie w takiej odleglosci, jakiej wy¬ maga zgrubiona czesc prowadnicza preta sprze¬ gowego 6 lub przekrój tulei 7. Przy takim uksztaltowaniu wymienione czesci boczne 22 tulei posredniej 16, sa spawane z górna i dol¬ na scianka tulei.Poza tym na górnej sciance ograniczajacej tulei 16, jest przypawana tuleja prowadnicza 23 i podobnie na dolnej stronie dolnej scianki ogra¬ niczajacej tulei posredniej 16, jest przypawana nizsza tuleja prowadnicza 24 dla plaskiego sworznia sprzegowego 20 tak, iz ten sworzen moze byc wprowadzony przez tuleje prowadni¬ cza 23 w sposób niezawodny do dolnej tulei prowadniczej 24 pod wplywem ciagnienia spre¬ zyny srubowej 25 i wlasnego ciezaru. Sprezy¬ na srubowa 25 jest w tym celu na górnym kon¬ cu zawieszona na trzpieniu poprzecznym 26, przechodzacym poprzecznie przez plaski swo¬ rzen 20, a dolnym koncem jest zaczepiona w uchu 27, znajdujacym sie na dolnej sciance tulei posredniej. Poza tym sprezyna srubowa 25 przechodzi przez otwór znajdujacy sie w górnej sciance ograniczajacej tulei posredniej 16. Aby sworzen 20 mozna bylo latwo podciagnac recznie i w ten sposób odprzadz i wyciagnac pret sprze¬ gowy 6, na grónym koncu sworznia 20 znajdu¬ je sie uchwyt 28.Za pomoca osadzonego w miejscu 29 u pod¬ stawy tulei prowadniczej 23 i pozostajacego pod wplywem sprezyny naciskowej 33 rygla obrotowego 30, który moze byc wpuszczony do wrebu, znajdujacego sie na sworzniu ryglowym 20, zostaje zabezpieczony ten sworzen po na¬ cisnieciu w . dól podczas czynnosci sprzegania, aby nie wypadl w czasie jazdy pod wplywem wstrzasów pojazdu i nie nastapilo rozlaczenie sprzezenia miedzy pojazdem ciagnacym i przy¬ czepa. Aby zabezpieczyc sworzen 20 przed przy¬ padkowym wyciagnieciem z tulei 23, gdy rygiel obrotowy 30 po odchyleniu ma byc podniesio¬ ny w celu umozliwienia wyciagniecia preta sprzegowego 6 z tulei posredniej 16 i oslony prowadniczej 4, w bocznej powierzchni sworz¬ nia 20 jest wykonany rowek 31, a do tulei 23 jest wkrecona sruba 32, która siega do rowka 31. Gdy sworzen 20 zostanie podniesiony, a pret sprzegowy 6 wyciagniety z polozenia zaryglo¬ wania, to sworzen 20 opiera sie na precie sprze¬ gowym 6, który mimo to jest nadal przesuwny w tulei posredniej 16. Dopiero po wyciagnieciu preta 6, sworzen 20 wpada znowu do przewi¬ dzianej w tym celu szczeliny podluznej, co mo¬ ze byc ulatwione przez odpowiednie ukosne scie¬ cie jego dolnego konca.W przykladzie wykonania wedlug fig. 8 od¬ powiedniej szczeliny preta sprzegowego 6 jest wsuniety klin prowadniczy 34, prowadzony w szczelinach 35 oslony prowadniczej 3 — 5.Szczeliny posiadaja przy tym ukosne powierz¬ chnie prowadnicze 36. Oprócz tego moze byc jeszcze zastosowana przesuwna tuleja prowadni¬ cza 7, jak w przykladzie wykonania wedlug fig. 3. PL