Opublikowano dnia 10 amudmlm 19BB t fBIBLIOT.t *sa\ l 4Ci tsztpie tdua ******* POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41329 KI, 20 1, 24/03 Zavody V. L Lenina Plzen, narodni podnik Pilzno, Czechoslowacja Milos Opial Pilzno, Czechoslowacja Bohumil Novotny Pilzno, Czechoslowacja Uklad polaczen do impulsowego sterowania pneumatycznym silnikiem Patent trwa od dnia 26 pazdziernika 1955 r.Elektryczne pojazdy o wysokiej sprawnosci oraz pojazdy z ukrotnionym sterowaniem z jed¬ nego stanowiska sa sterowane glównym nastaw¬ nikiem poruszanym elektrycznie, hydraulicznie lub pneumatycznie. Uruchamianie glównego na¬ stawnika nastepuje za pomoca guzików nacisko¬ wych _lub systemem przekaznikowym. Wazna rzecza jest przy tym, by glówny nastawnik obra¬ cal sie dokladnie wedlug otrzymanych impulsów i w tym celu narzad sterujacy (sterowniczy na¬ stawnik) musi byc zwiazany z glównym nasta¬ wnikiem.Wiekszosc ze znanych s£osobów sterowan wy¬ maga skomplikowanych mechanicznych i elek¬ trycznych urzadzen, które gwarantuja "wprawdzie wspólprace glównego nastawnika z narzadem sterowniczym, wymagaja jednak czestej kontroli i starannej konserwacji. Przy ukrotnionym ste¬ rowaniu urzadzenia te maja w ukrotnionych sprzezeniach wiele kabli i styków, co zwieksza niebezpieczenstwo zaklócen ich pracy.Opisane ponizej sterowanie wedlug wynalazku jest proste i nie posiada skomplikowanych me¬ chanicznych i elektrycznych urzadzen, oraz nie wymaga znacznego nadzoru. Przy ukrotnionym sterowaniu .posiada ono mala liczbe kabli i sty¬ ków, przy czym liczba ta nie zmienia sie z liczba stopni rozruchu lub hamowania.Praktyczne wykonanie przedmiotu wynalazku jest uwidocznione schematycznie tna fig. 1 i ?Glówny nastawnik 1 w mysl wynalazku jest po¬ ruszany za posrednictwem przekladni 2, 3 pneu¬ matycznego silnika 4, uruchamianego przez pod¬ wójnie dzialajace elektromagnetyczne zawory 5, 6, które sa wlaczane, wylaczane wzglednie zwie¬ rane przez stykowe urzadzenie (kciuki A—M i styki 9—14) glównego nastawnika 1.Podwójnie dzialajace elektromagnetyczne za¬ wory 5, 6 moga byc zastapione przez cztery po¬ jedyncze zawory, z których przy wlaczaniu pra¬ du czynne sa dwa oraz dwa przy przerywaniu pradu, co nie wymaga zmian w stykowym urza¬ dzeniu 9 do 14 i A do M po zmianie dzialania stykowego urzadzenia, moga byc dla wlaczania i przerywania pradu uzyte cztery jednakowe za¬ wory.Zawory 5, 6 otrzymuja prad z jednej baterii przez wlaczone oporniki 7, 8.Innymi skladowymi czesciami sterowania sa szescioibiegunowy przelacznik 15, dwubiegunowy sterowniczy wlacznik 26 i sterowniczy przekaz¬ nik 11.Kciuki A—D i styki 9, 10 glównego nastawni¬ ka 1 wlaczaja i wylaczaja podwójnie dzialajace elektromagnetyczne zawory 5, 6, pneumatyczne¬ go silnika 4 w ten sposób, ze ich wlaczanie wzglednie wylaczanie odpowiada polozeniu, w którym wlasnie znajduja sie glówny nastaw¬ nik 1 i pneumatyczny silnik 4.Styki 11, 12 z kciukami E, F, G, H wlaczaja i wylaczaja podwójnie dzialajace elektromagne¬ tyczne zawory 5, 6, styki 13, 14 z kciukami J, K, L, E zwieraja czasowo podwójnie dzialajace ele¬ ktromagnetyczne zawory 5, 6.Obie te grupy styków 11, 12, E, F, G, H i 13, 14, J, K, L, M maja przyspieszenie w stosunku do styków 9, 10 A, B, C, D o jedno polozenie glównego nastawnika 1 wzglednie pneumatycz¬ nego silnika 4 i wlaczaja dla biegu naprzód po¬ dwójnie dzialajace zawory elektromagnetyczne 5, 6 pneumatycznego silnika 4.Dla biegu wstecznego pneumatycznego silnika 4, sposób dzialania czesci stykowych 12, G, H, i 13, J, K zostaje przelaczony przez przelacznik 15 tak, ze podwójnie dzialajace elektromagnetycz¬ ne zawory 5, 6 stykami 11, 13 zostaja polaczone z kciukami E, F, i J, K, podczas gdy w tym cza¬ sie nastepuje zwarcie zaworów 5, 6 przez styki 14, 12 oraz kciuki L, M i G, H. Równiez dla biegu wstecznego pneumatycznego silnika 4 ma przyspieszenie stykowe urzadzenie 11, E, F, 13, J, K, 14, L, M, i 12, G, H glównego nastawnika 1 w stosunku do styków 10, G, D oraz 9, A, B.Jak wynika z fig. 1, zmiana sposobu dzialania urzadzenia stykowego 11 do 14 i E do M glów¬ nego nastawnika 1 zostaje osiagnieta w ten spo¬ sób, ze przelacznik 15 przelacza polaczenie kciu¬ ków E i H, wzglednie E, J, z wlaczonymi opor¬ nikami 7, 8 oraz polaczenie kciuków J i H z bie¬ gunem ujemnym baterii, przy czym jednoczes¬ nie przez ten sam przelacznik 15 równiez jest zmienione polaczenie zaworów 5, 6 ze stykami U, L sterowniczego przekaznika 17. Polaczenie styków Al do Ml przelacznika 15 dla biegu na¬ przód pneumatycznego silnika 4 jest przedsta¬ wione pelna linia, podczas gdy polaczenia ich dla biegu wstecznego -pneumatycznego silnika zaznaczone sa w fig. 1 i 2 linia kreskowa.Jezeli sterowniczy wlacznik 16 zostaje za¬ mkniety, wtedy podwójnie dzialajacy zawór 5 otrzymuje prad z bieguna dodatniego baterii przez wlaczony opór 7, styki Al, BI przelacz¬ nika 15, stykowe urzadzenie E 11, F z przyspie¬ szeniem, styki N, P sterowniczego wlacznika 16, styki T, U sterowniczego przekaznika 17 i styki FI, El przelacznika 15 tak, ze pneumatyczny sil¬ nik 4 nastawia glówny nastawnik 1 w polozenie II. Wylaczanie styków E, F, które nastepuje wskutek obrotu glównego nastawnika 1, nie ma zadnego wplywu na dzialanie pneumatycz¬ nego silnika 4, poniewaz w tym czasie kciuki A, B wykonaly wlaczenie, przez które szeregowo polaczone styki Al, BI, E, 11, F, N, P, T, U i FI, El zostaly zwarte. Pneumatyczny silnik 4 i glówny nastawnik 1 wchodza zatem w po¬ lozenie II równiez i w tym czasie, gdy wylaczyl sterowniczy wylacznik 16. Jezeli pozostaje on jednak nadal wlaczony, wówczas podwójnie dzia¬ lajacy elektromagnetyczny zawór 6 otrzymuje prad z dodatniego bieguna baterii przez wla¬ czony opornik 8 i styki Cl, Dl, KI, Jl, H, 12, G, R, S, V, Z i HI, Gl, a pneumatyczny silnik 4 obraca glówny nastawnik w polozenie III, w którym styki (G, H) zostaja zwarte z przy¬ spieszeniem przez styki C, 10, D, które natych¬ miast przejmuja ich zadanie.W polozeniu III glównego nastawnika 1, pod¬ wójnie dzialajacy elektromagnetyczny zawór 5 zostaje zwarty, mianowicie przez styki L, 14, M.Wtedy prad z wlaczonego przed zaworem 5 opor¬ nika 7 plynie bezposrednio przez styki A, 9, B, El, FI, U, T, P, N, oraz L, M do ujemnego bie¬ guna baterii, zawór 5 zas jest bez pradu, wsku¬ tek czego pneumatyczny silnik 4 otrzymuje dal¬ szy sygnal dla obrócenia glównego nastawnika 1 do polozenia IV. Przez wlaczenie styków K, 13, J, zostaje zwarty zawór 6, po czym za pomoca pneumatycznego silnika 4, zostaje nastawiony glówny nastawnik w polozenie V. Opisany cykl obracania silnika pneumatycznego powtarza sie — 2 —tak dlugo, dopóki sterowniczy wlacznik 16 nie zostanie wylaczony.Jezeli podczas wlaczania glównego nastawnika 1, przekaznik sterowniczy 17 wylacza styki T, U, V, Z, wtedy nastepuje zatrzymanie sie pneu¬ matycznego silnika 4, Przez wlaczenie przekaz¬ nika 17 pneumatyczny silnik 4 zostaje obrócony w nastepne polozenie, z czego widac, ze wskutek dzialania przekaznika 11 sterowanie jest auto¬ matyczne.Ukrotnione sterowanie jest uwidocznione na fig. 2. Od pojedynczego sterowania uwidocznio¬ nego na fig. 1 rózni sie ono tym, ze_zastosow.anp w nim wlacznik 18 i ukrotnione sprzezenia 19 20 ze stykami 21, 22 i 23, 24. Oba sprzezenia 19, 20 sa wzajemnie polaczone przez przechodzace przewody A2, B2, które w ukrotnionym sprze¬ zeniu 19 poprzez styki 21, 22 sa polaczone z prze¬ wodami C2, D2 stykowego urzadzenia (B, D) glównego nastawnika 1, którymi sa nadawane sygnaly elektromagnetycznym zaworom 5, 6 pneumatycznego silnika 4. W ukrotnionym sprzezeniu 20 styki 23, 24 lacza przechodzace przewody A2, B2 z przewodami E2, F2, za po¬ moca których elektromagnetyczne zawory 5, 6 pneumatycznego silnika zostaja jednobiegunowo przylaczone do ukrotnionego sprzezenia.Podczas jazdy pociagiem elektromagnetyczne zawory 5, 6 otrzymuja prad przez oba ukrotnio¬ ne sprzezenia 19, 20. Przy ukrotnionym stero¬ waniu, przez stykowe urzadzenie A do M i 9 do 14 glównego nastawnika 1 pierwszego (sterowni¬ czego) wozu sygnaly otrzymuja elektromagne¬ tyczne zawory 5 16 drugiego wozu. Styki A, 9, iB i C, 10, D drugiego wozu wlaczaja elektro¬ magnetyczne zawory 5, .6 trzeciego "wozu itd.Urzadzenie stykowe A, 9, B i C 10, D ostatniego wozu wlacza elektromagnetyczne zawory pierw¬ szego wozu. Opisane polaczenie umozliwia uzgod¬ nione dzialanie pneumatycznych silników 4 i glównych nastawników 1 calego pociagu. Wy¬ lacznik 18 sterowniczego wozu jest przy tym wlaczony, podczas gdy w wozach sterowanych jest on wylaczony, tak ze w wozach sterowanych czynnosc przyspieszajacych styków E do M i 11 do 14 jest zawieszona i nie ma wplywu na ste¬ rowanie pociagu.Dla uproszczenia, na fig. 2 zostalo uwidocznio¬ ne jedynie zasadnicze przylaczenie ukrotnionych sprzezen 20, 21.Zwalnianie biegu pneumatycznego silnika 4, osiaga sie przez dzialanie na elektromagnetyczne zawory 5, 6 dwóch czasowych przekazników wlaczanych na przemian przez styki glównego nastawnika 1. PL