Znane sa rózne typy turbowentylatorów do chlodzenia powietrzem silników pojazdów me¬ chanicznych, jednak praktyczne wyniki pod wzgledem ich celowosci nie sa zadowalajace, same zas wentylatory nie nadaja sie do wy¬ twarzania seryjnego. Znane sa równiez wenty¬ latory, których dzialanie polega na polaczeniu wentylatora promieniowoodsrodkowego z tur¬ bina promieniowa, przy czym jednak typy te lacza w sobie w nieodpowiedni sposób dwa ele¬ menty rózniace sie zasadniczo.Przy pewnej liczbie obrotów i okreslonych wymiarach wentylatora, przy których osiaga sie niezbedne cisnienie oraz ilosc powietrza chlodzacego, turbina pracowalaby z niska spraw¬ noscia. Wentylator odsrodkowy nie pozwala na zwiekszenie liczby obrotów i dla danych ilosci powietrza chlodzacego w ogóle bylby konstruk¬ cyjnie niewykonalny.Polaczenie turbiny z wentylatorem osiowym równiez nie daje dobrego rozwiazania z punktu widzenia sprawnosci. Ogólne dazenie do takie¬ go uksztaltowania tych elementów, aby po¬ lepszyc sprawnosc przy wspólsrodkowym u- mieszczeniu wirników, spowodowalo wykony¬ wanie wentylatorów osiowych z wiencem lo¬ patek turbinowych, umieszczonych wspólsrodl- kowo na obwodzie lopatek wirnika. Pomysl ten w praktyce okazal sie nieodpowiedni za¬ równo ze wzgledu na trudnosci wykonania, jak i ze wzgledu na wytrzymalosc i wymiary.Wszystkie wspomniane wady zostaly usunie¬ te w mysl wynalazku, przy czym oprócz wy¬ sokiej sprawnosci turbowentylatora odznaczasie on prostym wykonaniem oraz malymi wy- m^aranii. Dla osiagnteia bardzo wysokiej" sprawnosci polaczonf) Korzystnie turbine pro¬ mieniowa z went^latorerri osiowym. Nalezy pod- '* kreslic, ze w dziedzinie turbin gazowych pro- " mieniowa turbina jest jedna z najodpowied¬ niejszych maszyn napedowych, która pracuje przy stosunkowo niskich obrotach, podczas gdy wentylator osiowy pracuje z wysoka sprawnos¬ cia przy stosunkowo wysokiej szybkosci. Przez polaczenie obu tych maszyn otrzymuje sie zatem bardzo skuteczny w dzialaniu agregat chlo¬ dzacy.* Do uproszczenia proponowanego urzadzenia przyczynia sie równiez to, ze stosunkowo znacz¬ na liczba obrotów umozliwia wykonanie wir¬ nika wentylatora o niskim wspólczynniku cis¬ nienia, dzieki czemu odpada koniecznosc stoso¬ wania kola kierowniczego, poniewaz straty cis¬ nienia strumienia przeplywajacego powietrza chlodzacego sa nieznaczne. Dzieki temu dlugosc agregatu jest znacznie zmniejszona. Dalsze zmniejszenie wymiarów umozliwione jest przez to, ze turbina wraz z przewodem zbiorczym (pierscieniem) i kolem kierowniczym jest tak umieszczana, ze nie przekracza wymiarów pia¬ sty wentylatora, co równoczesnie zapewnia nie zaklócony przeplyw powietrza chlodzacego.Przyklad wykonania wynalazku uwidocznio¬ ny jest na rysunku w przekroju podluznym.W piaste oslony 1 wprasowany jest trzon 5, na którym w lozyskach 7 *i 8 umieszczony jest wir¬ nik 3 turbiny z wentylatorem osiowym 4, przy czym wirnik ten polaczony iest z wentylato¬ rem za pomoca srub sciagajacych 9. Pierscien zbiorczy 2 z lopatkami kierowniczymi JO tur¬ biny umocowany jest równiez na oslonie 1 za pomoca wsporników 11 i srub 12. Wirnik tur¬ biny ustalony jest osiowo na trzonie 5 za pomo¬ ca piasty 6, z plaszczem stozkowym 13, dziala¬ jacym jako rozdzielacz.Chlodzenie jest ulatwione z jednej strony przez wykorzystanie kierunku przeplywu ga¬ zów i powietrza, a z drugiej — przez umiesz¬ czenie mozliwie malych powierzchni zetknie¬ cia 14 miedzy piasta 6 turbiny i piasta 15 wen¬ tylatora. Ta ostatnia posiada zeberka i jest wykonana z materialu dobrze przewodzacego cieplo, tak ze oddaje intensywnie cieplo tej czesci przeplywajacego powietrza chlodzacego, które przedostaje sie do piasty przez liczne kieszenie 16, u/mieszczone na obwodzie pier¬ scienia zbiorczego. Powietrze to oplywa zebro¬ wana piaste 15 wentylatora i przechodzi przez liczne otwory 22 w turbinie do rozdzielacza 13.Za rozdzielaczem dzieki dostatecznej szybkosci wylotowej gazów wydechowych powstaje pod¬ cisnienie, które powoduje ssanie powietrza, niezbednego do chlodzenia wewnetrznych czesci turbowentylatora.Turbowentylator wedlug wynalazku dziala nastepujaco. Gazy odlotowe wchodza w kierun¬ ku oznaczonym strzalkami do pierscienia zbior¬ czego 2, który przez rure wpustowa 17 jest rozdzielony na dwie czesci. Gazy odlotowe wpa¬ daja do obu czesci pierscienia zbiorczego i w kierunku strzalek 18 przedostaja sie na lo¬ patki kierowniczej 10 turbiny. Dzieki tym lo¬ patkom zostaje nadany gazom niezbedny ruch wirowy, który nastepnie jest wykorzystywany w wirniku 3 turbiny, z której gazy wylatuja dalej w kierunku strzalek 19 i powoduja dzia¬ lanie ssace. Wirnik 3 turbiny jest polaczony z wirnikiem wentylatora 4 tak, ze dzialanie gazów na wirnik turbiny jest wykorzystywane za pomoca wirnika wentylatora 4 do pedzenia powietrza chlodzonego w kierunku strzalek 20.Smarowanie turbowentylafcor&i cjdbywa sie w ten sposób, ze obieg smarowniczy silnika jest polaczony bezposrednio z ukladem smarowni¬ czym turbowentylatora. Olej doprowadza sie pod cisnieniem przez srodek trzonu 5 i przez otwór poprzeczny w trzonie do lozysk 7 i 8, a nastepnie olej przez kanal odplywowy 21 jest kierowany z powrotem do komory korbowej silnika, jak to zaznaczono na rysunku strzalka. PL