OpubUkftwm* Onfe lfc mtdm im *.* POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41926 KI. 42 k, 7/05 Centralne Biuro Techniczne Przemyslu Maszgn Wlóklenmczgch Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione *) Lódz, Polska Dynamomelr do pomiarw lil natplacki spreiyn Patent trwa od dnia 14 pazdziernika 1958 r.Przedmiotem wynalazku jest dynamometr do mierzenia sil, wywieranych przez sprezyny na elementy robocze maszyn w przypadkach wymagajacych dokladnego ustalenia i kontroli wielkosci obciazenia tych elementów.Przykladem zastosowania dynamometru, be¬ dacego przedmiotem wynalazku, moze byc za¬ stosowanie go do regulacji i kjontndll obciaze¬ nia sprezyn aparatów rozciagowych w maszy¬ nach przedzalniczych, gdzie dokladnosc poszcze¬ gólnych punktów ma bezposredni wplyw na ja¬ kosc produktu, otrzymywanego na maszynie.Dotychczasowe posrednie pomiary sil w spre¬ zynach sa malo dokladne, np. przy mierzeniu sily na podstawie wielkosoi ugiecia sprezyny badanej 'wystepuja bledy, wynikajace z róznic w charakterystykach poszczególnych sprezyn na skutek niedoMadnosci wykonania, niejednorod- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. mgr Andrzej Chal- ko i :nz. mgr Henryk Wilczek. nosci materialu, niejednakowej obFófctei ciepl¬ nej oraz na skutek osiadania sprezyn podczas pracy. Dynamometr, bedacy przedmiotem wy¬ nalazku, eliminuje te bledy, pozwalajac jedno¬ czesnie na kontrole obciazen bez demontazu maszyny.Schemat dynamometru z zaafcoMwaniem do pomiaru obciazen aparatu rozciagowego ma¬ szyny przedzialniczej jest uwidoczniony tytu¬ lem przykladu na fig. 1, 2: i 8.Czop 18 walka naciskowego aparatu rozcia¬ gowego jest obciazony sMa napiecia sprezyny srubowej 11 za posrednictwem aderzaka 13.Regulacja sily napiecia sprezyny 11 odbywa sie przez pokrecanie sruby 8, uksztaltowanej specjalnie dia umwzltwienda pomiaru dynamo¬ metrem i wkreconej w korpus 10. Sprezyna U jest oparta o popychacz 9, którego traaon jest umieszczony auWliwie w srubie 8.W korpusie 19 dynamometru umieszczony jest suwliwie popychacz 7, o który oparta jest wzor¬ cowa sprezyna srubowa 5. Drugi koniec spre-zyny ó oparty jest o talerzyk 4. W górnej cze¬ sci korpusu 19 ulozyskowane sa na wspólnej osi tarcza 3 z podzialka w jednostkach sily oraz wskazówka 2. Ruchy obrotowe tarczy 3 i wska¬ zówki 2 sa od isiebie niezalezne. Polozenie tar¬ czy 3 jest zwiazane polozeniem popychacza 7, dzieki dzwigni 6, posiadajacej segment zebatyj zazebiony z zejbawii na obwodzie tarczy 3. Ana¬ logiczne polozenie wskazówki 2 jest zalezne za twsrednictwem dzwigni 14 od polozenia talerzy¬ ka 4. Ruchy powrotne tarczy 3 i wskazówki 2 oraz docisk dzwigni 6 i 14 do odpowiednich po¬ wierzchni sa dokonywane za pomoca sprezyn srubowych 20 i 21. Dzwignia 15, ustawiana za pomoca sruby pociagowej 17 i wodzika 16, slu¬ zy do napinania sprezyny 5.Pomiaru kontrolnego sily napiecia w sprezy¬ nie roboczej 11 dokonuje sie w ponizej opisa¬ ny sposób. Za pomoca specjalnego zlacza uwi¬ docznionego przykladowo w formie sruby 8 (stanowiacej czesc skladowa maszyny) i nakret¬ ki 22 dynamometru dociska sie wzajemnie pla¬ szczyzny A i B. Laczne ugiecie sprezyn 5 i 11 odpowiada wtedy wielkosci a. Nastepnie pokre¬ cajac srube 17 doprowadza sie tarcze 3 do ta¬ kiego polozenia, aby kreska 23 na tarczy po¬ kryla sie z kreska 1, wykonana w obudowie 19.W tym polozeniu wskazówka 2 uwidacznia na tarczy 3 wiedkosc Sily w sprezynie 5. Poloze¬ nie kreski 1 okresla sie przy cechowaniu dyna¬ mometru uginajac sprezyne wzorcowa 5 za po¬ moca specjalnego sprawdzianu przykladowo na¬ rysowanego w formie wkreta 24 tak, aby kon¬ cówka popychaczia 7 wystawala z plaszczyzny B o wielkosc b, przy czym 0 sób odczytywanie sily na podzialce tarczy 3 na¬ stepuje zawsze przy jednakowym dodatkowym ugieciu sprezyny 11, równym wielkosci c=a—b.Wielkosc c moze byc dowolnie mala, dzieki cze¬ mu blad odczytu jest pomnijalnie maly i jedna¬ kowy przy wszystkich pomiarach. Poniewaz z warunku 0 musza sie znajdowac w stanie równowagi sil— odczyt na tarczy 3 sily napiecia sprezyny wzor¬ cowej 5 jest równoznaczny z odczytem sily na¬ piecia sprezyny mierzonej U.Dynamometr moze równiez sluzyc do ustawie¬ nia zadanej sily napiecia sprezyny roboczej 11, przy czym kolejnosc czynnosci jest podana ni¬ zej. Ustawia sie tarcze 3 dynamometru za po¬ moca sprawdzianu 24 tak, aby kreski 1 i 23 po¬ krywaly sie, nastejpnie pokrecajac srube 17 na¬ pina sie sprezyne wzorcowa 5 na zadana sile, kierujac sie wskazaniem wskazówki 2 na tar¬ czy 3. Po wyjeciu sprawdzianu 24 zwiera sie plaszczyzny A i B jak przy pomiarze kontrol¬ nym i pokrecajac sruba 8 doprowadza sie do pokrycia kresek 1 i 23, co oznacza, ze sprezyna 11 wywiera na czop 18 walka naciskowego ma¬ szyny zadana, ustawiona uprzednio sile. PL