Pierwszenstwo: 8 wrzesnia 1956 r. /Szwajcaria/.Znana jest obecnie wielka liczba róznych konstrukcji gasienic do po¬ jazdów terenowych. W ostatnich latach inzynierowie próbowali stworzyc gasie¬ nice do pojazdów lekkich, lecz natrafiali na wielkie trudnosci wskutek wy¬ stepujacych znacznych sil bocznych, wywieranych na gasienice, gdy pojazd jest prowadzony z wieksza predkoscia /100 km/gódz./ na zakrecie. Sily te powoduja wykolejanie gasienic, a próby, jakie byly orzoprowadzone, wykazaly, ze ani gasienice uzbrojone guma, ani gasienice w ogniwach metalowych, zozepionyeh ze soba, nie moga daó zadowalajacych wyników w przypadku pojazdów, ociagaja¬ cych predkosci wieksze niz 100 km/godz.Przedmiotem wynalazku jest gasienica do pojazdów terenowych, znamien¬ na tym, ze jest wykonana z gietkiego i sprezystego materialu wzmocnionego, którego zewnetrzna powierzchnia posiada poprzeczne zlóbki równolegle i od¬ dzielone elastycznymi zebami, przy czym w zlobkach sa umieszczone narzady na¬ pedowe, opierajace sie o powierzchnie elastycznych zebów; ponadto gasienica posiada narzady prowadnicze pasujace do siebie i umocowane na wewnetrznej po¬ wierzchni gasienicy za pomoca polaczen, laczacych oddzielnie kazda z tych prowadnic z jednym z narzadów napedzanych przez gasienice, dzieki czemu pro-wadnice sa polaczone ze soba elastycznie i przegubowo za posrednictwem gi^ie- nicy, lecz przeciwstawiaja sie odksztalceniom gasienicy, spowodowanym Ozia- laniem sil bocznych, przy czym narzady napedowe sa ruchome elastycznie wzgle- *dem siebie i wzgledem wewnetrznego umocowania gasienicy.Na rysunku przedstawiono schematycznie lekki pojazd, jako wózek gasie¬ nicowy wedlug wynalazku, jak równiez uwidoczniono wykonanie takiego wózka ga¬ sienicowego. Fig. 1 przedstawia widok lekkiego pojazdu-z boku, fig. 2 - widok perspektywiczny odcinka gasienicy od strony zewnetrznej, fig. 3 - widok per¬ spektywiczny wewnetrznej strony odcinka gasienicy, fig. 4 * przekrój w zwiek¬ szonej skali wzdluz linii IV-IV na fig. 1 i fig. 5 - przekrój w zwiekszonej skali wzdluz linii V-V na fig. 1.Przedstawiony na rtg. 2 odcinek gasienicy posiada gasienice ^ z cien¬ kiego i elastycznego materialu, zawierajaca wewnetrzne wzmocnienie 2t a po¬ nadto równolegle zlobki poprzeczne ^ znajdujace sie na zewnetrznej stronie tasmy 2, tak iz miedzy nimi tworza sie gumowe zeby 28, ponadto gasienica po¬ siada wystepy ^, przymocowane do wewnetrznej powierzchni gasienicy J^ i po¬ laczone za pomoca laczników ^, przepuszczonych przez gasienice J^ i narzad na¬ pedowy £ /fig. 4/» umieszczony w zlobku ^ /fig* 1/. Kazdy narzad napedowy £ posiada srodkowa czesc 7. /fig. 4 i 5/, majaca w przekroju ogólny ksztalt li¬ tery U i opierajaca sie na bocznych sciankach _8 i dnie £ zlobka ^, a ponadto dwa boki Jj), zagiete pod katem prostym i dotykajace do bocznych powierzchni 11 gasienicy. Jak przedstawiono na rysunku, zagiecia 10, narzadów napedowych tworza dwa boczne zazebienia napedowe. Wieksza szerokosc £ tych zagieó wy¬ pada w przyblizeniu w plaszczyznie obojetnej czesci gasienicy 1. . Kazda prowadnica ± posiada dwa skrzydelka prowadnicze J2 sztywno pola¬ czone ze soba czesci 1£ i jest zaopatrzona w prowadnicze przedluzenie 14.Przestrzen ji miedzy zewnetrznymi powierzchniami skrzydelek .12 /fig. 3 1 4/ jest co najmniej równa odstepowi 1) miedzy zewnetrznymi powierzchniami prze¬ dluzen prowadniczych V±* Kazdy narzad prowadniczy posiada ponadto dwa narza¬ dy centrujace J£ /fiS« 2/, które wspóldzialaja z bocznymi sciankami ^ na¬ rzadu centrujacego J7, umieszczonego w podluznym zlobku ^, wykonanym w wew¬ netrznej powierzchni gasienicy /fig. 3A Kazda prowadnica 4, /fig. 3/ jest polaczona z narzadem napedowym £ /fig. 2/ za pomoca lacznika £ wykonanego w postaci wkretu 20 z nakretka 19. przepuszczonego przez narzad napedowy, gasienice, narzad centrujacy i czesó 13 prowadnicy. Prowadnice 4, sa umieszczone jedna za druga wzdluz wewnetrznej powierzchni tasmy ^ i przedluzen Vl narzadu prowadniczego, pomieszczonych miedzy skrzydelkami 12 nastepnej prowadnicy.Przedluzenia 14' wspóldzialaja ze skrzydelkami J2. tworzac ciagly lan¬ cuch, który w skuteczny sposób przeciwstawia sie odksztalceniom gasienicy na skutek sil dzialajacych z boku lub poprzecznie do gasienicy ±. Prowadnice te utrzymuja wiec cala gasienice na calej jej dlugosci w plaszczyznie prosto¬ padlej do zlobków gasienicy %• Jednak dzieki sprezystosci tasmy ± narzady te - 2 -lacza sie przegubowo miedzy soba, a kotce skrzydel Jg posiadaja ksztalt wy¬ cinka kola, aby umozliwic przemieszczenie katowe prowadnic wzgledem siebie dla umozliwienia toozenia sie gasienicy po kole napedzajacym M i kole nacia¬ gowym B, pojazdu V, a ponadto umozliwiaja przystosowanie sie do nierównosci powierzchni gruntu /fig. 1/.Jak przedstawiono na fig* 4 kolo napedzajace i kolo naciagowe posiada¬ ja piaste 21^ która trzyma dwie równolegle tarcze ,gg, prtórych odstep d jest nieznacznie wiekszy od odleglosci £ miedzy dwiema zewnetrznymi powierzchnia** mi jl£, tworzac rowek prowadnioowy 2£ dla prowadnio £• Kazda tarcza 22 posia¬ da wieniec 2£ z uzebieniem na obwodzie 24, które zazebia sie z jednym z bocz¬ nych, uzebien tasmy J^ utworzonych przez zagiecia J_0, Gasienica jest w ten spo¬ sób napedzana jednoczesnie przez dwie boczne powierzchnie za posrednictwem urzadzen 24, które zazebiaja sie z zagieciami Jj), przylegajacymi do narza¬ dów napedowych, umieszczonyeh w kazdym boku £. W ten sposób nie mota nasta¬ pic zaden poslizg na jedna ze stron tasmy J, wzgledem siebie, a zlobki £ biegna zawsze równolegle do siebie. Jednak poniewaz tasma J, jest wykonana z elastycznego materialu, jak np. gumy nawulkanizowanej na wzmocnienie £, kazdy narzad napedowy £ jest przesuwny sprezyscie wzgledem swych dwóch sa¬ siednich narzadów prowadzacych dzieki sprezystosci zebów 28, tak iz staje sie mozliwy elastyczny naped gasienicy w celu zmniejszenia w bardzo znacznym stopniu zuzycia zebów 24 i zagiec JJ) i skuteczne podparcie wzmocnienia 2 prze¬ ciwko znacznym silom, jakie moglyby wystapic w czasie zazebiania sie zebów g4 z zagieciami 10.Jak przedstawiono na rysunku, pojazd posiada krazki podpierajace G, z których kazdy posiada /fig* 5/ piaste £1, podtrzymujaca dwie plyty boczne 26» których odstep _f jest równy odstepowi a tarcz 22 kola napedowego i kola na¬ ciagowego. Tarcze 2£ tworza miedzy soba rowek prowadniczy 2£ dla prowadnic 4.W ten sposób gasienica jest dobrze prowadzona na calej czesci swej dlugosci i moze byc poddawana silom bocznym np. na zakretach, a sprezystosc tasmy J_ dazy zawsze do utrzymania narzadów prowadniczych w tej samej plaszczyznie prostopadlej do zlobków £, natomiast narzady prowadnicze, dopasowane jeden do drugiego, przeciwstawiaja sie skutecznie odksztalceniom tasmy ± pod dzia¬ laniem sil bocznych. Zagiecia JJ3 stanowia wiec skuteozne zabezpieczenie przed zuzyciem powierzchni bocznych tasmy ^, a poniewaz polaczenie miedzy narzada¬ mi prowadniczymi £ i prowadnicami 4 nie Jest sztywne, przeto moze zdarzyc sie nieznaczne przesuniecie elastyczne miedzy tymi narzadami, co przyczynia sie takze do uzyskania lagodnej jazdy i zapewnia maksimum bezpieczenstwa.W odmiennym wykonaniu kolo napedowe M moze posiadac srodkowe kolo ze¬ bate, umieszczone w srodkowej przestrzeni ££ i zazebiajace sie z narzadami centrujacymi J£. Równiez i w tym przypadku naped gasienicowy odbywa sie za pomoca narzadów napedowych £, które opieraja sie o scianki 8, zebów 28 od¬ cinka gasienicy. Z tego w2gledu, poniewaz zeby 28 sa elastyczne, wiec kazdy z zebów stanowi sprezyste oparcie, które lagodzi nagle naprezenia, powsta¬ jace wskutek naglego uderzenia, albo w chwili pochwycenia kazdego kolejnego zeba kola napedzajacego, lagodzac w ten sposób przeciazenia wewnetrzne - 3 -wzmocnienia 2ltasmy^. I Próby jakie byly dokonane, wykazaly zreszta, ze zuzycie zebów 28 o prze¬ kroju nleudarowym w gasienicy jest zmniejszone w bardzo znacznym stopniu /od 8 do 10 razy/ dzieki obecnosci narzadów napedowych £ w ksztalcie litery U, opierajacych sie na powierzchniach &. Szczegól ten stanowi wazna zalete, poniewaz trwalosc gasienicy jest na ogól okreslona przez czas zuzycia prze¬ kroju nieudarowego, tzn. liczbe kilometrów, jaka powinna przebyc gasienioa, zanim jej przekrój zostanie zuzyty.W ten sposób zwiekszenie czasu, wystarczajacego na zuzycie przekroju nie poslizgowego gasienicy, powoduje przedluzenie trwalosci gasienicy, co jest szczególnie cenna zaleta w przypadku pojazdów bardzo szybkich. PL