Wlacznik elektryczny, wedlug wynalazku po¬ siada sprezynujace styki, które sa wygiete w ksztalcie litery U. Wynalazek zmierza do 'Osiag¬ niecia mozliwie najlepszych wlasciwosci przy najmniejszych wymiarach wlacznika. Chodzi na przyklad o duza sprawnosc przy wlaczaniu pra¬ du, najmniejsza indukcje oraz pojemnosc wlas¬ nych polaczen wlacznika oraz o wysoka odpor¬ nosc 'izolacji. Co sie tyczy budowy, to zostaly uwzglednione mozliwosci latwego wyrobu i skla¬ dania, oszczednosc metali kolorowych, mozliwosc róznych polaczen; wlacznik wedlug wynalazku moze !byc zastosowany w wielokrotnym wykona¬ niu, jako tzw. wlacznik pakietowy. Jak juz wy¬ kazaly dlugotrwale próby, zuzycie czynnych^ skladowych czesci wlacznika jest tak male, ze niezawodnosc dzialania wlacznika wedlug wy¬ nalazku jest nadzwyczaj wysoka.Na [rysunku uwidoczniono kilka przykladów wykonania wlacznika wedlug 'wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawila obracajacy sie korpus wlacznika, fig. 2 — widok poziomy korpusu we¬ dlug fig. 1, fig. 3 — w powiekszeniu przekrój korpusu wedlug fig. 1, fig. 4 — nieruchomy kor¬ pus wlacznika, fig. 5 — widok poziomy odpowia¬ dajacy fig. 4, fig. 6 — w powiekszeniu nieru¬ chomy korpus wedlug fig. 4, fig. 7 — widok aksonometryczny -sprezyny z zaznaczona plasz¬ czyzna zgiecia, fig. 8 — w powiekszeniu wza¬ jemny uklad styków, fig. 9 — obracajacy sie korpus wlacznika o odmiennych stykach, fig. 10 — widok poziomy korpusu wedlug fig. 9, fig. 11 — w powiekszeniu szczegól odmiany wedlug fig. 9, wreszcie fig. 12 — pakietowe wykonanie wlacznika zgodnie z wynalazkiem z oddzielnie narysowanymi czesciami skladowymi.Zaznacza sie, ze w róznych wykonaniach wlacznika wedlug wynalazku 'pojecia ,,nierucho- my" i „obracajacy sie" korpus wzajemnie za¬ mieniaja sie, tak ze przytoczony w podanym przykladzie nieruchomy korpus, w innym wyftflb- naniu moze obracac sie i odwrotnie powyzej opisany obracajacy siie korpus moze byc równiez uzyty jako nieruchomy.W podanym przykladzie wykonania jest za¬ stosowany obracajacy sie korpus 1, w którym umocowano zespól styOtów 2. W nieruchomym korpusie 3 umieszczone sa wówczas sprezynuja¬ ce styki, z których jeden przedstawiony jest na fig. 7. Obydwa korpusy 1 i 3 sa umieszczone na wspólnej osi. Mechanizm potrzebny do obraca¬ nia korpusu i lacznie z kólkiem zapadkowym i innymi pomocniczymi urzadzeniami nie wchodzi w ramy wynalazku i dlatego przedstawiony jest na fig. 12 jedynie schematycznie.Wazne znaczenie dla dzialania wlacznika ma mozliwie duza dldgosc sprezynujacych styków." Przy malych wedlug wynalazku rozmiarach wlacznika, warunek ten zostaje wypelniony w ten sposób, ze sprezynujace styki 4 sa tak wpuszczone w korpus 3 wlacznika, ze wygiecia 41 styków znajduja sie przy obrotowej osi A wlacznika, natomiast sprezynujace konce 42 tych samych styków mieszcza sie na obwodzie kor¬ pusu 3 wlacznika. Do przeciwleglego konca spre¬ zynujacego styku 4 zostaje wtedy przymocowane doprowadzenie 43 pradu; w miejscu tym znajdu¬ je sie równiez wygiecie 44, które przez swa spre¬ zystosc* utrzymuje wystajacy na zewnatrz i w sprezyste ucho zaopatrzony koniec styku 4 w wycieciu korpusu 3 wlacznika. Styk 4 posiada "" zatem dwa sprezynujace wygiecia; dla zapew¬ nienia ich wzajemnej niezaleznosca,, wygiecia sa tak wykonane, ze plaszczyzna M wykonanego przy osi A wlacznika wygiecia 41 styku 4, za¬ sadniczo jest prostopadla do plaszczyzny N, w której wykonane jest wygiecie 44 konca styku 4 w miejscu doprowadzenia 43 pradu.Wpuszczenie styków w korpus 3 jest umysl¬ nie wykonane tak, by umozliwic nie tylko spre¬ zynowanie styków, lecz równiez zapewnic po¬ lozenie kazdego poszczególnego styku. W korpu¬ sie 3 istnieja dla kazdego styku 4 trzy oddzielne promieniowe szczeliny 31, 32 i 33 (fig. 6), do któ¬ rych to 'szczelin wlozony jest kazdy styk 4. Na skutek sprezystosci ucha, przswidzianego w miejscu 43 doprowadzenia pradu (która to spre¬ zystosc dziala w plaszczyznie N), styk 4 jest przytrzymywany w szczelinie 33. Polozenie tego konca styku 4 mozna zabezpieczyc przy montazu za pomoca odpowiedniego ki/tu albo 'kleju 34.Pozostale, promieniowe szczeliny 31 i 32 sluza tylko jako boczne prowadnice styku 4. Na po¬ czatku montazu kazdy sprezysty styk 4 zostaje przeciagniety przez srodkowy otwór 30 korpusu 3. i jest nastepnie wkladany do wspomnianych szczelin 31, 32 i 33.Ksztalt styku 4 jest równiez korzystny ze wzgledu na pozadany maly indukcyjny opór, co szczególnie jest wazne przy uzyciu wlacznika w obwodach pradu wielkiej czestotliwosci. Przez wygiecie 41 zostaja utworzone w kazdym styku dwa ramiona, przedstawiajace dwunitkowy zwój o minimailnym indukcyjnym oporze. Elektro¬ techniczne zalety styków wykonanych z drutów tak, jak uwidoczniono na rysunku, zostana wy¬ mienione pózniej.Drugi zespól styków jest umocowany na kor¬ pusie 1. Wedlug podanego schematu polaczen, styki tego zespolu sa umieszczone tak, ze zwie¬ raja ..pary styków 4 pierwszego zespolu styków.Kazdy styk 2 drugiego zespolu styków posiada dwa odgiete konce 21 (fig. 3), które sa wsuniete w odpowiednie otwory 11 w korpusie 1. Otwory te sa stozkowe, a do ich scianek przylegaja kon¬ ce 21, 21 styku 2, które dzieki sprezynowaniu styku 2 sa w tych otworach zamocowane. W miare potrzeby, konce sa dobrze zamocowane za pomoca kitu 12. Srodkowa czesc styku 2 nie przylega scisle .do korpusu 1, lecz jest wygieta w dól z zachowaniem odstepu D; w ten sposób zostaje osiagniete slabe sprezynowainie równiez i styku 2.Wzajemne rozmieszczenie obydwóch styków 2 i 4 w zlozonym wylaczniku jest schematycznie przedstawione na fig. 8. Styki 4 sa zasadniczo • wpuszczone w korpus 3 w kierunku promieni.Gdyby styki 2 mialy byc umieszczone na kole ze srodkowym punktem A, wtedy przy wspól¬ nym obracaniu obydwóch korpusów 113, punkt F wspólnego zetkniecia sie pozostawalby zawsze w tym samym miejscu. Mogloby to spowodowac zmacane zuzywanie sie w tym miejscu styku 4.Dlatego tez wedlug wynalazku wzajemne umo¬ cowanie obydwóch styków jest tak wykonane, ze przy wzajemnym pokreceniu obydwóch ze¬ spolów styków punkty F wspólnego zetkniecia sie, przesuwaja sie po stykach obydwóch zespo¬ lów styków. W ten sposób zostaje usuniete miejscowe zuzywanie sie styków 4. Fig. 8 uwi¬ dacznia przyklad tego rodzaju wykonania, w którym styki 2 sa umieszczone ukosnie.Wykonanie styków z drutów posiada liczne zalety, jak np. zmniejszenie pojemnosci czesci laczacych. Nastepnie dochodzi do tego korzystne zwiekszenie specyficznego nacisku w miejscu zetkniecia sie, które wlasciwie jest geometrycz¬ nym punktem, przez co zostaje osiagniety bar¬ dzo maly opór przejsciowy. Ze wzgledu na to, ze miejsce zetkniecia sie obydwóch styków prze¬ suwa sie pod dzialaniem silnego jednostkowego nacisku, nastepuje scieranie powierzchni styków i utrzymanie jej w czystosci. Poza tym na druty lub ich powierzchnie mozna zastosowac — 2 —takie materialy, które przez wspomniane taroie moga byc wypolerowane laz do polysku; przy tym moze tez material jednego drutu byc prze¬ noszony na powierzchnie drugiego drutu. Przy pokreceniu wlacznika, styki 4 i 2 nasuwaja sie jeden na drugi (fig. 3), Nasuniecie sie zostaje zasadniczo przez to ulatwione, ze drut 4 jednego zespolu styków ma wieksza srednice, niz drut 2 drugiego zespolu styków. W takim przypadku poczatkowe miejsce T zetkniecia sie obydwóch drutów 2 i 4 zachodzi pod os drutu 4 (z wieksza srednica), wskutek czego nasuniecie zostaje ulat¬ wione.Wynalazek dotyczy równiez takich postaci wy¬ konania, w których jeden zespól styików jest wykonany jako foMa lufo jako przewodzaca warstwa, trwale umocowana na powierzchni jednego korpusu. Fig. 9 i 10 uwidaczniaja odpo¬ wiednio widok z boku i z góry postaci wykona¬ nia, w której odcinek folii 25, jak równiez folia laczaca 26 sa umocowane na korpusie 1. Po fo¬ liach tych przesuwaja sie sprezynujace styki 4, które oczywiscie sa umieszczone na drugim kor¬ pusie 3. Folie wzglednie warstwy 25 i 26 sa bar¬ dzo cienkiei, wskutek czego nasuwanie sie na ich brzegi styków 4 nastepuje bez jakichkolwiek trudnosci. Folie wzglednie warstwy musza oczy¬ wiscie byc przy tym umocowane na powierzchni korpusu np. przez wywarcie nacisku.Obydwa korpusy 113, lacznie z odpowiedni¬ mi stykami, jak to juz opisano, tworza wlasci¬ wie itzw. jednostke wlacznikowa. Mozna kilka takich jednostek wspólnie umiescic na osi A, wskutek czego powstaje wlacznik pakietowy.Fig. 12 przedstawia czesciowo widok wzdluz osi a czescliowo przekrój takiego pakietowego wlacz¬ nika z dwoma pakietami, przy czym poszczegól¬ ne czesci sa narysowane oddzielnie. Kazdy pa¬ kiet sklada sie z izolacyjnego korpusu 300, w którym ulozone sa druciane styki 400. Zgodnie z wynalazkiem, sprezynujace wygiecie 402 znaj¬ duje sie blizej osi A, natomiast stykowe wygie¬ cie $01 jest od tej osi -A mozliwie najdalej od¬ suniete.DJa kazdej sprezyny stykowej 400 jest w kor¬ pusie ?P0 oddzielne promieniowe wydrazenie 302, przy czyni boczne jego sciany stanowia boczna prowadnice sprezyny stykowej 400, osadzonej w wydrazeniu 302. W kierunku na zewnatrz wy¬ drazenie 302 przechodzi równiez w promieniowa szczeline 303, przy czyim szczelina 303 stanowi lozysko sprezyny stykowej 400. Na przeciwleg¬ lej stronie korpusu 300 przewidziane jest cy¬ lindryczne wydrazenie 301, w którym umieszczo¬ ne sa obrotowe czesci skladowe wlacznika. Cho¬ dzi tu jednakze o takie czesci skladowe, które wspólpracuja z obok polozona jednostka wlacz¬ nika (tj. ze sprezynami stykowymi 400, osadzo¬ nymi w obok polozonym korpusie 300 wlacz¬ nika).Obracajace sie styki maja ksztalt blaszanych pasków lulb blaszanych wycinków 200, które sa niezawodnie umocowane przez wlozenie i zagie¬ cie w odpowiednich szczelinach izolacyjnej tar¬ czy 100. Ta sama tarcza 100, jak tez i izolacyjna wkladka 700 sa zaopatrzone w podlugowate szczeliny 102 wzglednie 702, które sa przeznaczo¬ ne na plasfede przedluzenie 502 osi 501 wlacznika.Caly mechanizm napedowy wlacznika lacznie z urzadzeniem zapadkowym jest ulozyskowany w obudowie 500. Mechanizm ten nie stanowi przed¬ miotu wynalazku i przeto nie jest blizej ani opjl- sany, ani przedstawiony.Wszystkie opisane skladowe czesci wlacznika zostaja razem zlozone, przy czym plaskie przed¬ luzenie 502 przechodzi przez wszystkie podluzne szczeliny 102, 102, 102 i 102. Calosc zostaje wtedy sciagnieta razem srubami 503, przy czym sruby te przechodza z jednej strony przez obudowe 500, z drugiej zas strony przez pokrywe 600 i sa dociagniete nakretkami 504. W tym celu skla¬ dowe czesci 300, 300 i 600 sa zaopatrzone w otwory 305, 305 i 605 ze wspólna osia. Przy montazu zastosowane sa odstepowe pierscienie 505. Pierscieniowe wglebienie 601 pokrywy 600 jest przy tym uzyte dla ulozyskowania dolnych tarcz 100 i 700.W ramach wynalazku, w szczególnosci dla specjalnych polaczen, mozna uzyc na przyklad takie uklady, w których jeden obracajacy sie korpus 1 jest wykorzystany dla dwóch nieru¬ chomych korpusów 3, przy czym korpus. 1 jest umieszczany pomiedzy odbydwoma korpusami 3, 3. Gdyby w tym przypadku potrzebne bylo po¬ laczenie przewodzace prad z jednej powierzchni korpusu 1 do jego przeciwleglej powierzchni, wówczas przewodzaca warstwa 21 bylaby prze¬ ciagnieta poprzez brzeg korpusu 1, jak to uwi¬ doczniono na fig. 11.Wlacznik wedlug wynalazku ma bardzo male rozmiary, wysoka sprawnosc wlaczania i duza niezawodnosc dzialania. Ze wzgledu na male wymiary jest predestynowany dla umieszczania w ograniczonych miejscach (odbiorniki radiowe itd.); jego sprawnosc wlaczania umozliwia za¬ stosowanie go równiez i w technice silnych pra¬ dów.V PL