4** Opublikowano dnia 20 lutego 1959 r- POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr41668 KI. 42 k, 14/04 Sosnowieckie Przedsiebiorstwo Geologiczne Górnictwa Weglowego*) Sosnowiec, Polska Drylometr Patent trwa od dnia 9 lipca 1957 r.Jednym z podstawowych parametrów wier¬ cenia obrotowego w skalach jest wielkosc na¬ cisku, wywieranego na narzedzie wiercace otwór. Nacisk ten wywiera sie ciezarem ob¬ ciazników umieszczonych ponad swidrem, któ¬ re sa czescia skladowa calego przewodu wiert¬ niczego. Pomiar tego nacisku odbywa sie po¬ srednio przez mierzenie sily wystepujacej w martwym koncu olinowania wielokrazków za pomoca drylometrów z przynaleznymi urzadze¬ niami wskazujacymi. W wiertnictwie znane sa drylometry sprezynowe i hydrauliczne, tj. ta¬ kie, których dzialanie polega na zasadzie wagi sprezynowej, lub takie, przy których przeka¬ zywanie obciazen odbywa sie na zasadzie dzia¬ lania hydraulicznego. Drylometry sprezynowe — dzis prawie nie uzywane — maja te wady mechaniczne, jakie wykazuje kazda sprezyna przy dlugotrwalej pracy, az do pekniecia ') Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Stanislaw Zubr i inl mgr Michal Gawlinski. wlacznie. Drylometry hydrauliczne wykazuja równiez szereg wad i niedociagniec, z których najwazniejsze maja swoje zródlo w ogólnej sytuacji i konstrukcji.Na rysunku fig. 1 przedstawia ogólny uklad zainstalowania drylometrów, w którym 10 jest hydraulicznym przekaznikiem cisnien drylo- metru dotychczas stosowanego. Dzialanie prze¬ kaznika cisnien tego drylometrU polega na przekazywaniu obciazen mechanicznych, wy¬ stepujacych w linie martwej 6 droga hydrau¬ liczna na manometr 13, wyskalowany w to¬ nach. Przekazywanie tych cisnien odbywa sie za posrednictwem elastycznej przepony zamy¬ kajacej przestrzen hydrauliczna (tj. manometr 13, przewód 11 i czesc hydrauliczna przekazni¬ ka 10) drylometru. Przepona drylometru przyj¬ muje obciazenia, pochodzace z sily naciagu li¬ ny 6 poprzez trzon posredniczacy, przy czym bezposrednia sila dzialajaca na przepone jest w tym przypadku sila wypadkowa z sil skla¬ dowych wystepujacych w linie 6. Taki uklad drylometru dostarcza z reguly wskazan bled-nych, gdyz ze zmiana kata wyboczenie ny 6 zmienia sie wypadkowa bezposrednia, a wiec i "obciazenie przepony, to znaczy, ze jed¬ nakowym naciagom liny 6 moga odpowiadac rozne wskazania urzadzenia 13, jezeli z jakich¬ kolwiek powodów kat wyboczenia liny zmieni sie. Poza tym ograniczony skok przepony pla¬ skiej sprawia, ze przy nieznacznym nawet za¬ powietrzeniu przestrzeni hydraulicznej, drylo- metr przy wiekszych obciazeniach w ogóle nie wskazuje. Przy wiekszych zmianach kata wy¬ boczenia liny oraz znaczniejszym zapowietrze¬ niu drylometr nie wskazuje w calym zakresie pomiaru.Drylometr wedlug wynalazku jest drylome- trem hydraulicznym, nie posiada jednak wy¬ zej wymienionych wad, a to dzieki bezposred¬ niemu obciazeniu przepony przekaznika cis¬ nien sila wystepujaca w linie martwej 6, wsku¬ tek czego unika sie bledów wywolanych zmien¬ noscia kata wyboczenia liny przy poprzednio opisanym drylometrze oraz dzieki zastosowa¬ niu przepony profilowej pojemnikowej, która czyni drylometr mniej wrazliwym na ewentu¬ alne zapowietrzenie przestrzeni hydraulicznej.Poza tym bezposrednie obciazenie przepony sila wystepujaca w osi liny czyni drylometr bardziej czulym, a tym samym podnosi jego wartosc zasadnicza. Liczba 12 oznacza przekaz¬ nik cisnien drylometru wedlug wynalazku. Po¬ zostale oznaczenia na fig. 1 okreslaja: 1 — wieze wiertnicza, 2 — beben wyciagowy, 3 i 4 — uklad wielokrazków, 5 — olinowanie wielo¬ krazków, 7 — przewód wiertniczy, 8 — obciaz¬ nik, 9 — narzedzie wiercace.Na rysunku fig. 2 przedstawia schematyczny pionowy przekrój przekaznika cisnien drylo¬ metru wedlug wynalazku oraz jego sytuacje wzgledem urzadzen wskazujacych. Przekaznik cisnien jest wykonany w ten sposób, ze na plycie podstawowej 14 przymocowane sa za pomoca kolnierzy dwa cylindry (wewnetrzny i zewne¬ trzny) 15 i 16, które równoczesnie mocuja pro¬ filowa przepone pojemnikowa 17. W ten sposób miedzy cylindrami tworzy sie zamknieta pier¬ scieniowa przestrzen robocza dla medium hy¬ draulicznego, które w tym przypadku jest cie¬ cza odporna na niskie temperatury krzepnie¬ cia. O przepone 17 opiera sie od spodu pierscien 18, na który z kolei dziala plyta 19 ze swoimi wspornikami 20. Za posrednictwem trzonu 31 umocowany jest do plyt 19 martwy koniec li¬ ny 6. Tak wiec sila wystepujaca w martwej li¬ nie 6 przenosi sie za posrednictwem trzonu 31, plyty 19 i pierscienia 18 na przepone 17, która z kolei wywiera dzialanie hydrauliczne cieczy poprzez przewody gumowe dla wysokich cis¬ nien 11 i 23 na urzadzenie wskazujace, wyska- lowane w tonach 13, urzadzenie wskazujace Verniera (czujnik) 24 oraz urzadzenie rejestru¬ jace 25. Nad plyta podstawowa 14 znajduje sie zaciskowy przegub kulisty 26, który umozliwia ustawienie przekaznika cisnien w osi liny 6.Wahliwe lozysko z szyja 27 sluzy do umoco¬ wania przekaznika cisnien za pomoca konstru¬ kcji mocujacej 30, ochraniacz 28 zabezpiecza przed zanieczyszczeniem, a wkretka 29 sluzy do odpowietrzenia przekaznika cisnien. PL