Opublikowano dnia 15 maja 1958 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41013 KI. 20 i, 45/10 VEB Werk fiir Signal — und Sicherungstechnik Berlin Berlin-Treptow, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzadzenie do tworzenia, przenoszenia i wskazywania dowolnie zmiennych oraz przelqczalnych w czasie i przestrzeni znaków, w szczególnosci liczb jedno — lub wielocyfrowych* i liter Patent trwa od dnia 4 lutego 1956 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do tworzenia, przenoszenia i odtwarzania dowolnie wybranych zmiennych znaków, przelaczalnych zarówno w czasie, jak i w iprzesitrizeni, w szczególnosci liczb jedno- lub wielocyfrowych i liter za pomoca lamp oscyloskopowych i ma na celu zastosowa¬ nie go w kolejnictwie pirzede wszys szania numerów pociagów w urzadzeniach bez- pieczensfowa ruchu.W dziedzinie zabezpieczania ruchu pociagów przyjelo sie mde tylko informowanie obslugi na¬ stawni o zajeciu torów, lecz i podawanie nume¬ ru pociagu zajmujacego tor, przy czym odpo¬ wiednio do ruchu pociagu jego numer przebiega w odipowiednich symbolach na planie torów. Do tego celu sluza badz przyrzady d mechanizmy przelaczeniowe, w których pewna liczba prze¬ kazników zapala larnpy, wyswietlajace przez uklad soczewek liczby na przezroczu, inne zas przekazniki przelaczaja je dalej z jednego prze¬ zrocza na drugie, badz tez liczydla napedzane elektromechanicznie, które równiez za pomoca ukladów optycznych wskazuja liczby, przelacza¬ ne równiez coraz dalej za pomoca lancuchów przekaznikowych lub przelaczników skokowych.Znane urzadzenia posiadaja jednak jeszcze znaczne wady, polegajace przede wszystkim na tym, ze wskazywanie np. liczb szesciocyfirowych wymaga rozbudowanego ukladu soczewek z od¬ powiednimi lampami i przezroczami filmowymi.Takrozbudowane urzadzenie powieksza sie jesz¬ cze o nalezace do niego zespoly przekazników, przy czym urzadzen tych powinno 'byc z koniecz¬ nosci tyle ile jest przyrzadów wskazujacych licz¬ by. Urzadzenia te potrzebuja wiele miejsca, tak iz plany torów staja sie nieekonomicznie rozbu¬ dowane. Wielka liczba lamp wymaga dosc znacz¬ nego poboru pradu, co z kolei wywoluje niepo¬ zadane ogrzewanie. Urzadzenia elektromecha¬ niczne ^wskutek skomplikowanej budowy mecha¬ nicznej latwo podlegaja uszkodzeniom, a wy¬ swietlanie znaków jest wadliwe. Obydwa wy¬ mienione urzadzenia imaja jeszcze te wspólna wade, ze ich konserwacja jest trudna. Propono-wano wprawdzie zmniejszyc (trudnosc wyswie¬ tlania znaków fwe^ wskaznikowych urzadzeniach elektromechanicznych przez zastosowanie lamp jarzacych, wykonanych w postaci bebnów cy¬ frowych, jednak inne wady tych urzadzen pozo¬ staja nie zmniejszone.Wady znanych urzadzen usuwa sie wedlug wynalazku przez zastosowanie przyrzadów elek¬ tronowych. W ukladzie wedlug wynalazku ko¬ mórki fotoelektiryczne dzieki odpowiednio za¬ ciemnionym i ruchomym przeslonom wytwarza¬ ja sterowane napiecia, które powoduja odchy¬ lanie promienia elektronowego laimpy oscylosko¬ powej, piszacego zadane znaki, np. cyfry i ewen¬ tualne litery, najlepiej z poswiata ekranu, przy czym lancuch przekazników w ukladzie pierscie¬ niowym wlacza za pomoca urzadzenia wybiera¬ kowego, np. zespolu przekaznikowego, to napie¬ cie, przygotowane przez komórki fotoelektryczne i zwiekszone dodatkowo o stale nastepujace po sobie kolejno w czasie rózne napiecia, na plytki odchylajace jednej lub kilku lamp oscyloskopo¬ wych, wybranych za pomoca znanych urzadzen przelaczendowych jednoczesnie lub w dowolnej kolejnosci w czasie. Wynalazek nie ogranicza sie jednak do opisanych wyzej sposobów rozwiaza¬ nia powyzszego*zagadnienia. Mozna bowiem sto¬ sowac równiez takie sposoby, w których ele¬ menty sterujace swiatlo i ewentualnie napiecie stanowia napisy klinowe, cieniowe lub kresko¬ we, przeslony nie zaciemnione poruszane ze zmienna predkoscia, odpowiednio poruszane i wykonane kondensatory, dndukcyjnosci, nama¬ gnesowane tasmy stalowe, druty lub tarcze albo inne podobne urzadzenia. Urzadzenia te moga powodowac elektrostatyczne luta magnetyczne odchylanie promienia elektronowego. Tak samo lancuch przekaznikowy pracujacy w ukladzie pierscieniowym moze byc zastapiony przez inne urzadzenia o takim samym dzialaniu jak np. przelaczniki elektronowe lub zupelnie pominiety wdeloBfcrumiendowy oscyloskop. Poza tym banka szklana i ekran luniinezujacy lamp oscyloskopo¬ wych moze posiadac ksztalt dostosowany do przyjetych w praktyce planów schematycznych toru. Banka lampy posiada przy tym takie za¬ barwienie, jaMe stosuje w .telewizyjnych lam¬ pach odbiorczych dla uzyskania lepszych kon¬ trastów.Zalety urzadzenia wedlug wynalazku wynika¬ ja w szczególnosci stad, ze oprócz usuniecia wy¬ mienionych wyzej wad znanych urzadzen mozli¬ we jest jednoczesne wskazywanie róznych zna¬ ków w wielu miejscach majac tylko jeden zespól do tworzenia obrazów. Wskutek tego uzyskuje sie oszczednosc na urzadzeniach sluzacych co przelaczania znaków, np. na przekaznikach.Wynalazek jest przedstawiany schematycznie na rysunku.Dla odchylenia promienia elektronowego w ten sposób, aby na ekranie swietlnym lampy oscy¬ loskopowej mógl on odtworzyc kazda zadana krzywa, a wiec równiez litery lub cyfry, po¬ trzebne sa napiecia odchylenia pionowego i po¬ ziomego, które wedlug wynalazku uzyskuje sie np. w ten sposób, ze swiatlo ze zródla 2, umiesz¬ czonego miedzy dwiema ruchomymi przeslona¬ mi 1 pada na znajdujace sie poza nimi komór¬ ki fotoelektryczne 3 wywolujac w ich obwodach zmiany napiec, odpowiadajace ksztaltom prze¬ slony, przy czym jedno napiecie powoduje pozio¬ me odchylenie promienia elektronowego, a dru¬ gie pionowe. Gdy przeslony poruszaja sie z wy¬ starczajaca predkoscia, najlepiej ruchem obro¬ towym, to na ekranie swietlnym powstaje dla oka ciagla Hnia, która w zaleznosci od uksztal¬ towania przeslony ma ksztalt cyfry lub litery.Liczba poruszajacych sie par przeslon odpowia¬ da przy tym liczbie indywidualnie róznych i po¬ zadanych znaków. Gdy np. maja byc uwidocz¬ nione na ekranie swietlnym lampy liczby jedno lub wielocyfrowe, to potrzeba 10 par przeslon odpowiadajacych cyfrom od 0 do 9. Pary prze¬ stan sa umieszczone np. na wale 4 szybkobiezne¬ go silnika 5 1 stanowia zespól znakotwórczy 6.Gdy ohodlzi o wskazanie tylko jednej liczby jednocyfrowej, to komórki fotoelektryczne 3 ste¬ rujace napieciami odpowiednich plytek odchyla¬ jacych jednej lub kilku lamp oscyloskopowych 11 —13, równolegle polaczonych sa przylaczane bezposrednio za pomoca znanych najprostszych elementów przelaczeniowych, natomiast zastoso¬ wanie bardziej skomplikowanych ukladów prze¬ laczeniowych np. zespolów przekaznikowych 7, pozwala na równoczesne wybranie i laczenie kil¬ ku lamp oscyloskopowych 11 —13, na wskazy¬ wanie róznych liczb jednocyfrowych przy uzy¬ ciu tylko jednego zespolu znakotwórczego 6.Alby mozna bylo za pomoca tylko jednego ze¬ spolu znakotwórczego wskazywac na jednej lub kilku lampach oscyloskopowych U —13 liczby wielocyfrowe o jednakowych lub róznych cy¬ frach, lancuch przekaznikowy 8, pracujacy w ukladzie pierscieniowym, przyklada wybrane przez zespoly przekaznikowe 7 i przygotowane pary fotokomórek 3 dodatkowo zwiekszone o sta¬ le jednak rózniace sie miedzy soba napiecia 9 odbierane z centralnego zasilacza sieciowego 10 kolejno w czasie, na plytki odchylajace lamp oscyloskopowych 11 — 13. Lancuch przekazniko¬ wy 8 posiada przy tym tyle czlonów laczniko¬ wych, ile cyfr posiada liczba podlegajaca wska-zaniu, gdyz (kazdy czlon przelaczeniowy przykla¬ da takie dodatkowe napiecie, jakie jest potrzeb¬ ne do odchylenia promienia w bok na wlasciwe miejsce na ekranie. Oznacza to, ze przy jedno¬ czesnym wskazywaniu róznych liczb wielocyfro- wych na kilku lampach oscyloskopowych 11 —13 zjawia sie wprawdzie pod wplywem lancucha przekaznikowego 8 na wszystkich lampach naj¬ pierw pierwsza cyfra liczby, która w róznych lampach oscyloskopowych moze byc taka sama lulb rózna, nastepnie zjawia sie na wszystkich lampach druga cyfira liczby, równiez taka sama lub inna, nastepnie trzecia cyfira itd., lecz wsku¬ tek szybkiego przebiegu lancucha przekazniko¬ wego 8 oko, podobnie jak w kinie, odbiera wra¬ zenie obecnosci1 wszystkich cyfr na wszystkich lampach oscyloskopowych jednoczesnie. Efekt ten moze byc jeszcze znacznie zwiekszony przez zastosowanie duzej poswiaty ekranu luminezuja- cego lampy oscyloskopowej i zaciemnienie po¬ wrotnego biegu promienia elektronowego za po¬ moca dodatkowej przeslony la i komórki foto- elektrycznej 3a. W przypadku zglaszania nume¬ rów pociagów sposobem wyzej wyjasnionym istnieje korzystna mozliwosc unikniecia duzych urzadzen przelaczeniowych, jak zespolów prze¬ kaznikowych 7, dzieki temu, ze odpowiednio do stawianych wymagan liczba wielocyfrowa jest wskazywana najpierw np. na lampie oscylosko¬ powej 11, nastepnie na lampie 12 i tak dalej, tak iz wtedy nie jest potrzebny dla kazdej lam¬ py oscyloskopowej wlasny zespól przekaznikowy 7, a tylko jeden przekaznik sterowany przez kontakty szynowe, kitóry powoduje kolejne przy¬ laczenie lamp oscyloskopowych 11 —13 do jed¬ nego wspólnego zespolu przekaznikowego. PL