£' £ Opublikowano dnia 17 pazdziernika 1958 r. o**TC* 4l m®L POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41232 KI. 57 a, 9/05 VEB Zeiss Ikon Dresden Drezno, Niemiecka Republika Demokratyczna Aparat fotograficzny sprzezony z dalmierzem o zmiennym zakresie nastawiania Patent trwa od dnia 21 pazdziernika 1055 r..Wynalazek dotyczy aparatu fotograficznego z dalmierzem i z soczewka dodatkowa dla zmia¬ ny zakresu nastawiania, zwlaszcza kamery o wyciagu sprezynowym z wbudowanym na sta¬ le obiektywem i sprzezonym dalmierzem.Aparaty fotograficzne ze sprzezonym dalmie¬ rzem, w których na skutek ich konstrukcji przestawienie obiektywu lub filmu w kamerze dla nastawienia na ostrosc, jest mozliwe tylko w waskich granicach, w stosunku do kamer z ruchoma podstawka lub ruchomymi nozyco¬ wymi zastrzalami, maja wade ograniczonej mozliwosci nastawienia na odleglosc, tak obiek¬ tywu jak i dalmierza.Jezeli obiektyw takiej kamery ma byc na¬ stawny na krótkie odleglosci, nalezy wyposazyc go w bardzo dlugi slimak, lub gdy nastawianie na ostrosc odbywa sie przez poruszanie okienka 3 filmem, okienko to musi posiadac bardzo dlugi przesuw. W zwiazku z tym obudowa kamery o wyciagu sprezynowym, w stanie zlozonym musi byc jednak stosunkowo gruba, lub przy kamerach tubusowych, oprawa obiektywu musi byc znacznie dluzsza,. ale wtedy ginie zaleta plaskiej obudowy lub zwartej konstrukcji, któ¬ ra nalezy zawsze zachowac.Chcac tego rodzaju kamere ze sprzezonym dal¬ mierzem, uzyc w poszerzonym zakresie odle¬ glosci np. przy duzym zblizeniu, mozna w znany sposób skrócic ogniskowa obiektywu, za pomoca odpowiedniej soczewki dodatkowej. W tym jed¬ nak przypadku, wbudowane do kamery narzady w postaci zwyklego dalmierza i celownika nie moga juz byc uzyte przy tak rozszerzonym za¬ kresie. Nalezy wtedy w ich miejsce, uzyc spec¬ jalnych, dodatkowych, nasadzanych na korpus aparatu dalmierzy lub celowników. Dla umozli¬ wienia uzycia w tych przypadkach, wbudowa¬ nych dalmierzy i celowników, proponowano zakladanie specjalnych soczewek dodatkowych, które mialy odpowiednio korygowac ruchy dal* mierza i obraz w celowniku. Tego rodzaju przy* rzady dodatkowe, lub soczewki dodatkowe, nie tylko utrudniala poslugiwanie sie kamera, alerówniez podrazaja kamere. JeAeli dodatkowy * ezlon optyczny stanowi jedna soczewka wspól¬ na dla obiektywu, dalmierza i celownika, zajmu¬ je ona wiele miejsca i utrudnia uzywanie kamery.W odróznieniu od znanych srodków pomocni¬ czych do rozszerzenia nastawialnosci na odle¬ glosc, nowosc mysli wynalazczej polega na tym, ze wymagane przy zblizeniach dodatkowe wy¬ chylenie promienia pomiarowego dalmierza i ewentualnie osi celownika, otrzymuje sie nie w sposób dotychczas stosowany za pomoca do¬ datkowych narzadów optycznych, ale za pomoca srodków mechanicznych, które powinny byc naj¬ lepiej polaczone na stale z kamera i które pozwa¬ laja na przelaczenie dalmierza i ewentualnie takze celownika, wedlug potrzeby z jednego na¬ stawienia na drugie. W kamerach ze sprzezonym dalmierzem znane jest samo w sobie zastosowa¬ nie srodków mechanicznych, które przy uzyciu obiektywów o róznych dlugosciach ogniskowej, przystosowuja ruchy nastawcze dalmierza i ewentualnie równiez celownika do zmiany ogniskowej. Tego rodzaju srodki wyrównawcze, byly jednak dotychczas stosowane tylko tam, gdzie zmiana na obiektyw o innej dlugosci og¬ niskowej miala sluzyc do zmiany skali obrazu.Wedlug wynalazku, wykorzystuje sie te znane srodki w nowy sposób, równiez po to, aby roz¬ szerzyc zakres nastawialnosci kamery i uczynic dalmierz zastosowalnym do zdjec bliskich. Wy¬ nalazek upraszcza konstrukcje kamery z dal¬ mierzem sprzezonym i czyni ja tansza, gdyz przy tym nowym zastosowaniu staja sie zbytecz¬ ne dodatkowe przyrzady lub soczewki do dal¬ mierza i celownika, potrzebne dotychczas do robienia s^djat bliskich.Wedlug wynalazku, mozna urzadzenie to skon¬ struowac w ten sposób, ze jako narzad nastaw- czy dla dalmierza i ewentualnie takze dla ce¬ lownika w róznych zakresach nastawczych, slu¬ zy specjalnie do tego przeznaczony narzad na- stawczy np. pod postacia krzywek nastawczych.Zaleznie od danej odleglosci zdjecia, pracuje jedna lub druga krzywka, nastawiajac odpo¬ wiednio, narzady dalmierza i ewentualnie równiez celownika na dany zakres.Rówaiez jest mozliwe polaczenie razem, ele¬ mentów aaistawszycfe na rózne zakresy, np. krzywek nastawczych, lub wykonanie ich z jed¬ nego* kawaBta i wybiorcze wprowadzenie ich do pracy w zaleznosci od zakresu nastawienia w ja¬ kim ma byc dokonane adjecie.Aby mozna bylo te urzadzenia przestawiac wybiorczo z jednego zakresu na^drugi, za pomoca jeszcze bardziej prostych srodków, wedlug wy¬ nalazku, mozna wykonywac ruchy nastawcze za pomoca jednego tylko narzadu nastawczego najlepiej, za pomoca jednej krzywki, umozli¬ wiajacej nastawianie tak w zakresie dalekim jak i bliskim.W tym celu oblicza sie pochylosc krzywki nastawczej z pewnym odchyleniem od wymogów geometrycznych regul tworzenia obrazu tak, aby obraz optyczny lezal miedzy granica wyrazi¬ stosci odtworzenia obrazu dalekiego i granica wyrazistosci obrazu bliskiego, czyli w ramach tak zwanej glebi ostrosci nastawienia.Przy tym, wedlug wynalazku wychodzi sie_ z zalozenia, ze w zakresie ostrosci nastawienia (glebi ostrosci), tak otwór jak i ogniskowa obiek¬ tywu odpowiadaja dopuszczalnemu rozproszeniu wynoszacemu np. 0,1 mm. Przy uzyciu soczewki dodatkowej przed obiektywem, w celu skrócenia ogniskowej, ze wzgledu na zmniejszona zdolnosc rysowania obiektywu, jest w zwyczaju zmniej¬ szanie otworu przez przyslanianie np. obiektywu o sile swiatla 1: 2,8 na 1 :5,6. Takie zmniejszenie otworu przyslona, powieksza glebie ostrosci zdjecia. Równiez skrócenie ogniskowej obiekty¬ wu z Si mm wedlug znanego równania. fi za pomoca dodatkowej soczewki na 73,6 mm gdy zakres oo — 1 mm zostaje np. zmieniony na 1 m — 0,53 m powieksza glebie ostrosci.W powyzszej formulce ft — jest to ogniskowa obiektywu; fa jest to nowa ofmiskowa obiektywu z soczewka dodatkowa; a E oznacza odleglosc od fotografowanego obiektu do plaszczyzny filmu.W podanych warunkach jest wiec mozliwe takie wykonanie krzywej pomiaru odleglosci, aby tak w jednym jak i w drugim przypadku, przy wszystkich nastawieniach byla dobra zgod¬ nosc zaleznosci optycznych wytwarzanego przez obiektyw obrazu, z nastawieniem dalmierza.Na rysunku uwidoczniono schematycznie ha fig. 1 — 3 jedno z przykladowych rozwiazac wedlug wynalazku, przy którym dodatkowe wychylenie promienia pomiarowego, dla oby¬ dwóch zakresów, nastepuje za pomoca specjalnej krzywki 1, 2. Wybiorcze uzytkowanie poszcze- gómych odcinków krzywki nastepuje za pomoca dzwigni 3, na której spoczywa druga dzwignia 4 — 2 —powodujaca odpowiednie przekrecenie lusterka dalmierza.Przez przekrecenie pierscienia 7 obiektywu, obydwie krzywki 1, 2 sa tak przesuwane, ze dzwignie 3$ 4 powoduja wymagane ruchy luster¬ ka 5 dalmierza. Do przesuwania krzywek 1, 2 w stosunku do obiektywu 6 sluzy, nastawiany z zewnatrz uchwyt 25.Fig. 1 przedstawia polozenie dzwigni 3 przy nastawieniu na „nieskonczonosc" (<»).Fig. 2 przedstawia polozenie dzwigni 3 na koncu krzywki 1, które ona przyjmuje po prze¬ kreceniu pierscienia 7. Wychylenie lusterka 5 dalmierza, jak równiez nastawienie obiektywu 6 wzgledem plaszczyzny filmu, odpowiada teraz robieniu zdjecia z odleglosci np. 1 m.Wedlug fig. 3 krzywki 1 i 2 sa przesuniete w stosunku do obiektywu 6 tak, ze dzwignia 3 spoczywa swym koncem na poczatku krzywki 2, obejmujacej zakres nastawienia dla zdjec wy¬ konywanych z odleglosci ponizej 1 m, przy czym obiektyw 6 znajduje sie w tym samym polozeniu co na fig. 1. Przez zalozenie dodatkowej soczewki 8 zostala jednak skrócona jego ogniskowa tak, ze ostry obraz otrzymuje sie z odleglosci 1 m, a nie z nieskonczonosci. W ten sposób otrzymuje sie przejscie ciagle od pierwszego zakresu nasta¬ wiania °° — 1 m do drugiego zakresu np. 1 m — 0,5 m.Fig. 4 przedstawia zasadniczo podobne rozwia¬ zanie, przy którym jednak krzywki 1, 2 nie sa polozone jedna za druga, a obok siebie i sa po¬ laczone z oprawa 7 obiektywu 6. Wybiorcze prze¬ stawienie dalmierza na jeden lub drugi zakres, nastepuje tu przez boczne przestawienie dzwigni 3 z jednej krzywki na druga. Kreskowane polo¬ zenie dzwigni 3 i 4 odpowiada nastawieniu, gdy ogniskowa obiektywu 6 jest skrócona przez do¬ datkowa soczewke 8 i dalmierz zostal przesta¬ wiony na krzywke 2 zakresu bliskiego np. 1 m — 0,5 m. Wybiorcze przestawienie dzwigni 3 z krzywki 1 na krzywke 2 lub odwrotnie, naste¬ puje za pomoca nie pokazanego na rysunku na¬ rzadu nastawczego znanej konstrukcji.Fig. 5' przedstawia równiez w sposób schema¬ tyczny, przyklad rozwiazania, przy którym do ustawienia lusterka dalmierza i ewentualnie jednoczesnego przestawienia osi celownika na daleki lub bliski zakres, sluzy wspólna dla oby¬ dwóch zakresów krzywka nastawcza 9. Aby po¬ mimo tego samego ruchu dzwigni 3 przy oby¬ dwóch zakresach, otrzymac odpowiednie wychy¬ lenie lusterka 5 odpowiadajace danemu zakre¬ sowi, os obrotu 10 dzwigni 3 jest zamocowana przesuwnie w kierunku wskazanym strzalkami.Polozenie kreskowane wskazuje polozenie oby¬ dwóch dzwigni 3 i 4 po przestawieniu osi 10 i spowodowane tym przestawienie lusterka 5 w polozenie dla zakresu blizszego.Uwidocznione na fig. 1 — 5 przykladowe roz¬ wiazania, moga byc w rózny sposób zmieniane dla dostosowania narzadów nastawczych do róz¬ nych typów kamer. Np. nie jest konieczne za¬ mocowanie krzywek nastawczych 112 lub 9 na oprawie obiektywu 7 i prowadzenie przez nie zakonczenia dzwigni 3. Urzadzenie to mozna odwrócic, przez umieszczenie krzywki nastaw- czej na dzwigni 3, a ostrza na oprawie 7 obiekty¬ wu. Wybiorcze nastawianie krzywek, które maja pracowac dla danego zakresu, moze nastepowac przez odpowiednie przestawienie ostrza, lub przez odpowiednie przestawienie lub przesunie¬ cie dzwigni 3 z krzywkami 1, 2.Fig. 6 przedstawia przyklad takiego odwróce¬ nia mechanizmu uwidocznionego na fig. 1 — 3.Fig. 7 przedstawia odwrócenie mechanizmu wedlug fig. 4.Same krzywki nie musza posiadac ksztaltów pokazanych na fig. 1 — 7, ale moga byc wy¬ konane równiez pod postacia krzywek tarczo¬ wych np. jak to pokazano na fig. 8. W podobny sposób jak na przykladzie wedlug fig. 4, za po¬ moca uruchamianego z zewnatrz i nie pokaza¬ nego na rysunku znanego urzadzenia przelacza¬ jacego, mozna przestawic dzwignie 3, wedlug zyczenia, albo na krzywke 21 albo 22, Krzywki nie potrzebuja byc uruchamiane bezposrednio przez oprawe obiektywu, ale moga byc zalaczone czlony posrednie, albo moga 'e one znajdowac miedzy sterowana koncówka i oprawa obiektywu.. Dalej, mozna regulacje na¬ stawiania umiescic nie przy obiektywie ale przy prowadniku materialu swiatloczulego i od niego przenosic ruch bezposrednio lub posrednio na krzywke lub dzwignie.Fig. 9 pokazuje schematycznie kamere foto¬ graficzna, w której przy nieruchomym obiekty¬ wie, nastawianie na odleglosc odbywa sie w zna¬ ny sposób za pomoca osiowo przesuwnego pro¬ wadnika U filmu i to w ten sposób, ze za pomoca nie przedstawionej na rysunku raczki lub uchwytu obrotowego, obraca sie krzywke 22, przez co prowadnik 11 filmu, a z nim i przy¬ legajacy do niego film zostaje przesuniety osiowo w stosunku do nieruchomego obiektywu 6.Fig. 10 przedstawia schematycznie kamere fotograficzna, której regulacje nastawiania na ostrosc zilustrowano na fig. 9. Dla jasnosci, — 3 —opuszczono tu wszystkie zbedne detale np. pro¬ wadnik 11 i prowadzenie filmu pokazane ha fig. 9. Powyzej lub ponizej krzywki 12 znajduje, sie wspólosiowa z nia krzywka 9. Przelaczenie na obydwa zakresy odleglosci odbywa sie za po¬ moca krzywiki 9 i tak jak w poprzednich przykla¬ dach za pomoca dzwigni 3, która przez wychyle¬ nie drugiej dzwigni 4 powoduje wychylenie lu¬ sterka 5 dalmierza. Dla wyrównania paralaksy, na dzwigni 3 jest zaczepiona uchylnie zaopatrzo¬ na w wyciecie podluzne dwuramienna dzwignia 13, która ze swej strony jest osadzona uchylnie na obudowie kamery, Dwuramienna dzwignia 13 jest polaczona z drazkiem 14. Przesuniecie tego drazka 14 powoduje odpowiedni obrót narzadu 15 celownika na osi 16.Jezeli jako narzady nastawcze sa uzyte krzywki, przeniesienie ruchu z nich nie musi nastepowac koniecznie za pomoca dzwigni opar¬ tej na obwodzie krzywki. Moze to nastepowac równiez za pomoca kolka prowadzonego w od¬ powiednim wycieciu w krzywce. W miejsce krzy¬ wek mozna równiez zastosowac dowolny inny element nastawczy np. naped wrzecionowy.Poniewaz w ten sposób elementy nastawcze daja sie dostosowac do róznych wymogów konstruk¬ cyjnych, zastosowanie nie ogranicza sie do ka¬ mer z wyciagiem sprezynowym. Opisane urza¬ dzenia daja sie tak samo zastosowac do kamer wyposazonych w dalmierze, które nie posiadaja skladanej scianki przedniej, ale np. wyposazo¬ nych w staly lub wyciagany tubus np. kamer typu Leica. Moga byc one zastosowane równiez do kamer innych typów np. kamer kinemato¬ graficznych. PL