Opublikowano di ia 16 wrzesnia 1958 r.*AT%.| PllSljftj RZK^f«?.*¦'¦ ¦sl'^'.^{j POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41561 KI. 68a, 8 Leopold Jung Bielsko-Biala, Polska Zamek nastawny Patent trwa od dnia 7 grudnia 1957 r* Przedmiotem wynalazku jest wielosastawkowy zamek bebnowy z kluczem do¬ wolnie nastawnym, zestawionym z kramków o wykrojach dopelniajacych wykroje krazków zamka* Znane sa zamki bebnowe z wymiennymi tarczkami cylindrycznymi jako zas¬ tawkami, które wzgledem siebie moga byc dowolnie przestawiane w celu utwo¬ rzenia nowego ukladu zamka* Zewnetrzne scianki tych tarczek posiadaja os¬ trza tnace o profilu odpowiadajaoym profilowi Ich wewnetrznych wyciec* Daje to moznosc dorobienia klucza w przypadku jego zagubienia, tadz* w przypadku dokonania zmiany w ukladzie samych tarczek* Chcac dla nowego ukladu tarczek dorobic klucz, nalezy nieobrobiony klucz wlozyc do otworu znajdujacego sie ponizej tych zastawek 1 przez pokrecenie i wypilowanie uzyskuje sie zadany profil klucza* Zamek zas wedlug wynalazku posiada nastawne tarczki o zewnetrznych 1 wewnetrznych wycieciach zapadkowych, które wraz z przylegajacym do ich grzbietów trzpieniem zapadkowym stanowia mechanizm zastawkowy zamka* Klucz zamka wedlug wynalazku jest skladany równiez z krazków metalowych posiada¬ jacych dopelniajace profilowania zapadkowe* Kazdy z czlonków zapadkowych tak zamka jak 1 klucza zaleznie od mniejszego, czy wiekszego kata zapadkowego posiada numeraoje od 0 do 9* Czlony te mozna tak w zamku jak i w kluozu brzpomocy slusarza przekladac lub w ogóle wymieniac na inne. Numer zamka /jego haslo/ ustalic moze sam wlasciciel zamka. W przypadku zgubienia klucza, pa¬ mietajac jego numeracje /lub haslo/ mozna bes uszkodzenia samka otworzyc go zakupionym kluczem z dobramymi i ustawionymi odpowiednio oslonami zapadko¬ wymi. Nie chcac dopusoió, aby zamek zostal otwarty przes znalasoe klucza, mozna samemu po otworzeniu zamka, zmienic lub nawet cze,celowo wymienic po¬ szczególne czlony zapadkowe zamka 1 klucza.Zamek wedlug wynalazku jest przedstawiony na zalaczonym rysunku,na któ¬ rym fig. 1 przedstawia glowice zamka w przekroju poprzecznym, fig. 2-glowlce zamka w przekroju podluznym z tkwiacym', w niej kluczem nastawnym, fig. 3- ruchomy pierscien1 zapadkowy, fig. 4-nieruchomy pierscien* przekladkowy, fig. 5-tarcze nieruchoma, organlczajaca obroty ruchomych pierscieni zapadkowyoh, fig* 6-dwie tarcze zabierakowe polaczone ze soba trzpieniem, fig. 7» pier¬ scien nastawesy klucza, fig. 8-klucz nastawozy skladajacy sie s pierscieni naetawezyoh przedstawionych na fig. 7, fig* 9 przedstawia moment obracania bebna w chwili wsuwania sie trzpienia w glab glowicy, fig. 10 przedstawia sprezyn* spiralna laczaca tarcze zattierakowa z bebnem.Zamek wedlug wynalazku w istoole swej stanowi glowice, która jest wbu¬ dowywana lub laczona z dowolnego rodzaju zwyklym zamkiem lub klódka, zaste¬ pujac w nich róznego rodzaju zespoly zapadkowe o znanyoh rozwiazaniach.Zamek wedlug wynalazku sklada sie: z nieruchomego korpusu fi, s obro¬ towego ruohomego bebna £, z dwóoh ruchomyoh tarcz zablerakowych £, polaczo¬ nych ze soba trzpieniem 2, z kilku do kilkunastu pierscieni zapadkowych 10, z dwóoh taroz Ig ograniczajacych obroty pierscieni zapadkowyoh, z kilku do kilkunastu nieruchomych pierscieni przekladkowych 12, z trzpienia zapadko¬ wego 6 oraz z klucza.Nieruchomy korpus 8 posiada ksztalt cylindrycznej tulejki jednostron¬ nie otwartej od strony kolnierza, sluzacego do przymocowania zamka wedlug wynalazku do zwyklego zamka* V dnie J4 korpusu &, znajduje sie otwór ^0 z przeciwlegle uksztaltowanymi rowkami bocznymi g* lub tylko z jednym. Otwór ten sluzy do przelozenia klucza z jego zaozepem 22 lub zaczepami bocznymi. najwazniejsza czescia zamka wedlug wynalazku jest ruchomy beben £ z umieszczonymi w nim pierscieniami zapadkowymi 10, przekladkowymi 1%, dwie¬ ma tarczami 12, ograniczajacymi obroty pierscieni zapadkowych 10, z dwóch tarcz zablerakowych £ oraz trzpienia zapadkowego 6.Pierscien zapadkowy 10 stanowi istotna czesc zamka. Posiada on postac plaskiego krazka z otworem w srodku, wycietego z blachy metalowej. W pier¬ scieniu 1£ rozróznia sie zab 18, wykrój lukowy 2g oraz rowkowe wyciecia 12.Zab 18 lezy na osi symetrii pierscienia. Wykrój lukowy 2^ lezy po przeciw¬ nej stronie zeba 18 i równiez jak ten ostatni w stosunku do osi symetrii posiada jednakowe polozenie katowe we wszystkich pierscieniach zapadkowych.Rowkowe wyciecie 12 v atoaunku do zeba 18 w kazdym pierscieniu zapadkowym jset usytuowana inaczej to znaczy, ze wyciecie to z zebem 18 tworzy pewien kat, który stanowi o numerze danego pierscienia zapadkowego. Dla dzieeiecio- zapadkowego zamka rozróznia sie dziesiec róznych umiejacowien wyciecia 12 w stosunku do zeba 12« V pierscieniu oznaczonym nr "O" wyciecie 12 le^7 M osi symetrii, t.j. bezposrednio nad zebem 18, gdyz nie tworzy ono z ta osia zadnego kata. Najwiekszym katem przesuniecia wyciecia 12 w atoaunku do zeba j8 w przykladowo przedstawionym zamku jest kat 90°? Kat ten moze byó powiek¬ szony do 100 1 wieoaj stopni* Kat ten jednoosesnle jest katem ograniczaja¬ cym ruchy klucza w zamku. W pierscieniu oznaczonym nr 9 wyciecie 12 w stosun¬ ku do osi symetrii jest przesuniete o 90°. W innych numerach plersoienl wy¬ decie 12 w stosunku do osi symetrii posiadaja przesuniecie katowe zawarte pomiedzy 0°a 90°. Wykrój lukowy 2£ moze byc wykonany bezposrednio na obwo- dzia zewnetrznym pierscienia badz* w jego poblizu. Wykrój ten umozliwia prze¬ suwania sie w zastawie pierscieni trapienia i, laczaoego tarcze zablarakowa.Piersolenie prsakladkowe 12 aa podobala zbudowana jak i pierscienie 12 z ta róznica, te nie posiadaja zeba Ig. Natomiast na zewnetrznym swym obwo¬ dzie posiadaja zab 2&, który ustala polozenie plersoienl przekladkowych w bebnie £• Wyciecia 12 lezy w kazdym pierscieniu przekladkowym na jago osi symetrii, prócz tago pierscienia ta posiadaja wykroja lukowa 2J, których dlu¬ gosc katowa równa sie 90°, a to w ealu umozliwiania w granicaeh kata rozsta¬ wu zamka obraoanle kluczem plersoienl zapadkowych.Beben £ posiada ksztalt oylindra. Beben £ posiada dwie wzdluznie ufor¬ mowana ssozellny, a któryeh szczelina £2 zluzy do umiej acowlenia zebów jg taro z preekladkowyoh, która w tam sposób zabezplaosona aa przed przeauwanlam sie katowym w bebnia* Natomiast ssosaliaa 12 tluty do umiejaoowienia w nlaj tripisnia aapadkowago &, który prty rózayoh pslssaalaoh piarsolani zapadko¬ wych l£ ezesolowo wystaja ponad powierzchnie oylindryezna bebna, stanowia* zapore dla swobodnego obraoania ale bebna £ w korpusie 8. Trzpien* ten chowa sie oalkowioie w taj szczelinie dopiero wtedy, gdy pierscienie zapadkowe na skutek pokrecania ich kluczem zajma takie polozenia, w którym wszyetkie wy¬ ciecia 12 znajda ale na jednej linii tworzao rodzaj -rowka, w który zaglebi sie trzpien zapadkowy 6# Wówczas beben £ moze byó swobodnia obracany w kor- pusia 8. Od strony otwartej, beben £ jest zaopatrzony w wystep zabierakowy 1, który za pokrecaniem klucza sluzy do przesuwania zasuwy w zamku lub w klódce 2# Korpus 8 jest przysrubowany do obudowy zamka w którym beben ma wspól- pracowaó.Glowloa zamka jest zestawiona w. nastepujacy sposób: Pierwszym pierscieniem, jaki sie kladzie na dno bebna 5 Jest pierscien" zapadkowy 10 o dowolnej numeraojl, nastepnie idzie piersoi en* przekladkowy, 12, aa który z kolei uklada sie drugi pierscien* zapadkowy Ig o Innej nume- - 3racji, na niego uklada sie nastepny pierscien przekladkowy li i tak do wy¬ czerpania oalego kompletu pierscieni zapadkowych. Na ostatni pierscien za¬ padkowy naklada sie tarcze ograniczajaca 1£.Wszystkie pierscienie przekladkowe 12 |Uklada sie w bebnie 2 w ten »Po- sób, te zeby 2§ wchodza w szczeline 22 zas pierscienie zapadkowe tak sie uk¬ lada, aby wykroje lukowe 22 wszystkich pierscieni lezaly na przestrzal.Tarcze ograniczajaca uklada sie zebem 26 w szczeline 2£ po obydwu stronach zespolu tarcz. Sa one podobnie jak tarcze 2 polaczone trzpieniem H* H* tarcze ograniczajaca 12 naklada sie jedna z tarcz zetterakowyeh £• Na tarcze zAdarakowa £ naklada sie sprezyne spiralna 2» * na ** sprezyne naklada sie nakladke zabierakowa 21, która zesrubowuje sie z wystepami zabierakowyml 1 bebnaJi w ten sposób beben 2 zostaje zmontowany. Z drugiego konca naklada sie druga tarcze zablerakowa £, która za pomoca trzpienia 2 poprzez wykro¬ je lukowe 25 wszystkich pierscieni 1 tarcz ulozonych w bebnie 2 laczy sie z pierwsza tarcza zablerakowa stanowiac z nia jedna pokretna calosc. Ha druga tarcze zablerakowa £ naklada sie sprezyne spiralna 2 * **» koncem bebna 2 P° umieszczeniu trzpienia zapadkowego 6 w szczelinie 12 wklada sie do korpusu 8, który przysrubowywuj e zie do dowolnego rodzaju zamka.Nowa cecha zamka wedlug wynalazku jest ta okolicznosc, ze klucz jest zestawiany z tarcz z ac zepowyeh 12 1 tarcz przekladkowych, które ksztaltem swym odpowiadaja tarczom zapadkowym o numerze "0", o najwiekszym kacie ££.Kazda z tarcz zaczepowyeh 12 klucza odpowiada w kolejnosol zestawienia poszczególnym tarczom zapadkowym zamka.Klucz zamka wedlug wynalazku sklada sie z pokretla 4, z rdzenia £2, zao¬ patrzonego na jednym ze twych konców gwintem 1 nakretkami 22 oraz z tarcz zaczepowyoh 12 * tarcz przekladkowych /19 o numerze "O"/* Kazda z tarcz zaczepowyeh 1 przekladkowych posiada otwór srodkowy 21, przy czym profil tego Otworu odpowiada profilowi poprzecznego przekroju rdzenia 22* Otwory srodkowe moga posiadac tylko takie profile, aby po nasadzeniu na rdzen 22 nie obracaly sie kolo tego rdzenia* Na obwodzie zewnetrznym tarcze zaozepowe 12 posiadaja wyciecie lukowe 20. Blngosó katowa tych wyoleó jest rózna 1 zalezna od kata, jaki w pierscieniach zapadkowych 12 tworza wyciecia 12 w stosunku do polozenia zeba 1§. Zadaniem tarcz zaczepowyoh 12 klucza jest przesuniecie kazdego z pierscieni zapadkowych bebna £ t taki kat, aby wszystkie wycieola 17 utworzyly rodzaj rowka, w który móglby sie zaglebic trzpien zapadkowy 6, a tym samym unozliwic obrót bebna 2 * korpusie 8 w oer lu przesunieeiaN zasuwy w zamku 2 wystepami zabierakowyml 1. Tarcza zaczepo¬ we 12 kluoza odpowladajaoa pierscieniowi zapadkowemu 10 zaopatrzonemu nr "0" posiada najwieksze katowo wydecie 20 tak, aby przy "pelnym" obrocie klucza nie spowodowal on przesuniecia pierscienia zapadkowego 10 zaopatrzonego nr "0", gdyz piersolen ten jako zerowy posiada wlasciwe polozenie. Tarcza sar ozepowa 12 wspólpraoujaoa z pierscieniem zapadkowym 12 oznaozonym nr 9 po- , siada najmniejszy wykrój, gdyz tarcza ta musi przesunac piersolen ten o naj- 4wiekszy kat równy katowi ograniczenia, a wieo wykrój tarczy mus1 byó tylko taki, aby mógl w sobie pomlesoió zab J8, W celu uformowania klucza nalety na rdzen 2J nalozyó jako pierwsza te tarcze zaozepowa ^2, która odpowiada profilowaniom pierwszego pierdolenia zapadkowego 10, nastepnie naklada sie taroze przekladkowa, po czym taroze zaozepowa 1£, odpowiadajaca profilowaniom drugiego pierdolenia zapadkowego 10 itd# Po nalozeniu wszystkich taroz rdzen 2£ wsuwa sie w otwór 2£ pokretla 4 1 mocuje sie go za pomoca nakretek JjL i w ten sposób zestawia sie klucz jako oalosó# PL