Opublikowano dnia 30 kwietnia 1959 r. w* \ . JO?* j POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41788 KI. 57 a, 30 VEB Zeiss Ikon Dresden Drezno, Niemiecka Republika Demokratyczna Przeslona do aparatów fotograficznych i sprzezona z niq migawka do obiektywów fotograficznych Patent trwa od dnia 23 czerwca 1955 r.Wynalazek dotyczy konstrukcji przeslony do aparatów fotograficznych, przy której odcinki przeslony ustawiaja sie samoczynnie na uprzed¬ nio obranej wartosci otworu. Znane tego rodza¬ ju konstrukcje przeslon sa tak pomyslane, ze narzad nastawczy posiada oporek zatrzymujacy pierscien przeslony obracany przez ' sprezyne.Aby nastawienie nie moglo ulec zmianie pad wplywem poruszajacego sie pierscienia prze¬ slony, nalezy we wszystkich mozliwych poloze¬ niach unieruchamiac pierscien nastawczy za pomoca elementu zatrzymujacego. Taki element ma te niedogodnosc, ze z jednej strony nie sa mozliwe nastawienia posrednie, z drugiej zas strony operowanie taka przeslona jest utrudnio¬ ne z tego powodu, ze przed wyborem wartosci przeslony musi byc zwolniony narzad zatrzymu¬ jacy.Znane sa równiez konstrukcje przeslony, w których odcinki przeslony sa wbudowane w mi¬ gawke obiektywu i sluza wtedy jako odcinki pomocnicze lub zaslaniajace. Wszystkie te kon¬ strukcje maja te niedogodnosc, ze posiadaja nadmierna liczbe czesci skladowych, czynia¬ cych mechanizm przeslony bardzo skompliko¬ wanym. Czesci te albo posiadaja ksztalt prze¬ ciwbieznych, bedacych pod naciskiem sprezy¬ ny narzadów napedowych, wstawionych w obu¬ dowe migawki, albo stanowia mechanizmy na¬ pedowe umieszczone na zewnartrz migawki.Zadaniem wynalazku jest ulepszenie kon¬ strukcji przeslony bez powyzszych wad, pro¬ stej w konstrukcji i przez to niezawodnej w dzialaniu. Osiaga sie to wedlug wynalazku przez sprzezenie pierscienia przeslony, bedacego pod naciskiem sprezyny z wahliiwie osadzonym na¬ rzadem posrednim, który po zwolnieniu ruchu pierscienia przeslony opiera sie o krzywke na¬ rzadu nastawczego przeslony i ogranicza ruch pierscienia przeslony. Narzad posredni posiada zastawke, której, kierunek ruchu frzy wejsciu na krzywke tworzy taki kat z kierunkiem ru¬ chu narzadu nastawczego przeslony, który unie¬ mozliwia samoczynne przestawienie sie narza-du nastawczego. Najkorzystniej ten kat wyno¬ si 90°. Narzad posredni j$st osadzony na nieru¬ chomym trzpieniu, najkorzystniej razem z jed¬ nym z odcinków przeslony i jest sprzezony z pierscieniem przeslony. Zaleta tego urzadze¬ nia jest to, ze mozna tak dobrac ksztalt krzywki nastawczej, aby otwór przeslony byl dowolna matematyczna funkcja drogi przesuwu narza¬ du nastawczego przeslony. Wedlug wynalazku, funkcje narzadu posredniego moze równiez prze¬ jac odpowiednio uksztaltowany odcinek prze¬ slony.Aby tak skonstruowana przeslona mogla zna¬ lezc zastosowanie równiez jako przeskakujaca przeslona do jednosoczewkowych kamer lustrza¬ nych, oraz równiez jako migawka pomocnicza, kolki znajdujace sie na pierscieniu nastawczym przeslony, wchodzace w szczeliny odcinków przeslony, sa tak umieszczone w migawce, ze nieruchomy punkt obrotu kazdego odcinka znaj¬ duje sie, na prostej linii wyznaczonej przez sro¬ dek migawki i to polozenie kazdego kolka za¬ bierajacego, które on przybiera po przebyciu polowy swego najdluzszego przebiegu. Dzieki temu, przez proste obrócenie wycinków mozliwe jest nadanie im obydwóch polozen krancowych, otwarcia i zamkniecia. Przez takie obrócenie zarówno w pozycji calkowitego zasloniecia otwo¬ ru migawki, jak i w pozycji calkowitego odslo¬ niecia migawki, odcinki przeslony moga sie na¬ stawic samoczynnie na z góry obrana waortosc otworu.Przy wbudowaniu nowego urzadzenia prze¬ slony w migawke, narzad naciagu migawki, przy jego naciaganiu lub wyzwalaniu, za pomoca wy¬ stepu uruchamia zapadki, utrzymujace piers¬ cien przeslony w pozycji naciagniecia, a przy powrocie do pozycji spoczynku pociaga piers¬ cien przeslony do pozycji naciagniecia. Takie urzadzenie ma te zalete, ze dla unikniecia znie¬ ksztalcen energia naprezonego narzadu naciagu nie potrzebuje byc hamowana i pochlaniana przez znane dodatkowe sprezyny lecz moze byc przeniesiona na napedowa sprezyne pierscienia poruszajacego przeslone. W ten sposób dodatko¬ we elementy hamujace staja sie zbedne i ener¬ gia pierscienia poruszajacego przeslone moze byc wykorzystana do innych czynnosci migaw¬ ki. Wedlug wynalazku, moze byc przewidziany równiez kontaktowy mechanizm hamujacy, któ¬ ry ze swej strony uruchamia zastawki i zwalnia pierscien napedu przeslony.Dalej sa przewidziane elementy, które zapo¬ biegaja zakryciu otworu migawki przez odcinki przeslony, przed tym, nim to uczynia odcinki migawki i wplywaniu w ten sposób przez sek¬ tory przeslony na czas naswietlania. Takie za¬ bezpieczenie, przede wszystkim konieczne przy krótkich czasach naswietlenia, osiaga sie przez takie uksztaltowanie czesci migawki bedacej w ruchu w czasie przebiegu naswietlania, ze za¬ trzymuje ona przed zamknieciem przeslony ruch narzadu naciagowego powracajacego do pozy¬ cji spoczynku. Najkorzystniej mozna uzyc do te¬ go celu zapadkowa dzwignie zaopatrzona w no¬ sek, który przy wyzwalaniu zatrzymuje wyste¬ py przewidziane na sterujacym pierscieniu. Aby zapobiec przedwczesnemu zamknieciu przeslony równiez przy migawkach z mechanizmem do opóznionego spuszczania w których, jak wia¬ domo, zapadkowa dzwignia zatrzymujaca wraca do pozycji spoczynku przed rozpoczeciem na¬ swietlenia, narzad naciagu zostaje hamowany przez opózniajacy mechanizm na krótko przed zamknieciem przeslony. Szczególy wynalazku sa widoczne w opisach przykladowych rozwia¬ zan, w których urzadzenie przeslony jest wbu¬ dowane w migawke obiektywu, a sektory prze¬ slony sluza jako sektory zakrywajace. Czesci nieistotne dla wynalazku nie sa przedstawione.Na fig. 1 uwidoczniono migawke w pozycji naciagniecia, na fig. 2 — migawke w pozycji, w której ruch pierscienia przeslony zostal przer¬ wany, na fig. 3 — te sama migawke w pozycji spoczynku, przy czym przeslona jest calkowicie zamknieta, na fig. 4 — migawke w pozycji na¬ ciagnietej z wbudowanym kontaktowym me¬ chanizmem hamujacym, po dokonaniu zdjecia, na fig. 5 — specjalny ksztalt odcinka przeslony, na fig. 6 — polozenia odcinków przeslony spo¬ wodowane przez proste ich obrócenie, fig-. 7 — droge przesuwu odcinka.W obudowie 1 sa ulozyskowane obrotowo: pierscien sterujacy 2 i pierscien 3 poruszajacy przeslone. Pierscien stsrujacy 2 posiada jako narzad uruchamiajacy go zebaty odcinek 5 za¬ zebiony z kólkiem zebatym 15. Os 44 sluzacego do naciagu kólka zebatego 15 przechodzi na ze¬ wnatrz obudowy migawki. Poza tym posiada on kolek 6 wspólpracujacy z zapadka 39. Zapadka 39 wchodzi swym ramieniem 45 w droge wy¬ stepu 4 napedowego pierscienia 3 przeslony i zatrzymuje pierscien 3 w pozycji naciagniecia, przeciw dzialaniu sprezyny 13. Poza tym ste¬ rujacy pierscien 2 posiada wystepy 43 i 42. Piers¬ cien 3 jest zaopatrzony w kolki 10 stanowiace ulozyskowanlie odcinków 7 obracajacych sie na osiach 9. Posrednia dzwigmia 8 sprzegnieta z — 2 —pierscieniem 3 ogranicza jego ruch otwierania, gdyz swa piatka 11 opiera sie o krzywka 14 na- stawczego narzadu 23 przeslony. Do poruszania nastawczego narzadu 23 sluzy raczka 37. Pe¬ dzialka 38 wskazuje nastawione wielkosci prze¬ slony. Poza tym, w obudowie migawki jest ulo- zyskowany nie pokazany na rysunku pierscien napadowy odcinków, na którym sa umieszczo¬ ne w znany sposób równiez nie pokazane na rysunku odcinki migawki. Przez obrót kólka zebatego 15 w kierunku przeciwnym kierunko¬ wi ruchu wskazówek zegara zostaje naciagnie¬ ta przymocowana do pierscienia 2 sprezyna 16.Jednoczesnie pierscien 2, wystepem 12 przez ko¬ lek 47, porusza nie pokazany na rysunku piers¬ cien napedu odcinków przeciw dzialaniu rów¬ niez nie pokazanej sprezyny umocowanej mie¬ dzy pierscieniem napedu odcinków i obudowa.Przy koncu naciagajacego ruchu kolek 6 natra¬ fia na ramie 45 i wysuwa zapadke 39 z wystepu 4 napedowego pierscienia 3. Pierscien 3 obraca siie pod dzialaniem sprezyny 13 w kierunku ru¬ chu wskazówek zegara i powoduje odsloniecie otworu migawki przez odcinki 7. Sprzezona z napedowym pierscieniem 3 i ulozyskowana ra¬ zem z sektorem 7 przeslony posrednia dzwignia 8 jest podczas ruchu otwarcia przechylona w kierunku przeoiwnym ruchowi wskazówek ze¬ gara. Krzywka 14 nastawczego narzadu 23 prze¬ slony ogranicza jednak ruch otwarcia posred¬ niej dzwigni 8, gdyz jej pietka U opiera sie o krzywke 14. Na koncu przebiegu naciagu pod naciskiem sprezyny 24 zapadkowa dzwignia 25 zaczepia swa zapadka 46 za wystep 26 steruja¬ cego pierscienia 2 i zatrzymuje go w pozycji naciagniecia. Przez podzialanie na spustowa dzwignie 33 zostaje zwolniony pierscien 2 zas nie pokazane na rysunku odcinki migawki roz¬ poczynaja ruch jej*otwierania. Jednoczesnie no¬ sek 41 staje na drodze wystepu 43, wskutek na¬ cisku sprezyny 13, pierscien 3 napedu odcin¬ ków pozostaje w uprzednio obranej pozycji. Pod¬ czas swego obrotu sterujacy pierscien 2 powo¬ duje otwarcie i nastepnie zamkniecie otworu migawki przez jej odcinki. Poniewaz przy krót¬ kich czasach naswietlania ruch pierscienia 2 jest bardzo szybki, w chwili powrotu pierscie¬ nia 2 do pozycji spoczynku, zapadkowa dzwig¬ nia 25 znajduje sie jeszcze w pozycji zwoilnio- nej (fig. 2), wobec czego zapewnione jest zam¬ kniecie otworu migawki przez jej odcinki za pomoca noska 41 dzwigni 25, znajdujacego sile na drodze wystepu 43, gdyz nosek 41 zatrzymuje obracajacy sie pierscien 2 zanim czesc 12 na¬ potka wystep 4. Dopiero po zwolnieniu wyzwa¬ lajacego nacisku, pod dzialaniem sprezyny 24 powraca do pozycji spoczynku zapadkowa dzwignia 25 i dzwignia spustowa 33 (fig. 3), wskutek czego nosek 41 wysuwa sie z drogi wystepu 43 i pierscien sterujacy 2 zostaje zwol¬ niony do dalszego wykonywania swego obro¬ tu. Podczas ostatniego okresu swego obrotu czesc 12 pierscienia 2 pociaga przez wystep 4 napedowy pierscien 3 przeslony przeciw dzia¬ laniu sprezyny 13 i powoduje zamkniecie prze¬ slony. Dzieki temu urzadzeniu pozostala ener- gia sprezyny pierscienia 2 zostaje wykorzysta¬ na do naciagniecia sprezyny 13 mechanizmu przeslony. Jednoczesnie nastepuje w ten spo¬ sób pozadane hamowanie pierscienia 2, powra¬ cajacego do pozycji spoczynku.W celu osiagniecia tego dzialania sprezyna napedowa 16 sterujacego pierscienia 2 musi byc silniejsza od sprezyny 13 pierscienia 3 porusza¬ jacego przeslone. W koncowym polozeniu ste¬ rujacy pierscien 2 zostaje zatrzymany przez no¬ sek 41, opierajacy sie wtedy o wystep 42. W tym polozeniu nie jest mozliwe uruchomienie spu¬ stowej dzwigni 33, gdyz zapadkowa dzwignia 25 jesit wtedy unieruchomiona przez obwód 43.Na fig. 4 jest uwidoczniona postac wykona¬ nia, w której zwolnienie ruchu otwierajacego pierscienia 3 napedu sektorów przeslony naste¬ puje przez mechanizm opózniajacy, dzialajacy przed wlasciwym przebiegiem naswietlenia.Wspólpracujacy z zebatym odcinkiem 17 ha¬ mujacy narzad 27 uksztaltowany jako jedno¬ stronnie dzialajacy zabierak swym wystepem 40 wchodzi w droge wystepu 48 pierscienia 2.Przy obrocie pierscienia 2 z pozycji napiecia wystep 48 natrafia na hamujacy narzad 27, któ¬ ry swym noskiem 34 za pomoca kolka 32 po¬ ciaga zebaty odcinek 17. Z hamujacym narza¬ dem 27 jest polaczona za pomoca sprezyny 49 stykowa dzwignia 28, tak ze gdy odcinek 17 obraca sie w kierunku zgodnym z ruchem wska¬ zówek zegara, to pociaga za soba pozostajaca pod naciskiem sprezyny 49 dzwignie 28. Przy tym ruchu stykowa sprezyny 29 zostaje docisnie¬ ta do srodkowep czesci 35 styku 36 i w ten spo¬ sób zostaje zamkniety obwód 50 lampy blysko¬ wej. Poza tym zebaty odcinek 17 posiada jesz¬ cze jeden kolek 30 wspólpracujacy z zastawka 22. Zastawka 22 zatrzymuje pierscien 3 napedu przeslony przez wystep 4, zas przez kolek 30 zostaje wysunieta z tego zaczepu. Po zwolnieniu pozostajacego pod naciskiem sprezyny pierscie¬ nia 3 obraca sie on dalej, dopóki krzywka 14 — Icie przeslony po dokonanym naswietleniu na-. stepuje z powrotem w sposób powyzej opisany przy naciaganiu przez sterujacy pierscien 2.Uwidoczniony na fig. 5 odcinek 7a przeslony spelnia zadanie przedstawionej na fig. 1, 2 i 3 posredniej dzwigni 8. W tym celu posiada on umieszczone symetrycznie kolki 3la i 3Ib, Przy obrocie odcinków 7 w kierunku dzialania spre¬ zyny 13 kolek 3la w tym przypadku natrafia na krzywke 14 nastawczego narzadu 23 i w ten sposób ogranicza zakres ruchu odcinków 7 i pierscienia 3 napedu przeslony.Na fig. 6 uwidoczniono obydwa krancowe po¬ lozenia odcinków przeslony. Przez proste obró¬ cenie osiaga sie to, ze przy jednakowym polo¬ zeniu pierscienia 3 i kolków 10 odcinki 7 prze¬ slony zajmuja badz polozenie I, badz tez po¬ lozenie II. Te dwa polozenia odpowiadaja po¬ lozeniom wyjsciowym odcinków zakrywajacych i odcinków przeskakujacej przeslony, to jest polozeniom zamkniecia i otwarcia. W ten spo¬ sób migawke wedlug wynalazku z dodatkowym zaslanianiem od swiatla, za pomoca prostego obrócenia odcinków, mozna uczynic odpowied¬ nia do kamer lustrzanych z otwarta przeslona poza czasem dokonywania zdjecia.Mozliwosc osiagniecia obydwóch krancowych polozen wymaga zachowania pewnych warun¬ ków przesuwu. W jaki sposób te warunki mo¬ ga byc wypelnione dla odcinków przeslony przez znany symetryczny przesuw odcinków migawki w stosunku do srodka M otworu przed¬ stawia fig. 7, gdzie maksymalny katowy prze- suw — a, który kazdy odcinek przeslony - mu¬ si wykonac aby z pozycji I przejsc na pozy¬ cje II\ jest w ten sposób podzielony, ze kazdy pociagajacy kolek 10 wychyla sie o kat a na obydwie strony od linii srodkowej A—A. Li¬ nia A—A przechodzi przez punkt 9 ulozysko- wania i srodek M otworu migawki.Jezeli urzadzenie przeslony ma byc wbudo¬ wane w migawke posiadajaca mechanizm opóz¬ niania dzialania, przewiduje sie dodatkowe ha¬ mujace urzadzenie zapobiegajace przedwczes¬ nemu zamknieciu wzglednie otwarciu przeslo¬ ny. Do tego celu wystep 12 jest wyposazony w dodatkowy wstrzymujacy wystep 51 (fig. 1— 3), wspólpracujacy z zebatym odcinkiem 53 ha¬ mujacego mechanizmu 52—56 regulujacego czas naswietlenia. Rózne czasy naswietlenia sa otrzymywane przez nasuniecie w droge wyste¬ pu 12 znanego odcinka .zebatego 53, powstrzy¬ mujacego pierscien 2 z chwila gdy w czasie dzialania migawki nie pokazane na rysunku odcinki migawki calkowicie otworza jej otwór.Na krótko przed zetknieciem sie wystepu 12 obracajacego sie pierscienia 2 z wystepem 4 pierscienia 3, w celu zamkniecia przeslony wy¬ step 51 napotyka zagiecie 52 uzebionego odcin¬ ka 53, co hamuje pierscien 2 i przeszkadza w zamknieciu przezen przeslony, zanim nie poka¬ zany na rysunku mechanizm odcinków migaw¬ ki nie zamknie jej otworu.Aby polaczenie migawki z kamera bylo jak najprostsze, wyprowadza sie walki napedowe 44 i 47 osiowo przez obudowe migawki na ze¬ wnatrz. PL