W znanych uszczelkach przylgowych i pier¬ scieniowych wargi przylgowe sa dociskane za pomoca sprezyn slimakowych do uszczelniane¬ go walu lub tloczyska poruszanego ruchem po- stepowo-zwrotnym, i to równiez wtedy, gdy wargi maja juz z góry wymiar zwezony i dzie¬ ki temu samorzutnie przylegaja scisle do uszczelnianej czesci maszynowej. Sprezyna sli¬ makowa jest potrzebna z tego wzgledu, ze wargi przylgowe latwo ulegaja znieksztalceniu i zu¬ zyciu podczas pracy uszczelki, tak iz uszczelka juz po stosunkowo krótkim czasie zatraca swa skutecznosc. Do tego nalezy jeszcze dodac, ze sprezyna slimakowa wykonana z wysokowar- tosciowego materialu sprezystego ulega z bie¬ giem czasu korozji. Niekiedy sprezynka oddzie¬ la sie przy montazu od wargi przylgowej i biegnie obok niej nie spelniajac swego za¬ dania.Aby uniknac omówionych wad znanych uszczelek pierscieniowych, a w szczególnosci pozbyc sie sprezynek slimakowych, stosuje sie wedlug wynalazku na zewnetrznym brzegu uszczelki przylgowej, walcowata czesc zacisko¬ wa i naciaga sie. ja na walcowata czesc wspor- cza posiadajaca wieksza srednice niz strona wewnetrzna wspomnianej czesci zaciskowej uszczelki przylgowej, tak iz ta uszczelka zosta¬ je naprezona. Warga przylgowa przy tym pro¬ mieniowym rozszerzeniu pierscienia uszczelnia¬ jacego zostaje naprezona podobnie jak uszczel¬ ka przylgowa, a w stanie nie naprezonym po¬ winna miec takie wymiary, aby nawet po roz¬ szerzeniu pierscienia uszczelniajacego posiadala wymiar zwezony w porównaniu z czescia ma¬ szynowa podlegajaca uszczelnianiu. Dzieki temu, warga przylgowa scisle przylega do tej czesci maszynowej. Pomimo tego, jak stwierdzono doswiadczalnie, zuzywa sie ona znacznie mniej niz znane pierscienie uszczelkowe, tak iz zada¬ nie swoje moze spelniac znacznie dluzej niz znane pierscienie uszczelkowe pracujace w tych samych warunkach. &Na rysunku przedstawiono kilka przykladów wykonania wynalaz^ia, pw czym fig. 1 przed¬ stawia* w przfkrdfll uszczflke przylgowa i jej pierscier?*wsporczy przed zestawieniem, fig 2 — f* te na wal, fig. 3 i 4 przedstawiaja w ten sam sposób inna odmiane uszczelki pierscieniowej, fig. 5 — polaczenie dwóch uszczelek przylgo- wych w jedna uszczelke pierscieniowa, fig. 6 — inna postac wykonania podwójnej uszczelki przylgowej z wkladka wewnetrzna, fig. 7 —*¦ miejsce stykowe dzielonej uszczelki przylgowej przed naciagnieciem odpowiedniej uszczelki pierscieniowej, fig. 8 — przekrój miejsca sty¬ kowego dzielonej uszczelki pierscieniowej we¬ dlug fig. 7 po zalozeniu na wale i fig. 9 — wi¬ dok z boku czesci stykowej.Uszczelka przylgowa 1 posiada na swym wewnetrznym brzegu odchylona w kierunku osiowym warge przylgowa 2 a na brzegu zewnetrznym czesc zaciskowa 3 uksztaltowana w przyblizeniu cylindrycznie. Przy uzyciu uszczelki przylgowej, ta czesc zostaje na¬ ciagnieta na cylindryczna scianke wkladki pierscieniowej 4 o nieco wiekszej srednicy, dzieki czemu zostaje rozciagnieta równiez czesc przeponowa uszczelki przylgowej 1 i warga przylgowa 2. Poniewaz warga przylgowa wysta¬ je w kierunku osiowym z plaszczyzny przepo¬ ny 1, przepona przy rozciagnieciu ulega od¬ ksztalceniu stozkowemu w sposób widoczny na fig. 2, przy czym i warga przylgowa 2 zostaje nieznacznie odchylona. Podczas wyrobu uszczel¬ ki przylgowej nalezy zwracac uwage na to, aby po zalozeniu gotowej uszczelki pierscieniowej do maszyny, powierzchnia walcowa 5 przylegala scisle do obejmowanego przez nia walu lub tlo- czyska, a oprócz tego krawedz uszczelniajaca 6, jak widac na fig. 5, uszczelniala czesc maszyno¬ wa docisnieta w kierunku osiowym do uszczelki pierscieniowej. Odpowiednio do stozkowego uksztaltowania przepony 1, promieniowe obrze¬ ze 7 wkladki pierscieniowej 4 powinno byc uksztaltowane z góry tak, aby w czasie pracy mogla do niego przylegac przepona 1 uszczelki.Wewnetrzne obrzeze 8 wkladki pierscieniowej 4 powinno byc uwypuklone, aby odpowiednio czesci scianki uszczelki w czasie pracy przyle¬ galy do niego, ochraniajac przed ewentualnym dzialaniem speczniajacym podczas ruchu wa- Bfedlowego uszczelnianej czesci maszynowej, a wiec przed nadmiernym odksztalceniem i : uszkodzeniem. Poza tym zaleca sie, aby zewnetrzny brzeg 9 wkladki pierscieniowej 4 byl zawiniety na zewnatrz w tym celu, aby przy zdejmowaniu uszczelki mozna bylo zalo¬ zyc narzedzie. Na zewnetrznej powierzchni czesci zaciskowej 3 uszczelki moze byc wykonane jedno lub kilka zeberek uszczelniajacych 10 o przekroju trójkatnym lub innym, które za¬ pewnialyby szczelne i mocne osadzenie w otwo¬ rze korpusu.Fig. 3 i 4 przedstawiaja podobne wykonanie i zastosowanie uszczelki pierscieniowej jak na fig. 1 i 2. Wkladka pierscieniowa 4' jest jednak w tym przypadku wykonana jako kolnierz gru- boscienny, przy czym powierzchnia 11 zwrócona do naciaganej na nia uszczelka jest podcieta ukosnie wzgledem osi wkladki pierscieniowej 4".Poniewaz przy tym wkladka pierscieniowa 4" nie ma zadnej powierzchni oparcia dla we¬ wnetrznego brzegu przepony 1, wiec posiada ona wystajace w kierunku osiowym uwypukle¬ nie pierscieniowe 12.Wynalazek niniejszy umozliwia laczenie kilku uszczelek przylgowych w jedna waska uszczel¬ ke pierscieniowa, jak przedstawiono na fig. 5 i 6.Wedlug fig. 5 na wkladke pierscieniowa 4" jest naciagnieta cylindryczna czesc zaciskowa 3 uszczelki przylgowej 1, a na nia z drugiej stro¬ ny jest naciagnieta czesc zaciskowa 3' drugiej uszczelki J', która w tym celu powinna miec odpowiednie inne wymiary niz uszczelka 1.Dla ulatwienia naciagania czesci zaciskowej 3* na zewnetrzna powierzchnie czesci zaciskowej 3 zaleca sie by obrzeze zewnetrzne 13 wkladki pierscieniowej 4" bylo zawiniete na zewnatrz tak, aby przyjelo ono w przyblizeniu pólkolisty przekrój i aby zadna ostra krawedz wkladki pierscieniowej 4" nie mogla uszkodzic powierz¬ chni wewnetrznej uszczelki przylgowej 1\ Przestrzen pierscieniowa zawarta miedzy uszczelkami 1 i V moze byc wypelniona sma¬ rem, aby zapewnic dlugotrwale smarowanie obu warg uszczelniajacych 2 i 2'.Górna polowa figury 5 przedstawia podwój¬ na uszczelke pierscieniowa wmontowana do cy¬ lindra pompy. W podobny sposób zreszta uszczelka tego rodzaju moze byc zastosowana jako uszczelnienie pylochronne, np. na piascie kola.W tym celu moze byc niekiedy korzystne, aby warga przylgowa 2' byla zwrócona nie w kie¬ runku drugiej uszczelki, lecz ku wardze przyl¬ gowej 2 dla ulatwienia montazu.Dolna polowa figury 5 przedstawia zastoso¬ wanie podwójnej uszczelki pierscieniowej w tym przypadku, kiedy na obie strony uszczelki, zgodnie z kierunkiem strzalek, dziala mniejsze lub wieksze cisnienie gazu tak, iz obydwie - *-uoczeikii przylgrjwce? wymagaja pwtparcia. Zga- dflte z7. tjm zalDzenieffu zastosowano oprócz wtóadki: pUjfsc4eniowej 40 dlk uszczelki pszylgo- w*$ 1 jeszcze wkladke* tarczowa 42 dla uszczel¬ ki pzzyigowsj ir, przy czym jednak: zewnetrzne obraze tefe uszczelki nie obejmuje* czesci zacis¬ kowej A OTmczfrtfci: przylgowcgi 1^ lecz jest tak kr&ttai^ ir czescc zaciskowa 3f uszczelki przylgo- w«$ Jtf moze* przylegac: bezposrednio cfio czesci aadatawey 3 uszczelki przyigawej L Wargi przyignwe 2 fc Z' obu uszczelek przylegaja azczel- ute da rulet. 42J, a krawedzie uBzuzelniajucB d i 6' ufwsgTafflrtr przylgowjwh I i 1' przyjsgsjaj do dw6clxtaofaiieszy.Fig. 6 przedstawia odmiane podwójnej uszczel¬ ki pierscieniowej, w której wkladka pierscie- rciuwa T5 stanowi masywnym korpus, wykonany np. z tworzywa sztucznego, przy czym jego obrzeze wewnetrzne stanowi jednoczesnie dobra powierzchnie lozyskowa dla nasunietego walu Tub tlbczyska. Powierzchnie boczne wkladki pierscieniuwej 15 posiadaja pierscieniowe uwy¬ puklenia, które moga byc wykorzystane do wlo¬ zenia smaru. Pbdwórjna uszczelka pierscieniowa jest wlozona^ dó komorowego^ wydrazenia czesci maszynowej, przy czym obejmuje wewnetrzne obrzeze 16 tej czesci maszynowej 17, a krawedz uszczelniajaca 6 uszczelki T jest docisnieta do objetej' powierzchni ukosnej scianki 17.Gdy ususzcUca^ pncsiodjBnjuiwa ma obejmowac wal lub tteczysko) o danej srednicy powinna ona byfc myktwmmMm w znany afcurtfrajil sposób jako uszcaalka dttt&nai lofc tes uszotUBzi przylgowa naoze hyc: uFjpeJcjlfefc a profilowaiiefco pasma, gu- moBwego; wytlaczanego jaka prosty prejfc W tym przypadku na obu: koncach 3§; £ 30' pasma gu¬ mowe©* przykleja sia Lufa umocowuje w/ inny sposób palaki 32 lub 33 wykonane ze sprezystej bla£k# stalowej*, przy czym palak 32 powinien byc. oddalony od odpowiedniego konca pasma gumowega 30' na tyle, na ile palak 33 wystaje poza drugi koniac 31. Obydwa palaki 32 i 33 powinny byc dopasowane do profilu uszczelki przylgowej w taki sam sposób, jak ta wyjas¬ niono wyzej w przypadku wkladki pierscienio¬ wej 4f, przy czyn* Jednak obrzeze wewnetrzne pciajcfor»133 powinno byc podatne sprezyscie, aby wedlug, fig. 8 krawedz uszczelniajaca 6 przepony mogfa byc docisnieta do obrzeza sa¬ siedniej czesci scianki.Na wewnetrznej stronie palaków 32 i 33 sa umocowane w odpowiedni sposób klamerki 43 lub 35, np. za pomoca spawania punktowego.Klamerki 34 i 35 przy naciaganiu dzielonej prze¬ pony 30, SI na w&ladka pfeHcitentew* 4* Wcho¬ dza do- wneki 48 utworzonej przez czesciowe nafrezowanie wkladki pierscieniowej 40. Przy zakladaniu przepony 30, 31 na wkladke pierscie¬ niowa 42 zaklada sie najpierw klamertoe 3$ do wneki 43, przy czym: klamerka przylegat scisle do jednego konca wneki. Nastepnie przepone owija sie, na wkladce pierscieniowej 42 i wresz¬ cie wciska sie klamerka 34 obok klamerki 35 do wneki 43, przy czym obydwie klamerki 34 i 35 powinny równo przystawac do siebie a swo¬ bodny koniec 39 przepony powinien obejmowac palak 33 tak, aby miejsce styku przepony 30, 31 znalazla sie na palaku 33. Ponadto poleca sie j«szcze, aby obrzeze wewnetrzne uszczelki przylgowej 5 bylo sciete ukosnie w kierunku obrotu uszczelnianej czesci maszyny w sposób widoczny na fig. 9L Wreszcie zaleca Sia aby wkladka pierscieniowa 42 miala podwyzszone obrzeze zewnetrzne 45, na które mozna bedzie zalozyc narzedzie montazowe w razie pózniej¬ szego zdejmowania uszczelki. PL