Wynalazek dotyczy maszyny do wysiewu na¬ sion róznej wielkosci oraz do sadzenia ziemnia¬ ków.Obecnie istnieja maszyny do wysiewu nasion i sadzenia ziemniaków z urzadzeniami siewny¬ mi w formie walków ze zwojami srubowymi, któ¬ re przechodza przez skrzynie nasienna i wycia¬ gaja ziemniaki lub nasiona, szereguja je i wy¬ rzucaja w bruzde. Dzialanie tych maszyn zale¬ zy od ksztaltu zwoju srubowego i dlugosci wal¬ ka. Nasiona sa wyciskane ze skrzyni nasiennej, a ich nadmiar zostaje zrzucony z powrotem na skutek nachylenia walków. Dzialanie tych urza¬ dzen zalezy w duzej mierze od rodzaju terenu, a poza tym nasiona bywaja czesto wyrzucane poza walki, co wywiera niekorzystny wplyw na dzialanie maszyny. Maszyny te nie nadaja sie do siewu po jednym nasieniu.. W siewniku lub sadzarce wedlug wynalazku nasiona sa szeregowane juz w skrzyni nasiennej, przy czym uszeregowanie sie nasion mozna re¬ gulowac. Poprzez wybór krótkich walków usu¬ niety zostaje wplyw nachylenia terenu, a przez umieszczenie oslon zapobiega sie wypadaniu na¬ sion poza walki.Istota wynalazku jest to, ze walki siewne, po¬ siadajace na powierzchni zwoje srubowe, sa za¬ opatrzone w oslony, które tworza szczeline o zmiennej szerokosci, a w poblizu szczeliny po¬ siadaja wyciecia albo w czesci przechodzacej przez skrzynie nasienna, albo tez w czesci leza¬ cej poza oslonami, przy czym w otworze wylo¬ towym skrzyni nasiennej jest umieszczony giet¬ ki, przestawny w pionie narzad zgarniajacy.Miedzy otworem wylotowym skrzyni nasien¬ nej i koncem wylotowym walków moga byc takze w oslonach komory kompensacyjne, a tak¬ ze dwie pokrywajace sie zasuwy, z których kaz¬ da jest polaczona z jedna oslona. W skrzyni na¬ siennej, bezposrednio przy zasuwie, znajduje sie *przestawny*w pionie i drgajacy w plaszczyznie ?prostopadlej do osi walków narzad zluzniajacy.Na rysunku fig. 1 przedstawia siewnik w prze¬ kroju poprzecznym, fig. 2 — walki siewne z oslo¬ nami w widoku perspektywicznym, fig. 3 — schemat narzadu siewnego z jednym tylko wal¬ kiem siewnym, fig, 4 — narzad siewny jak na fig. 3 -w widoku perspektywicznym, fig. 5 — odmiane narzadu siewnego maszyny z jednym walkiem siewnym, fig. 6 — inna jeszcze odmiane narzadu siewnego, fig. 7 — narzad siewny ma¬ szyny w widoku wzdluz walków siewnych; fig. 8 — narzad siewny jak na fig. 7 w przekroju po¬ przecznym, fig. 9 — inna odmiane narzadu siew¬ nego maszyny w przekroju poprzecznym, fig. 10 — walki siewne z oslonami w widoku perspek¬ tywicznym, fig. 11 — narzad siewny o jednym walku siewnym, fig. 12 — narzad siewny jak na fig. 3, w widoku perspektywicznym, fig. 13 — scherriat calego urzadzenia siewnika, fig. 14 — schemat poprzeczny siewnika, fig. 15 — urzadze¬ nie siewne w przekroju osiowym, fig. 16 — s^he* mat poprzeczny tego urzadzenia siewnego.Kolo biezne 1 maszyny jest osadzone na sworzniu 2, na którym umieszczone jest kolo zebate 3, które napedza za pomoca dajacego sie wlaczac kola zebatego 4 odpowiednie kolo ze¬ bate 5. Na tulei kola 1 umieszczona jest pokry¬ wa 6 skrzynki przekladniowej, a na sworzniu 2 jest umocowana obudowa 7, w której osadzony jest walek siewny 9. Walek ten obraca sie na sworzniu 8, zaopatrzonym w kolo zebate 5. Jesli uzywane sa dwa walki siewne, to drugi walek 9 (fig. 2—7) jest osadzony w podobny sposób i jest napedzany przez, nie uwidocznione na rysunku kolo zebate za pomoca kola zebatego 5. Drugi koniec sworznia 8 jest osadzony w plycie 10, do której przymocowana jest redlica 11.Jak wynika z fig. 2, oslony 12, 12' w formie wycinków sa osadzone obrotowo na sworzniach 8, 8' walków 9, 9', a ich krawedzie 13, 13' two¬ rza szczeline 14, której szerokosc moze byc we¬ dlug potrzeby regulowana tak, aby jej os lezala ponad miejscem styku obu walków. Oslony 12, 12' sa zaopatrzone na krawedziach 13, 13' lub w ich poblizu w wyciecia 15, 15'.Na obudowie 7 umieszczona jest skrzynia na¬ sienna 16, której wykonanie jest przedstawione na fig. 7 i 8. Dno skrzyni nasiennej jest dopa¬ sowane do ksztaltów walków 9 i 9', a w jej przedniej scianie jest przewidziany otwór wylo¬ towy 17 dla nasion. Wnetrze skrzynki nasiennej jest przystosowane do osadzenia urzadzenia sy¬ gnalizacyjnego.Przy otworze wylotowym 17 (fig. 7) jest umieszczony zgarniacz 18, poruszajacy sie tam i z powrotem w kierunku pionowym i dajacy sie w tym kierunku nastawiac za pomoca dzwig¬ ni 19, a jednoczesnie jego podatnosc moze byc dopasowana do kierunku ruchu nasion. Zgar¬ niacz 18 moze sie skladac równiez z tarczy, która pod wplywem przesuwajacego sie nasienia jest tak przesuwnie lub wahliwie osadzona, ze prze¬ puszcza tylko jeden szereg nasion. Zgarniacz po¬ winien byc podatny, aby zapobiec jego ewen¬ tualnemu uszkodzeniu w przypadku, gdyby w szeregu nasion znalazl sie jakis wiekszy przed¬ miot.Na plycie 10 w lozysku 20 umieszczone jest przesuwnie kolo 21, które riaciska na utworzony ,szereg nasion za pomoca wlasnego ciezaru lub tez pod wplywem nie uwidocznionej sprezyny.Kolo 21 lub jego sworzen tworza jeden biegun, a walek. 9 lub jego sworzen 8 — drugi biegun optycznego (zarówka 22) lub akustycznego obwo¬ du sygnalizacyjnego 22.Na sworzniu 2 wewnatrz skrzynki siewnej jest osadzone urzadzenie mieszajace 23.Podczas pracy kolo biezne 1 porusza sie po ziemi, a jego obrót zostaje przeniesiony na wal¬ ki 9, 9\ których zwoje srubowe tworza system komór, przesuwajacych sie naprzód w kierunku otworu wylotowego 17 skrzyni nasiennej i re- dlicy 11. Nasiona w skrzyni nasiennej opadaja w kierunku szczeliny 14 miedzy oslony, gdzie tworza szereg, który porusza sie w kierunku otworus wylotowego. Nadmiar nasion, znajduja¬ cych sie ponad szeregiem, stacza sie pod wply¬ wem zgarniacza 18 z powrotem tak, ze z otwo¬ ru wylotowego 17 wychodzi tylko jeden szereg pojedynczych nasion lub innego materialu siew¬ nego.Szerokosc szczeliny 14 nastawia sie na naj¬ wieksza srednice nasienia, dzieki czemu tworzy sie szereg nasion juz w skrzyni nasiennej. Two¬ rzenie sie szeregu nasion ulatwiaja wyciecia 15, 15', przez które nasiona stykaja sie ze zwoja¬ mi srubowymi.- Nasiona zostaja wprawione przez zwoje srubowe w ruch toczny wzdluz ich po¬ wierzchni, dzieki czemu zostaje wywolane poru¬ szanie sie nasion, zapobiegajace zatrzymaniu sie ich w skrzyni nasiennej oraz zapewniajace ciagle dopelnianie szeregu. Poniewaz oslony przylegaja scisle do zwojów srubowych, a wysokosc tych zwojów jest mniejsza niz srednica nasion, nasie¬ nie nie moze przeniknac pod'oslone do komór utworzonych przez stykajace sie zwoje srubowe, co zapewnia cAglosc szeregu. Aby osiagnac za- — 2 —dane dzialanie, wyciecia 15 powinny byc umiesz¬ czone w skrzynce nasiennej.Przesuwajac sie od otworu wylotowego 17 do redlicy 11 nasiona podnosza kolo 21, dzieki cze¬ mu wplywaja na obwód sygnalizacyjny 22. Jesli obwód bedzie tak skonstruowany, ze po podnie¬ sieniu sie kola oba sj;yki obwodu beda wylaczo¬ ne, to przy przesuwaniu sie nasion obwód sygna¬ lizacyjny bedzie wylaczony. Gdy przesuwanie sie nasion ulegnie przerwie, zaczyna dzialac urzadzenie sygnalizacyjne.Fig. 3—6 przedstawiaja inna odmiane maszy¬ ny, w której stosuje sie tylko jeden walek siew¬ ny.Wedlug fig. 3 pod skrzynka siewna 24 jest umieszczony tylko jeden walek siewny 25, który podobnie, jak w poprzednim przykladzie jest zaopatrzony w oslony 26, 26'. Dzialanie tego urzadzenia jest takie same, jak poprzednio opi¬ sanego.Fig. 5 i 6 przedstawia jeszcze inna odmiane maszyny, w której zwoje srubowe 29 sa umiesz¬ czone na wewnetrznej powierzchni walka 27.Tu równiez sa zastosowane, jak w poprzednich przypadkach, oslony 28, 2S\ Zaleta tej odmiany jest to, ze miejsce wyrzutu moze byc umieszczo¬ ne nisko nad ziemia, co ma duze znaczenie dla dokladnej pracy maszyny.Zamiast stalych zwojów srubowych 29 w wal¬ ku 21 mozna stosowac wsuniety do wewnatrz walka 27 ruchomy zwój srubowy, dzieki czemu przez jego sciskanie lub rozciaganie mozna re¬ gulowac w sposób ciagly wielkosc komór, przez co maszyna moze miec uniwersalne zastosowa¬ nie.Zwoje srubowe moga sie konczyc nie docho¬ dzac konców walków tak, ze same konce wal¬ ków sa gladkie. Tego rodzaju uksztaltowanie walków siewnych ma te zalete w stosunku do niektórych gatunków nasion, ze dzieki temu sze¬ reg nasion tworzy sie zupelnie równomiernie.Fig. 9 i nastepne przedstawiaja inne odmia¬ ny maszyny. Zamiast urzadzenia mieszajacego 23 jest osadzona na osi 31 nasadka 32, która wspóldziala z podatnym lub drgajacym narza¬ dem zluzniajacym 33, którego czynny koniec po¬ rusza sie w przestrzeni skrzyni nasiennej tuz przy zasuwach 35, 35'. Koniec narzadu zluznia- jacego drga w plaszczyznie prostopadlej do osi walków.W oslonach 37, 38 w przestrzeni skrzyni siew¬ nej przewidziane sa wyciecia 39, 40, które sie¬ gaja az do zasuw 35, 35'. Za zasuwami sa dal¬ sze wyciecia 41, 42, które lacza sie z wyciecia¬ mi 39, 40. Lezace naprzeciw siebie wyciecia 41, 42, umieszczone miedzy otworem wylotowym skrzyni nasiennej a koncem wyrzutowym wal¬ ków, posiadaja rózne dlugosci. .W otworze wylotowym skrzyni nasiennej 34 sa umieszczone dwie pokrywajace sie wzajemnie zasuwy 35, 35', z których kazda jest polaczona z jedna oslona 37 lub 3& tak, ze daja sie nasta¬ wiac razem z oslonami. Przez rozsuniecie oslon 37, 38 tworzy sie miedzy zasuwami przepust o zadanej szerokosci, który odpowiada szczelinie miedzy przeciwleglymi brzegami oslon przy kon¬ cu wylotowym i wielkosci wysiewanych nasion.Przy takim wykonaniu maszyny nasiona sa zluzniane w skrzyni nasiennej w przestrzeni wy¬ ciec 39, 40 przez ruch walków i sa szeregowa¬ ne w komorach, utworzonych przez zwoje sru¬ bowe. Nadmiar nasion stacza sie z powrotem.Narzad zluzniajacy 33, poruszajacy sie prosto¬ padle do kierunku ruchu nasion, zapobiega pow¬ stawaniu zwalów nasion przed otworem wyloto¬ wym skrzyni siewnej lub tez, gdy utworzy-sie takie nagromadzenie, zostaje ono zlikwidowane przez narzad zluzniajacy tak, ze przez przepust miedzy zasuwami, ustawionymi wedlug wyma¬ ganej wielkosci nasion, przechodzi tylko jeden szereg pojedynczych nasion.Wyciecia 41, 42 tworza tak zwane komory kompensacyjne. Glówne znaczenie komór polega na tym, ze zadanie poprzecznej scianki tworza-. cej szereg jest przejmowane przez cienkie zasu¬ wy 35, 35', co zapewnia pewne przesuniecie sie nasion przez otwór wylotowy. Poza tym komory kompensacyjne sa specjalnie wazne przy niere¬ gularnych nasionach, gdyz nadmiar nasion, kfó- ry przypadkowo przedostanie sie przez otwór wylotowy, jest odchylany na bok po to, aby w dogodnym czasie wlaczyc sie w jednolity sze¬ reg nasion. Róznica dlugosci komór zapewnia moznosc wlaczania nadmiaru nasion w jednolity szereg w róznych miejscach tak, ze nasiona te nie przeszkadzaja sobie wzajemnie.Fig. 11 i 12 przedstawiaja urzadzenie jak na fig. 10, lecz zaopatrzone w jeden narzad z jed¬ nym walkiem siewnym.Fig. 13 i 14 przedstawiaja calkowite urzadze¬ nie siewnika. Na wspólnej osi jest umieszczona wieksza liczba urzadzen siewnych, osadzonych jak na fig. 15 i 16. Nasiona sa prowadzone ze skrzyni nasiennej 44 przez prowadnice 45 i wpa¬ daja nisko nad ziemia bezposrednio do redli¬ cy 46.Na osi 43 nasadzony jest walek siewny 47, po¬ siadajacy po stronie wewnetrznej na obwodzie — 3 —zwoje srubowe. Plaszcz walka 47 jest polaczony z tuleja za pomoca szprych 48, które dzialaja ja¬ ko narzad zluzniajacy. Na koncu wylotowym walka sa umieszczone wystepy, których dzia¬ lanie jest analogiczne do dzialania narzadu zluz- niajacego 33 na fig. 9. Za wystepami 49 znaj¬ duja sie zasuwy 50, 51, umieszczone podobnie, jak Wyzej podano. Zasuwy sa przymocowane do oslon 52, 53, zaopatrzonych w nastawne, wysta¬ jace regulatory 54, 55, za pomoca których moze byc nastawiona wielkosc przepustu miedzy na¬ suwami.Nasiona przedostaja sie ze skrzyni nasiennej 44 przez prowadnice 45 na czolowa strone wal¬ ka 47, gdzie zostaja zluzniane przez szprychy 48, dostaja sie do wnetrza walka i tu zostaja zno¬ wu rozluznione i uszeregowane przez wyciecie w oslonach tak, aby mogly przesuwac sie po¬ jedynczo przez przepust miedzy zasuwami. Bez¬ posrednio przed wkroczeniem do zasuwy poru¬ szaja sie wystepy 49, które uniemozliwiaja za¬ tkanie sie otworu wylotowego przez przypadko¬ we nagromadzenie dwóch lub wiecej nasion. Za zasuwami sa umieszczone znowu komory kom¬ pensacyjne, których dzialanie bylo opisane po¬ wyzej. W ten sposób uzyskuje sie niezawodnie jeden jedyny szereg pojedynczych nasion, które nastepnie wypadaja do redlicy 46 tak, ze odpa¬ da koniecznosc stosowania rurek siewnych, dzie¬ ki czemu zwieksza sie dokladnosc wysiewu.Przez przesuniecie osi 43 w lewo mozna wy¬ sunac z lozysk 45 walki 47, co umozliwia po skonczonym siewie wysypanie nasion, jak i latwe oczyszczanie urzadzenia, gdyz walki sa dostepne z obu stron. PL