Dzialanie pomp dyfuzyjnych, w których oprózniany gaz zostaje sprowadzony z para latwa do skroplenia, szczególnie z oparami rteciowemi, a gaz przechodzacy w pare od¬ lotowa zostaje przez nia odprowadzony, na¬ tomiast z pomieszczenia, podlegajacego o- próznieniu przechodzaca para zostaje usu¬ nieta przez skroplenie, zalezne jest od ci¬ snienia oparów rteciowych, ai tern samem od stopnia rozgrzania rteci; Stopien ten zalez¬ nym jest znów od wielkosci rozrzedzenia wstepnego, gdyz rozgrzanie musi byc tern silniejsze, im wyzszem jest cisnienie w roz¬ rzedzeniu wslepnem. Spelnieniu tych wa¬ runków stoja na przeszkodzie dwie trudno¬ sci. Jezeli pompa, jak zwykle dotychczas, zbudowana) jest ze szkla, peka ona z powo¬ du silnego nagrzania oraz uderzen rteci pod¬ czas wrzenia przy wyzszych cisnieniach w miejscu ogrzaiiem. Dla tej przyczyny pró¬ bowano budowac pompy metalowe. Zdola¬ no to uskutecznic jednak dotychczas jedy¬ nie w pompach najprostszej budowy, w któ¬ rych rozrzedzenie wstepne niezbedne jest do wysokosci 0,1 mm slupa rteci. Pompy, pracujacej przy wyzszem podcisnieniu wstepnem do 20 mm slupa rteci nie udalo sie dotychczas zbudowac z metalu, zadawal- niajac sie szklem. Z tego powodu trzeba by¬ le albo pogodzic sie z lamliwoscia pompy szklanej albo tez wlaczac w przewód do roz¬ rzedzenia wstepnego pompe dodatkowa, która sluzy do zwiekszenia rozrzedzenia wstepnego, a tern samem i cisnienia oparów rteciowych. Tego rodzaju pompy posrednie czynia caly uklad pompy zawilym szcze¬ gólnie w technice i zmniejszaja jego spraw¬ nosc. -¦;Wynalazek dotyczy pompy dyfuzyjnej z metalu, a dla rteci z zelaza, która moze pracowac bez pompy posredniej bezposred¬ nio przy jkdcisnieniu panujacem w przewo¬ dach dla rozrzedzenia wstepnego w ukla¬ dzie.- ¦ ¦ ¦ ¦ 11 i n W tym celu, jak to podano schematowo na fig. 1 wlasciwa czesc ssawcza utworzona jest z dyszy strumienicowej a dla oparów rteciowych oraz z chlodzonego kadluba1 me¬ talowego fr; zaopatrzonego w kanal strumie¬ niowy, który posiada otwór c dla strumie¬ nia oparów rteci i tworzy wraz z dysza stru- mienicowa przetryskacz patowy. Kadlub metalowy ulozyskowatny jest w ten sposólb w cylindrze d, chlodzonym woda, ze jest z nim w dokladnem zetknieciu cieplnem. W celu dodatniego1 zetkniecia cieplnego kadlub chlodzacy w miejscu c styka sie z otulina cylindra tylko na niewielkiej wysokosci, na¬ tomiast pozostaly odstep / miedzy kadlu¬ bem chlodzacym i otulina cylindra1 zapelnio¬ ny jest rtecia, uskuteczniajaca dobre prze¬ nikanie ciepla miedzy jednem i drugiem. Do tego moze sluzyc rtec skroplona w miej¬ scach nad kadlubem chlodzacym. Uklad ten umozliwia wyjecie przyrzadu strumienico- Wego wraz z kadlubem chlodzacym. Wyla¬ tujacy z dyszy strumien opatowy dostaje sie u wlotu do otworu kadluba chlodzacego i ulega tu ostudzeniu. Dopóki cisnienie po¬ wietrza w pomieszczeniu podlegajacem o- próznieniu, ponad kadlubem chlodzacym b jest wieksze, niz cisnienie strumienia opa- rowego w pierscieniowym wlocie do studzo¬ nego otworu powietrze plynie z powodu spadku cisnienia do strumienia oparowe- go i zostaje porwane przez niego. Pom¬ pa pracuje wiec wtedy jak zwykly prze- tryskacz parowy. Jezeli po pewnym czasie cisnienie powietrza w pomieszczeniu, podle¬ gaj acem opróznieniu jest równe lub mniej¬ sze niz cisnienie oparów w otworze, powie¬ trze nie moze plynac do strumienia oparo- wego, gdyz z miejsca nizszego cisnienia nie moze powstac prad do miejsca o cisnieniu wyzszem. Powietrze moze wtedy tylko prze¬ nikac w strumien oparowy i pompa dziala jako pompa dyfuzyjna. Przy strumieniu u- warunkowany jest ruch oparów i gazów cal- kowitem cisnieniem, przy dyfuzji natomiast tylko cisnieniem poszczególnem.Poza moznoscia wyjecia czynnych glów¬ nych skladników pompy z chlodzonej otuli¬ ny, co umozliwia latwe czyszczenie dysz i pozostalych czesci, daje wynalazek te zale¬ te, ze przez ulozenie ponad soba kilku dysz strumienicowych i kadlubów chlodzacych mozna dzialanie pompy rozdzielic na kilka stopni i dla kazdego stopnia wyznaczyc ksztalt dyszy w zastosowaniu do stopnia ci¬ snienia. Na fig. 2 podanoi w przykladzie wy¬ konania wynalazku pompe dyfuzyjna w przekroju podluznym z czterema ponad so¬ ba ulczonemi dyszami. Pompa posiada w dolnej czesci przyrzad do odparowania, skladajacy sie z naczynia 1 o grubych scian¬ kach, zaopatrzonego w dno, oraz przymyka¬ jacej ku górze otuliny 2 o cienkich scian¬ kach z kolnierzem 3. Naczynie to napelnio¬ ne jest rtecia db kreskowanej linji 4. Pra¬ wie do dna siega rura dlai powrotnego prze¬ plywu 5, otoczona rura otulinowa 6. W ru¬ re 5 zaglebia sie zgóry chlodzony pret ze¬ lazny 7, który zapobiega parowaniu rteci w rurze 5, stojacej do wysokosci 8. Dolny wy¬ lot rury zaopatrzony jest w korek 9 z wa¬ skim otworem. Naczynie 1 przykryte jest pokrywa 10 na stozkowem gniezdzie 11.Przez pokrywe przepuszczona jest rura 12, przez która, tworzace sie w naczyniu opary rteciowe, zostaja doprowadzone do poszcze¬ gólnych miejsc strumieniowych i dyfuzyj¬ nych.Rura 12 otoczona jest otulina 13, zapo¬ biegajaca skraplaniu sie oparów w rurze 12.Rura 13 sluzy równoczesnie do powrotnego prowadzenia rteci skroplonej. Azeby rtec nie zostala porwatoa przez strumien, wlatu¬ jacy do rury 12, rura 12 na dolnym koncu zaopatrzona jest w kaptur 14, z którego rtec opada kroplami zboku wlotu rury 12.Rural 12 posiada otwory 15, 16 i 17, laczace ja z odstepem miedzy rurami 12, 13. — 2 —Na wysokosci kolnierza 3 umieszczono walcowy kadlub chlodzacy 18, który u- stfczelnkmy jest zapomoca mankietu skórza¬ nego 19 w dolnej czesci otuliny 20 studzo¬ nej woda i osadzonej na kolnierzu 3. Otuli¬ na 20 otoczona jest otulina 21, a do odstepu miedzy otulinami 20, 21 doplywa wlotem 22 woda chlodzaca, odprowadzana wylotem 23.W chlodzonym odstepie znajduje sie rura 24, z wlotem do komory roboczej powyzej kadluba; chlodzacego 18, która w górnym koncu posiada wlot 25, do którego przyla¬ cza sie pompe, sluzaca do wytwarzania roz¬ rzedzenia wstepnego.Równoczesnie gómy koniec rury 24 po¬ laczony jest z komora 26. Ponad kadlubem chlodzacym 18 umieszczone sa w odstepach dalsze kadluby chlodzace 27, 28 i 29. Ka¬ dlub 18 dzwiga takze pret chlodzacy 7, za¬ opatrzony w rowek podluzny 33, majacy swój wylot zboku ponad kadlubem 18. Ka¬ dluby chlodzace 27, 28, 29 posiadaja powy¬ zej swych mankietów uszczelniajacych mniejsza srednice niz wewnetrzna scianka cylindra. Stad pochodzace komory sluza do przyjmowania rteci, sluzacej do dokladne¬ go przenikania ciepla miedzy obiema cze¬ sciami. Nad rura 13 osadzone sa, przytrzy¬ mane rura 34, komory oparowte 30, 35, pola¬ czone otworkami 15, 16 z wewnetrzna rura 12. Komora 30 posiada dysze 31, pod która znajduje sie rura ssawcza 32, chlodzona pierscieniem 27. Podobniez komora 35 po¬ siada dysze 36. Pierscien chlodzacy 28 nosi rure opadowa 37 dla skroplonej rteci, pier¬ scien 27 podobna rure opadowa 38.Na górnym koncu rury 12 i 13 osadzona jest dysza pierscieniowa, utworzona z dwóch kadlubów 39 i 40. Przez szczeline tej dyszy wylatuja opary rteciowe nadól. Oba kadlu¬ by utrzymane sa w najwezszem miejscu szczeliny wystepami wodzacemi w równo¬ miernej odleglosci od siebie (0,1—0,15 mm), Ponizej dyszy pierscieniowej znajduje sie druga dysza pierscieniowa, sklada¬ jaca sie z kadluba dyszowego 43, osadzone¬ go z komora oparowa 42 nad otworami 17.Kadlub ma dolny wylot 41 dyfczy, w lejko- watem zaglebieniu pierscienia chlodzacego 29. Caly ten uklad dysz, centralnych rur i pierscieni chlodzacych przycisniety jest sprezyna 44 zapomoca prl^ziurawionej tarczy 45 za posrednictwem na sprezyne ci¬ snacej rury prózniowej 46 z pokrywa 10 wdól do gniazida 11. Ruta 46 przymocowa¬ na jest kolnierzem 47 do górnej czesci otu¬ liny chlodzacej 20, 21 po wlozeniu podklad¬ ki skórzanej 48, która uszczelka równocze¬ snie próznie w odstepie 26. Rura 46 dopa¬ sowana jest szczelnie kolnierzem 49 do cy¬ lindra 20, wobec czego rtec, znajdujaca sie ponad kolnierzem 49 i wlama przez otwór, zamykany sruba, tworzy szczelne zaniknie¬ cie w odstepie 26 rozrzedzenia wstepnego, wobec wysokiego rozrzedzenia; w rurze 46 i nie moze przeplynac nadól.Przy uzyciu pompy zostaje rtec, znajdu¬ jaca sie W naczyniu 1, zagrzana i równocze¬ snie puszczona w ruch portipa dla rozrze¬ dzenia wstepnego przylaczona do wylotu 25.Tworzace sie opary rteciowe dostaja sie ru¬ ra 12 do poszczególnych dysz, Opary prze¬ latujace przez otworki 15 do komory dy¬ szowej 30 plyna strumieniem przez dysze 31 db ostudzonej rury ssawnej 32 i opróz¬ niaja komore znaj dujaca sie miedzy uszczel¬ nionemu korpusami chlodzacemi 27, 28.Rtec, skroplona podczas tego przebiegu, o- pada na talerzowiato zaglebiony kadlub 18, z którego dostaje sie rowkiem 35 w precie 7 do rury 3, a stad przez otwór korka 9 do komory dla wyparowania, Opary, równo¬ czesnie dolatujace przez otwór 16 do komo¬ ry 35 i wyrzucone przez dysze 36, opróznia¬ ja podobnie komore, przyczepi skroplona rtec dostaje sie rura 37 i 38 do wydrazone¬ go kadluba chlodzacego 18. Dysze wytwa¬ rzaja bardzo wysokie rozrzedzenie w rurze 46, która otworem 45 polaczona jest z ko¬ mora strumieniowa. Skroplona rtec opada przez lejkowate zaglebienie kadluba 29 na kadlub 28 i stad spada dalej rura 37. Do przenoszenia ciepla z kadlubów chlodza¬ cych na otuline chlodzaca sluzy rtec, zebra- — 3 —na miedzy temi czesciami, wobec czego i tu istnieje przewodzenie ciepla w metalu. Wy¬ konany wzór wykazuje rozrzedzenie juz niemozliwe do mierzenia przy rozrzedzeniu wstepnem okolo 20 mm slupa rteci, a na¬ stepnie chyzosc ssania w ilosci 10 - 20 1 na sekunde. PL