Wynalazek dotyczy zespolu walów przekazni¬ kowych wieloprzekladniowych skrzynek biegów, najkorzystniej z dwoma walami: przekazniko¬ wymi, samodzielnie wlaczanymi, zwlaszcza do ciagników.Znane sa napedy walów przekaznikowych w wieloprzekladniowych skrzynkach biegów, najkorzystniej z dwoma walami przekazniko¬ wymi, których naped jest dokonywany bezpo¬ srednio od silnika lub ze skrzynki biegów, przy czym waly przekaznikowe wraz z napedem sta¬ nowia zawsze skladowa czesc skrzynki biegów.W tym przypadku niedogodnosc polega na nie¬ moznosci odjecia lub w miare potrzeby zaloze¬ nia walów przekaznikowych wraz z ich nape¬ dem bez ujemnego wplywu na dzialanie skrzyn¬ ki biegów. Poniewaz napedy walów przekazni¬ kowych w znanej postaci stanowia zawsze czesc skrzynki biegów, przeto uklad i polozenie walów przekaznikowych zalezy od rodzaju budowy skrzynki biegów i waly przekaznikowe nie moga wystawac na zewnatrz z dowolnej strony skrzyn¬ ki biegów.Zadaniem wynalazku jest stworzenie zespolu walów przekaznikowych do wieloprzekladniowej skrzynki biegów z samodzielnie wlaczanymi wa¬ lami przekaznikowymi, z zachowaniem ich zalet, umozliwiajacym bardziej wielostronne niz dotad odbieranie napedu.Zgodnie z wynalazkiem osiaga sie to w ten sposób, ze skrzynka przekladni walów przekaz¬ nikowych wraz ze znajdujacymi sie w nie wa¬ lami przekaznikowymi i kolami zebatymi two¬ rzy osobna czesc, która jest umieszczona oddziel¬ nie od skrzynki biegów pojazdu lub moze byc na niej zakladana. Waly przekaznikowe sa osa¬ dzone w skrzynce jeden obok drugiego. Odpo¬ wiednio na walach przekaznikowych osadzone kola przesuwne moga sie zazebiac" badz ze soba, badz tez z kolami napedowymi. Przy okreslo-nych polozeniach.kól przesuwnych mozna zmie¬ niac kierunek obrotu jednego lub obydwu wa¬ lów przekaznikowych albo tez mozna unieru¬ chomic jeden lub obydwa waly przekaznikowe.Dzieki temu ukladowi waly przekaznikowe mo¬ ga wystawac badz z jednej, badz z drugiej stro¬ ny obudowy tych walów.Przyklad wykonania zespolu walów przekazni¬ kowych wedlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat skrzynki biegów z zespolem walów przekazniko¬ wych, a fig. 2 — 6 przedstawiaja widoki z góry zespolu walów przekaznikowych, w róznych ich polozeniach sprzegania.Jak uwidoczniono na fig. 1, zespól walów prze¬ kaznikowych, umieszczony w oddzielnej skrzyn¬ ce 7, znajduje sie poza skrzynka biegów. W tym przykladzie wykonania zebate kolo napedowe 5 przenosi ruch obrotowy silnika, a kolo napedo¬ we 6 — ruch obrotowy przekladni biegów poprzez kola przesuwne 3 i 4 na waly przekaznikowe 1 i 2. Na ulozonych obok siebie walach przekaz¬ nikowych 1 i 2 osadzone sa kola przesuwne 3 i 4 które w odpowiednich pozycjach na tych walach zazebiaja sie z kolem napedowym 5 albo z ko¬ lem napedowym 6, albo tez z obydwoma kolami 5 i 6 równoczesnie.Wedlug fig. 1 i 2, kolo napedowe 5 zazebia sie z kolem przesuwnym 3 walu przekaznikowego 1, Wskutek czego wal ten sie obraca, natomiast kolo napedowe 6 laczy poprzez kolo przesuwne 4 wal przekaznikowy 2 z przekladnia biegów.Jesli obydwa waly przekaznikowe 1 i 2 maja sle równoczesnie obracac, to jak uwidoczniono na fig. 3, kola przesuwne 3 i 4 walów przekazni¬ kowych 1 i 2 musza sie zazebiac z kolem nape¬ dowym 5. Na fig. 4 przedstawiono wspóldzialanie obydwu sprzezonych ze soba walów przekazni¬ kowych, przy czym kola przesuwne 3 i 4 zaze¬ biaja sie wspólnie z kolem napedowym 6. We¬ dlug fig. 3 i 4 waly przekaznikowe 1 i 2 obra¬ caja sie w jednakowym kierunku, gdy kola prze¬ suwne 3, 4 zazebiaja sie bezposrednio.W przykladzie wedlug fig. 5 tylko kolo prze¬ suwne 3 walu przekaznikowego 1 zazebia sie z kolem napedowym 6, wal zas przekaznikowy 2 jest nieczynny. Gdy kolo napedowe 5 zostaje polaczone z kolem przesuwnym 4, wtedy zmienia sie kierunek obrotu walu przekaznikowego 2.Fig. 6 uwidacznia zmiane kierunku obrotu oby¬ dwu walów przekaznikowych 1 i 2, co nastepuje wtedy, gdy kolo napedowe 5 napedza poprzez ko¬ lo przesuwne 4 kolo przesuwne 3, w przeciwien¬ stwie do przykladu wedlug fig. 3, w którym kolo napedowe 5 napedza kolo przesuwne 4 poprzez kolo przesuwne 3.W razie potrzeby, jak zaznaczono linia kresko¬ wa na fig. 3, waly przekaznikowe 1 i 2 moga wystawac z obydwu stron obudowy 7 przekladni walów przekaznikowych, co umozliwia napedza¬ nie przez te waly jeszcze innych narzedzi pracy. PL