Opublikowano dnia 25 wrzesnia 1958 t* pieLlOTEKAfOlf jJ.J rr, ¦-;j f-o te fi} owego | POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41375 Inz. mgr Ernest Noirak Chorzów: Polska w.skMfa Sposób potokowego urabiania wegla na scianie kompleksowo zmechanizowanej Patent trwa od dnia 18 lutego 1957 r.Obecnie urabianie na scianach weglowych odbywa sie cyklicznie, charakteryzujace sie ko¬ lejnoscia czasowa wykonywania poszczegól¬ nych procesów technologicznych, a mianowicie: podwrebiania, wiercenia, urabiania srodkami wybuchowymi, ladowania urobionego wegla przewaznie recznego, zabezpieczenia obudowa pola roboczego, reczna przekladka elementów przenosnika zgrzeblowego i odzyskiwania ele¬ mentów obudowy z pola zawalowego.W sposobie dotychczasowej eksploatacji czas jednego cykla urabiania zabierki jest suma cza¬ sów potrzebnych do wykonania poszczególnych procesów technologicznych lub ich grup co po¬ woduje, ze laczny czas eksploatacji zabioru jest dlugi a produkcja jest niska, pracochlonna, malo wydajna, kosztowna i nierównomierna.Sposób wedlug wynalazku wyróznia sie rów- noczesnoscia wykonywania procesów technolo¬ gicznych wzdluz urabianej sciany, a mianowi¬ cie mechanicznego urabiania przez skrawanie calizny weglowej wrebiarka W ukladzie krzy¬ zowym lub dwóch prostopadlych do siebie szcze¬ lin wrebowych i rozsadzanie wegla klinami plu¬ ga o malym kacie wierzcholkowym w pionowej szczelinie wrebówej, mechanicznego ladowania urobku odkladnia pluga ciagnionego kolowro¬ tem, odstawy urobku przenosnikiem zgrzeblo¬ wym, mechanicznego przesuwu, podwieszania stropnic i zabezpieczenia prowizorycznego pola urobionego, mechanicznego przesuwu przenosni¬ ka zgrzeblowego o zabierke, zabezpieczenia osta¬ tecznego pola urobionego, odzyskiwania ele¬ mentów obudowy z pola zawalowego oraz wy¬ konywania zawalu wyrobiska. Ponadto wyróz¬ nia sie kolejnoscia tych procesów w poszczegól¬ nych przekrojach wyrobiska.Sposób wedlug wynalazku obejmuje maszyny i urzadzenia, umozliwiajace uzyskanie potoko¬ wego urabiania wegla powszechnie stosowane w górnictwie weglowym, które mozna malym kosztem przerobic i uzupelnic w zespól maszyn i urzadzen do kompleksowej mechanicznej pra¬ cy przy potokowym urabianiu nawet trudnourabialnego wegle na scianach, w zabierkach o szerokosci 1—1, 11 m^w pokladach o miaz¬ szosci 0,6—2 m, nachylonych pod katem do% 18°, nawet w trudnych warunkach geologicznych.Na rysunku przedstawiono sposób oraz urza¬ dzenia do potokowej eksploatacji wegla na scianie zawalowej, kompleksowo zmechanizo¬ wanej wedlug wynalazku, przy zastosowaniu wrebopluga, mechanicznego, przesuwu elemen¬ tów obudowy czlonowej lub obudowy Gerlacha, podwieszania stropnic, przesuwu przenosnika zgrzeblowego i odzyskiwania elementów obudo¬ wy, równoczesnie podczas eksploatacji zabierki, przy czym fig. 1 przedstawia rozmieszczenie urzadzen i zalogi oraz równoczesnosc wykony¬ wanych procesów technologicznych (1 '— 9) wzdluz urabianej sciany, fig. 2 — kolejnosc wy¬ konywania tych procesów (1—9) w poszczegól¬ nych przekrojach wyrobiska scianowego w przy¬ padku stosowania obudowy skladajacej sie ze stropnic czlonowych i stojaków stalowych, fig. 3 — przekrój poprzeczny wyrobiska scianowego z elementami obudowy stalowej Gerlacha, prze¬ nosnikiem zgrzeblowym i wrebiarka wykonu¬ jaca szczeliny wrebowe o ukladzie krzyzowym, fig. 4 — widok boczny, a fig. 5 — widok z góry wrebopluga, stosowanoge do urabiania pokladu, fig. 6—9 przedstawiaja sposób zmechanizowania procesów technologicznych towarzyszacych po¬ tokowemu urabianiu wegla na scianie zawalo¬ wej za pomoca urzadzen rozmieszczonych wzdluz calej sciany, przy czym fig. 6 przedsta¬ wia sposób przesuwu przenosnika zgrzeblowe¬ go odcinkami, bezposrednio za wreboplugiem, fig. 7 — sposób przesuwu elementów obudowy wzdluz sciany, fig. 8 — sposób odzyskiwania elementów obudowy stalowej i system obudo¬ wy, a fig. 9 — sposób przesuwu elementów obu¬ dowy w poprzek sciany i podwieszanie strop¬ nic, fig. 10 — sposób mechanicznego przesuwu przenosnika zgrzeblowego na calej jego dlu¬ gosci przy sposobie cykliczriego urabiania scia¬ ny.Zasady potokowego urabiania wegla na scia¬ nie przedstawiono na fig. 1 i 2. Procesami technologicznymi potokowej eksploatacji sa zmiany zachodzace w przekrojach wyrobiska scianowego, a mianowicie wyrobisko przygo¬ towuje sie do eksploatacji potokowej zabierki i, po czym nastepuje wykonywanie wrebu krzyzo¬ wego wrebiarka 2, rozsadzanie calizny weglo¬ wej i rozdrabnianie urobku 3, ladowanie urob¬ ku na przenosnik i odstawa 4, zabezpieczenie prowizoryczne pola urobionego 5, mechaniczny przesuw przenosnika zgrzeblowego 6, ostatecz¬ ne zabezpieczenie pola urobionego 7, odzyski¬ wanie elementów obudowy z pola zawalowego 8 oraz zawal pola zawalowego 9.Równoczesnosc procesów technologicznych wzdluz wyrobiska scianowego a ich odpowied¬ nia kolejnosc w poszczególnych jego przekro¬ jach, uzyskana za pomoca kompleksowej me¬ chanicznej pracy, daje eksploatacje potokowa na scianie.Przy takim urabianiu pokladu zastosowano nastepujace na ogól znane, lecz uzupelnione maszyny i urzadzenia; wreboplug do urabiania i ladowania wegla, skladajacy sie z wrebiar¬ ki scianowej 11, wykonujacej krzyzowa szczeli¬ ne wrebowa, pluga klinowego 17 z odkladnia ladujaca urobek na przenosnik zgrzeblowy 20 i kolowrotu o napedzie elektrycznym lub pneu¬ matycznym o mocy 10—15 KM wraz z lina o srednicy 20 mm w ukladzie podwójnym i lan¬ cuchami ciagnacymi w ukladzie równoleglym wrebiarke i bezposrednio za nia plug klinowy z sila do 25 ton. Przenosnik zgrzeblowy 20 dr transportu urobku, zmontowany jest wzdluz ociosu calej sciany oraz urzadzenia do mecha¬ nicznego przesuwu maszyn i urzadzen wzdluz i w poprzek sciany. Elementy obudowy stalo¬ wej skladaja sie ze stropnic czlonowych lub Gerlacha 32 i stojaków stalowych 33. Do zasili- nia zdalnego s'erowania maszyn, oswietlenia oraz sygnalizacji akustyczno-optycznej zastoso¬ wano odpowiednie urzadzenia elektryczne.Wrebiarka 11 wrebopluga posiada wrebnik krzyzowy 14, skladajacy sie z krótkiego wreb- nika poziomego 15 i nozowego wrebnika piono¬ wego 16 osadzonego dwustronnie wzgledem wrebnika poziomego i ulozyskowanego na jego koncu. Dla urabiania wegla w pokladach o miazszo'ciach najmniejszych moze byc rów¬ nieztzastosowany krótki wrebnik jednostronny wygiety do góry.Wrebiarka posiada urzadzenie do natryskiwa¬ nia wodnego w celu odpylania przodka, wyrzu¬ cania wrebowin ze szczeliny pionowej i chlo¬ dzenia elementów biegowych wrebnika krzyzo¬ wego. Plug klinowy posiada pionowe kliny stopniowo rozsadzajace calizne weglowa wcia¬ gane do pionowej szczeliny wrebowej, odklad- nie ladujaca urobek z klinami przyspagowymi 21, klin 23 rozdrabniajacy urobek i samona¬ stawny klin przystropowy 22. Smarowane kliny rozsadzajace 18 o malym kacie wierzcholko¬ wym znacznie zwiekszaj i sile dzialajaca równo¬ legle do podstaw klinów.Rozmieszczenie schodkowe ukladu klinów rozsadzajacych poklad weglowy odkladni, kii- — 2 —nów przyspagowych, przystropowego i rozdrab¬ niajacego, dajac równowage ich sil i momentów, umozliwia boczne ciagnienie pluga wzdluz przenosnika zgrzeblowego. Kolowrót ciagnie wrebiarke i plug z szybkoscia robocza dostoso¬ wana do szybkosci urabiania wegla lub szyb¬ koscia jego transportu.Do mechanicznego przesuwu maszyn i urza¬ dzen na scianie stosuje sie wielokrazek linowy, którego elementy zmontowane sa wzdluz ociosu calej sciany, kablaki slizgowe 28 obejmujace koryta przenosnika zgrzeblowego 20, zaczepy li¬ nowe oraz haki i lancuchy do przesuwu ele¬ mentów obudowy. Jeden koniec liny 26 wielo¬ krazka przymocowany jest do stacji napedowej 30 a drugi do stacji zwrotnej 31 przenosnika zgrzeblowego, za wyjatkiem przypadku przesu¬ wania przenosnika zgrzeblowego w calosci rów¬ noczesnie wzdluz calej sciany, wedlug fig. 10.Lina 26 wielokrazka przechodzi na przemian przez wszystkie krazki stale 24 i ruchome 25.System obudowy czlonowej przedstawia fig. 2, a system obudowy ze stropnicami i stojakami Gerlacha — fig. 8.Przewiduje sie zdalne sterowanie przenosni¬ ka zgrzeblowego, wrebopluga i przenosników tasmowych ze stanowiska K kombajnisty oraz oswietlenie calej sciany lampami fluoryzuja¬ cymi, indukcyjnymi.Do transportu urobku z urabianej sciany slu¬ za przenosniki tasmowe lub wózki kopalniane w chodniku podscianowym. Do transportu ma¬ terialów sluza tory i wózki w chodniku prze¬ wozowym.Liczba zmian wydobywczych na dobe moze wynosic 3 po 6 godzin kazda, przy czym uwzglednia sie czwarta zmiane na przeglady i dorazne remonty maszyn i urzadzen. Prze¬ widuje sie 10 robotników na jednej zmianie wydobywczej, a ich rozmieszczenie przedstawia fig. 1.Przy rozpoczeciu eksploatacji zabierki wrebo- plug znajduje sie przy chodniku odstawczym.Wrebiarka 11 przy miazszosciach scian 1—2 m Hizga sie na przenosniku zgrzeblowym 20 a przy miazszosciach 0,6—1 m bezposrednio na spagu przed przenosnikiem zgrzeblowym.Wreboplug jest przesuwany lina kolowrotu 12 w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu przenosnika. Wrebnik krzyzowy lub wygiety do góry wrebiarki urabia jedna szczeline wrebowa pozioma i jedna pionowa oraz laduje urabiany wegiel na przenosnik zgrzeblowy. Woda do¬ prowadzana pod cisnieniem odpyla przodek, oczyszcza szczeline pionowa i chlodzi elementy biegowe wrebnika. W polu urabianym bezpo¬ srednio za wrebiarka posuwa sie plug klinowy 17 z odkladnia ladujaca urobek na .przenosnik zgrzeblowy.Pionowe kliny rozsadzajace 18, wciagane do szczeliny pionowej wykonywanej wrebnikiem 16, stopniowo rozsadzaja poklad weglowy od wewnatrz. Zaslony boczne 19 kieruja urobek na odkladnie ladujaca urobek na przenosnik zgrzeblowy; kliny przyspagowe 21 odkladni wy¬ równuja spag a samonastawny klin przystropo- wy 22, w razie potrzeby, zrywa late przystro- powa. Nastawny klin 23 rozdrabnia urobek przed jego zaladowaniem. Wreboplug jest obslu¬ giwany przez dwóch robotników ze stanowisk K i Pk.Robotnicy na stanowisku B za plugiem za¬ kladaja co np. 4 m drewniane rozpory 29 ze stalymi krazkami linowymi 24 wielokrazka lub przyczepiaja je do konców stropnic 32. W przy¬ padku slabego stropu elementy obudowy pod¬ ciaga sie wedlug fig. 7 podwieszajac stropnice, zabezpiecza sie strop prowizorycznie. Ponadto ruchome krazki linowe 25 zahapza sie o kablaki slizgowe 28 obejmujace co np. 4 m przenosnik zgrzeblowy 20. Lina 26 wielokrazka wedlug fig. 6 tworzy zygzak, który podczas jej ciagnie¬ nia recznego lub lina ciagnika 13 wrebiarki wy¬ prostowuje sie, przy czym nastepuje stopniowo przesuw przenosnika 20 o szerokosc zabierki.W bezpiecznej odleglosci od wrebopluga robot¬ nicy ostatecznie zabezpieczaja w miejscu R strop i z pola zabezpieczonego, po zluzowaniu zamków stropnic 32 (fig. 8) w sektorach o dlu¬ gosci co np. 4 m, odzyskuja stojaki 33 i strop¬ nice 32. Line 26 wielokrazka laczy sie za pomo¬ ca haków i lancuszków z elementami obudowy odzyskiwanymi i przesuwanymi w poprzek lub wzdluz sciany.Wedlug fig. 9 dalsze ciagnienie liny powoduje podwieszenie stropnic na jednym ich koncu na wysokosc stropu.Drugi koniec stropnic podnosi sie recznie, po czym podbudowuje je stojakami. Po odzyska¬ niu elementów obudowy nastepuje zawal stro¬ pu w polu zawalowym. Robotnicy stanowiska Ps wykonuja pas podsadzkowy i wneke dla pluga, a robotnik stanowiska T obsluguje przenosniki do odstawy urobku.Po dojsciu wrebopluga do chodnika przewo¬ zowego nastepuje przesuw za pomoca wielo¬ krazka wrebiarki i stacji zwrotnej 31 przenos¬ nika zgrzeblowego 20 o urobiona zabierke, umieszczenie pluga 17 na przenosniku 20 i szyb¬ ki zjazd wrebopluga przy uzyciu napedu prze- — 3. —nosnika lub ciagnika 13 wrebiarki, az do wneki pluga przy stacji napedowej przenosnika.Mozna rozpoczac eksploatacje nastepnej zabier- ki. Czynnosci te wykonuja robotnicy na stano¬ wiskach K, Pk i B, podczas gdy robotnicy sta¬ nowiska R pracuja na koncowym odcinku scia¬ ny, po czym wracaja do wneki przy stacji na¬ pedowej przenosnika. PL