Opublikowano dnia 2 kwietnia 1959 t.EJUJL AV £ A POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41791 Sc as/zb^ Hermann Schirarz, Kommanditgesellschaft Wattenscheid, Niemiecka Republika Federalna Dwuczesciowy stojak kopalniany Patent trwa od dnia 4 czerwca 1957 r.W wiekszosci znajdujacych sie w uzyciu me¬ talowych stojaków kopalnianych nosnosc ich wynika z przeciwdzialania opuszczaniu sie gór¬ nej czesci stojaka (czlona) przez sile tarcia, któ¬ rej wielkosc zalezy nie tylko od wlasciwosci powierzchni ciernych, lecz równiez od wielko¬ sci nacisku, powstajacego przy elastycznym od¬ ksztalcaniu jednego lub kilku elementów zasto¬ sowanego zamka do utrzymywania czesci sto¬ jaka w stanie nieruchomym. Wielkosc sily tar¬ cia zalezy miedzy innymi i od okreslonego stopnia odksztalcenia jego elementów, spowo¬ dowanego zaciskaniem zamka. Aby nosnosc wszystkich stojaków zmontowanych w tym samym miejscu miala jednakowa wartosc, mu¬ si byc zastosowana do kazdego stojaka jedna¬ kowa sila w celu osiagniecia elastycznego od¬ ksztalcenia elementów zamka. O ile to zostaje uzyskane za pomoca zespolów klinów, wtedy w osiagnieciu równego ostatecznego stanu ukla¬ du jest sie zaleznym od stopnia wciskania kli¬ nów. Jest zrozumiale, ze moga tu wystepowac uchybienia zarówno z powodów niedbalstwa obslugi, jak i nierównomiernosci wlasciwosci uzytych materialów.Znany juz jest dwuczesciowy Stojak kopal¬ niany, w którym unieruchomienie jego czlonów, przy elastycznym odksztalceniu uzytego w tym przypadku zamkniecia, nastepuje za pomoca srodków, wywierajacych nacisk, np. przez ci¬ snienie cieczy, napedzane urzadzenia napreza¬ jace; srodek wywierajacy nacisk sluzy tutaj nie tylko do spowodowania, lecz i do Utrzyma¬ nia naprezenia zamka. Nacisk srodka wywiera¬ jacego cisnienie musi przeto trwac bez przer¬ wy przez caly czas uzytkowania stojaka, zwy¬ kle w ciagu kilkoi dni oraz utrzymywanie tego cisnienia na wlasciwym stopniu nrasi pozosta¬ wac pod staranna lobserwacja.W dwuczesciowym stojaku kopalnlaa^ih w** dlug wynalazku, którego czlony umernchamia sie przez tarcie, przy jednoczesnym ich ela¬ stycznym odksztalcaniu — urzadzenie napreza¬ jace, np. hydrauliczne, sluzy tylko do wytwa¬ rzania potrzebnego naprezenia zamka. Tc osiagnieciu takiego naprezenia nastepuje mc-chaniczne zacisniecie zamka, np. za pomoca kli- r aa, zaciskajacej^iruhjb lub innego nastawialne- go tjrzadaeni^ zaciskowego, po czym moze byc zluzowany cz^rtfe^ft^wierajacy nacisk w urza¬ dzeniu naprezajacym.Vi W celu zachowania duzej dokladnosci przy mechanicznym zamocowywaniu i utrzymywaniu naprezenia, wytworzonego za pomoca urzadze¬ nia, uruchamianego srodkami wywierajacymi cisnienie, wedlug dalszej postaci wykonania wynalazku, naprezajace urzadzenie uruchamia¬ ne srodkami, wywierajacymi cisnienie, dziala na te sama plaszczyzne zamka dwuczesciowego stojaka kopalnianego, którego czesci zamoco¬ wane sa przez mechaniczne naprezenie z cier¬ nym zamknieciem na te plaszczyzne dziala i urzadzenie sluzace do zamocowania naprezo¬ nego zamka. W ten sposób mozliwe jest utrzy¬ mywanie dokladnie na nastawionej wysokosci naprezenia, wytworzonego w zamku za pomo¬ ca hydraulicznego urzadzenia naprezajacego bez zmiany, w stanie naprezenia przez zmniej¬ szenie sie hydraulicznego cisnienia lub po usu¬ nieciu naprezajacego urzadzenia, W celu urzeczywistnienia tego pomyslu, ce¬ lowo zastosowano dwa promieniowo odstajace wystepy przy czesci zamka, wywierajacej na¬ prezenie oraz uzycie przy naprezeniu zamka urzadzenia naprezajacego, które za pomoca czesci w ksztalcie widel z jednej strony i odpo¬ wiedniego ruchomego elementu naprezajacego z drugiej strony, dziala na obydwa wystepy, zblizajac }e wzajemnie. Zamocowanie moze wte¬ dy nastapic za pomoca sworznia, przechodzace¬ go przez srodek wystepów, zaopatrzonego w prostopadly zamocowujacy klin.Zarówno mechaniczne, jak i hydrauliczne srodki, sluzace do wytwarzania naprezania zamka, stanowia -powazna czesc ogólnego cie¬ zaru stojaka. Natomiast jednym z glównych zadan wytwarzania stojaków kopalnianych jest obnizenie ich ciezaru.W tym celu zgodnie z dalszym przykladem wykonania wynalazku, urzadzenie do wytwa¬ rzania naprezania zamka, uruchamiane za po¬ moca srodków wywierajacych cisnienie, jest rozlaczalnie polaczone ze stojakiem. Napreza¬ jace urzadzenie przedstawia zatym element, niezalezny od stojaka, polaczony z nim tylko przy ustawianiu tegoz, i który moze byc usu¬ niety po naprezeniu zamka i zalozeniu zamoco¬ wania.Naprezenie zamka przez naped srodków wy¬ wierajacych cisnienie nie tylko ulatwia ucia¬ zliwa prace, jak np. reczne wbijanie klina, lecz pozwala równiez na osiagniecie wiekszej dokladnosci w naprezaniu zamka. Narzad na¬ prezajacy moze byc mianowicie tak wykonany, ze utrzymuje sie w osiagnietym stanie napre¬ zenia, gdy nacisk srodków wywierajacych ci¬ snienie osiagnal ustalona z góry najwyzsza wartosc. Ten najwyzszy stopien nacisku moze byc najkorzystniej nastawny.W ten sposób mozna o wiele dokladniej osiag¬ nac jednakowe naprezenie zamka we wszyst¬ kich stojakach zalozonych w tym samym miej¬ scu uzytkowania, niz by to bylo mozliwe przy wbijaniu klina. Wynalazek daje sie zastosowac do wszystkich rodzajów stojaków kopalnia¬ nych z mechanicznym naprezeniem jego czesci.Na rysunku przedstawiono stojak z zacisko¬ wymi pierscieniami, przy czym fig. 1 przedsta¬ wia widok z przodu stojaka z pierscieniem za¬ ciskowym, fig. 2 — jego widok z boku, fig. 3 — poziomy przekrój stojaka wzdluz linii III—III na fig. 1, fig. 4 — przekrój zamka stojaka wzdluz linii IV—IV na fig. 3, fig. 5 — poziomy przekrój stojaka jak na fig. 3, jednak w po- dzialce powiekszonej, przy czym stojak pola¬ czony jest z urzadzeniem naprezajacym, fig. 6a — czesciowo w przekroju widok z boku in¬ nej postaci wykonania zamka stojaka z napre¬ zajacym urzadzeniem zalozonym na pas zamka, przy jeszcze otwartym zamku, fig. 6b — widok jak na fig. 6a, jednak przy naprezonym i za¬ mocowanym zamku, fig. 7 — widok zamka z góry w polozeniu jak na fig. 6a, fig. 8 — wi¬ dok z boku dalszej postaci wykonania zamka, fig. 9 — widok z góry zamka wedlug fig. 8, fig. 10 — widok z boku czwartej postaci wyko¬ nania zamka stojaka, w otwartym polozeniu zamka, fig. lOb — widok odpowiada widokowi na fig. lOa przy zamknietym i zamocowanym zamku, a fig. 11 — widok z góry zamka w po¬ lozeniu zgodnym z fig. lOa.Na wszystkich figurach oznaczono liczbami: 10 — dolny czlon stojaka w ksztalcie rury, 11 — górny jego czlon w ksztalcie rury, 14 — pier¬ scien zaciskowy zakonczony wystepami 16 i 16a.Na fig. 1 i 2 uwidoczniono równiez podstawe 12 dolnego czlona 10 oraz glowice 13 górnego czlona 11. Dolny czlon W i pierscien zaciskowy 14 polaczone sa lacznikiem 15, przyspawanym do obydwóch tych czesci.W ukladzie wedlug fig. 1 do 5, wystepy 16 i Ida posiadaja grubosc zwiekszajaca sie w kie¬ runku od ich punktu polaczenia z pierscieniem x zaciskowym 14 ku zewnatrz, przy czym ich boczne powierzchnie 17 sa ukosne. Na powsta¬ lym przy tym zgrubieniu znajduje sie rowek18, w którym osadza sie szczeki 22, stanowiace zakonczenie ramion 21, osadzonych obrotowo dokola czopa 20 kleszczy naprezajacych. Ze¬ wnetrzne konce ramion 21 sa polaczone z uchem 23 cylinda 25 oraz z uchem 24 tloka 26. Cylin¬ der 25 posiada umocowany don króciec 27 do polaczenia go z przewodem tloczacym olej, za¬ opatrzony w zawór 28.Po ustawieniu stojaka pierscien zaciskowy napreza sie za pomoca szczeki 22 kleszczy na¬ prezajacych. Szczeki te osadza sie w rowkach 18, a cylinder 25 przylacza do tlocznego czyn¬ nika. W ten sposób pierscien zaciskowy zostaje scisniety, tlok 26 dziala dopóki nie zostanie osiagniete najwyzsze cisnienie, ustalone przez zadane ustawienie zaworu 28. Podczas dziala¬ nia kleszczy naprezajacych trapezoidalna na¬ sadka klinowa 19, opuszcza sie wzdlulz ukos¬ nych plaszczyzn 17 do polozenia widocznego na fig. 4; zamek jest wtedy zamocowany w stanie naprezonym. Przez zmniejszenie cisnienia w cylindrze 25 kleszcze moga byc otwarte i odjete. Stojak wówczas znajduje sie w po¬ lozeniu roboczym.Przy usuwaniu stojaka, wystarczy tylko wy¬ bicie do góry nasadki 19, wskutek czego naste¬ puje ¦ odprezenie pierscienia zaciskowego 14.Wtedy górny czlon stojaka opada na dól.W postaci wykonania stojaka wedlug fig. 6a, 6b i 7 urzadzenie naprezajace posiada jarzmo 29 w ksztalcie widel, zaopatrzone w szpony 30, zachodzace od góry i od dolu na wystep 16, natomiast drazek 31 tloka 32, pod wplywem ci¬ snienia doprowadzonego przez króciec 33, dzia¬ la za pomoca podkladki 34 na wystep 16a i po¬ suwa go wraz ze znajdujacym sie na nim sworz¬ niem 35 w kierunku przeciwleglego wystepu 16. Wskutek tego pierscien zaciskowy 14 zostaje naprezony. Klin 36 opuszcza sie w szczelinie sworznia 35 i powoduje zamocowanie zfemka w naprezonym polozeniu, po czym czynnik tloczny moze byc wypuszczony z naprezajacego urzadzenia, tlokowy drazek 31 moze byc prze¬ suniety do tylu lacznie z jarzmem 29 oraz szpo¬ nami 30, cale urzadzenie naprezajace moze byc zdjete ze stojaka i uzyte do naprezania zamka innego stojaka.Na fig. 7 jest widoczne, ze punkty, w których wystepy 16 i 16a pierscienia zaciskowego sa chwytane szponami naprezajacymi lub zamoco- wujacym sworzniem, znajduja sie w tej samej plaszczyznie.W postaci wykonania wynalazku wedlug fig. 8 i 9 na drazku 31 tloka 32, znajduje sie glo¬ wica 37 wewnatrz szponu 38, umieszczonego na jednym koncu sworznia 35. Po doprowadzeniu czynnika tlocznego przez króciec 33, drazek tlo¬ kowy 31 przyciaga sworzen 35, który w tej postaci wykonania jest umocowany na wyste¬ pie 16, przesuwa ten wystep ku wystepowi 16a, opierajacemu sie o jarzmo 39 urzadzenia na¬ prezajacego. Blokowanie stojaka nastepuje wtedy za pomoca pionowego klina 40.Urzadzenie naprezajace wedlug fig. lOa, lOfo i 11 jest równiez uksztaltowane tak, ze jeden z wystepów pierscienia 14, a mianowicie wy¬ step 16, chwytany jest szponami 30 jarzma 29, a wystajacy koniec 41 tloka 32 opiera sie o wy¬ step 16a. Po doprowadzeniu przez króciec 37 tlocznego czynnika do przestrzeni 42, wystepy 16 i 16a zostaja do siebie zblizone. Po napreze¬ niu zamka przez dociaganie sruby 45, kolek 46 osadzony przesuwnie wewnatrz tloka 32, je¬ go koncem zostaje przesuniety, az do oparcia sie o scianke glowicy na wystap 16a. W ten sposób zamek zostaje mechanicznie naprezony i czynnik tloczny moze byc z przestrzeni 42 wy¬ puszczony.Uszczelki 43 i 44 zapobiegaja przenikaniu tlo¬ czacego czynnika do wewnatrz naprezajacego zespolu lub do gwintu sruby 45. PL