Wynalazek dotyczy urzadzenia do montowa¬ nia tarczowych kól w pojazdach mechanicz¬ nych z przesuwajacymi sie po sworzniach ko¬ la tulejami, które na jednym koncu sa pola¬ czone przegubowo z dzwigniami montazowy¬ mi, sluzacymi do podnoszenia i prowadzenia nasuwanego kola. W urzadzeniach tego rodza¬ ju duze znaczenie posiada uksztaltowanie, wy¬ miarowanie i zaleznosci wewnatrz wspomnia¬ nego polaczenia przegubowego. Polaczenie to nie powinno ustawac dotad^ dopóki dzwignia montazowa jest obciazona nasadzonym kolem.Ponadto wewnatrz przegubu przy zadnym ka¬ towym ustawieniu dzwigni montazowej nie po- wónno nastepowac zakleszczanie, inaczej bowiem czesci przegubu, wskutek wystepujacych du¬ zych obciazen ulegalyby znieksztalceniu i u- szkodzeniu. Wreszcie polaczenie to, przy od¬ ciazonej dzwigni montazowej, winno byc we wszystkich, polozeniach latwo dokonywane i przerywane.Wszystkim tym wymaganiom odpowiada urzadzenie wedlug wynalazku dzieki zastoso¬ waniu wewnetrznie osadzonej kulowej czesci przegubu, która posiada w zasadzie ksztalt na¬ rzadu o jednakowej grubosci wspólpracujace¬ go z tuleja.Na rysunku przedstawiono kilka postaci wy¬ konania wynalazku, przy czym fig. 1—6 przed¬ stawiaja czesciowo w widoku a czesciowo w przekroju rózne polozenia robocze przegubu miedzy dzwignia montazowa i tuleja, fig. 7 — odmiane wykonania tulei i fig. 8 — ogólny wi¬ dok urzadzenia wedlug wynalazku.Jak wynika z ostatnio wymienionej fig. 8, w celu podniesienia i nasuniecia kola 15 trze¬ ba z poczatku tuleje 2 nasadzic na trzy swo¬ rznie 11 przestawiorie wzgledem siebie najle¬ piej o kat 60°. Nastepnie do dwóch na zacych tulei 2 wstawia sie dzwignie montazo¬ wa 3 i przez podniesienie tej dzwigni umozli¬ wia zeslizgniecie sie kola 15 jego otworami w tarczy na sworznie 11 wzglednie na tuleje 2.Tuteje 2 spelniaja przy tym role tulei ochron¬ nych dla gwintu sworzni i dzialaja jako wspor¬ niki. Rózne polozenia robocze w miejscu prze¬ gubu miedzy dzwignia montazowa 3 i tuleja ochronna 2 sa wyjasnione na fig. l~-6.Wedlug fig. 1 dzwignia montazowa 3 znajdu¬ je sie w dolnym polozeniu wychylenia. Przyle¬ ga oma wówczas w miejscu 22 swa szyjka 4 do tulei 2. Szyjka 4 posiada srednice znacznie mniej¬ sza od srednicy otworu tulei 2, lezacego po stronie przegubu, wskutek czego praktycznie biorac punkt zetkniecia nastepuje w miejscu 22.Wlasciwy nacisk jest zatem tutaj bardzo du¬ zy. Azeby brzeg 12 tulei 2 mógl przeciwdzia¬ lac temu duzemu naciskowi, jest on stromo wygiety lub tez, jeszcze pogrubiony, jak to da¬ lej jest opisane. Jak wynika z fig. 1 lezaca wewnatrz tulei 2 czesc kulowa, tworzaca jedna z czesci przegubu, posiada ksztalt narzadu i, o jednakowej grubosci, który jest polaczony z dzwignia montazowa 3 za pomoca wspomnia¬ nej szyjki 4. Czesc 1 jest utworzona z kulistych wycinków o dwóch róznych promieniach 5 i 6, których puntoty srodkowe 7, 8 leza w plaszczy¬ znie prostopadlej do podluznej osi 9 dzwigni montazowej 3. Stosunek wymiarów promieni 5, -odpowiada stosunkowi 6:10. Punkty srod¬ kowe 7, 8 sa od siebie oddalone w przyblize¬ niu o 4 jednostki wymiarowe, jak to pokaza¬ no w miejscu 21. Ogólna srednica oznaczona w miejscu 28 wynosi 16 jednostek wymiarowych.Z dolnego polozenia wychylenia pokazanego na fig. 1 dzwignia montazowa 3 przy jej wy¬ chyleniu w góre przechodzi do nastepnego po¬ lozenia, przedstawionego na fig. 2. W polozeniu tym wewnatrz przegubu nastepuje podparcie w miejscach 21, 22 i 23. Na skutek stozkowe¬ go zgrubienia dzwigni montazowej, stozkowy koniec przyguibowy tej cLzwdgmi 3 nie zaczepia w miejscu 23 z dolu o brzeg 12 tulei 2, co po¬ siada zasadnicze znaczenie. Jezeli dzwignia montazowa jest w dalszym ciagu podnoszona do góry, to miejsce stykowe 21 (fig. 3) przemie¬ szcza sie w prawo (w kierunku oznaczonym strzalka 24) i nastepuje oparcie czolowej po¬ wierzchni dzwigni 3 o miejsce 23. Styk wew¬ natrz przegubu w tym skrajnym polozeniu uwidocznionym na fig. 3 nastepuje w miejscach 21, 23 i 25. Tarcza kola lezy tutaj mniej wie¬ cej w polozenu 29 oznaczonym liniami prze¬ rywanymi. Przy dalszym przebiegu wychyla¬ nia dzwigni montazowej 3 tarcza kola zeslizgu¬ je sie ze stozkowatej plaszczyzny dzwigni na tu¬ leje ochronne, gdy tworzace stozka i tulei, le¬ zace na górze rysunku, znajduja sie mniej wie¬ cej na tej samej wysokosci. Nastepnie miej¬ sce styku 23 przechodzi do zaokraglenia 26 istniejacego miedzy szyjka 4 i dzwignia monta¬ zowa 3. Miejsce styku 25 lezy przy tym/ jak to wskazuje fig. 4, na zagietym dolnym brzegu tulei 2. Tarcza kola w tym polozeniu nasunieta jest w praktyce na tulei ochronnej, jak to oznaczono liczba 30. Dalsze i praktycznie bio¬ rac ostatnie polozenie robocze przedstawiono na fig. 5. W miejscu 25 jeszcze istnieje stan zaczepienia, wskutek czego nasuwane kolo jest jeszcze dalej dociskane do kolnierza piasty.Jezeli dzwignia 3 zostanie jeszcze bardziej wy¬ chylona w góre, przegubowe polaczenie zostaje zwalniane bez zaciskania, jak to wskazuje fig. 6.Nalezy zaznaczyc, ze w polozeniu roboczym wedlug fig. 1, zagiety brzeg 12 tulei 2 jest w miejscu 22 naprezany w sposób .bardzo nieko¬ rzystny. Brzeg ten moze tylko wówczas prze¬ ciwdzialac wszystkim naprezeniom, gdy jest on bardzo silnie zacisniety, tj. scianki tulei musza w tym miejscu lezec prawie prostopadle do jej podluznej osi. Jezeli tuleja 2 posiada sred¬ nice w swietle, wynoszaca 22 jednostki wymia¬ rowe, wówczas brzeg 12 wykazuje krzywizne o promieniu okolo 2,5 tych jednostek. W celu wzmocnienia tego brzegu jest on np. zagiety i zacisniety.Jak przedstawiono na fig. 6, tuleja 2 moze byc wyposazona wewnatrz w srodki zwieksza- jace tarcie, np. moze byc radelteowana lub tez zaopatrzona w plytko inaicdety gwint 13. W celu uodpornienia tulei 2 (która wskutek znormo- wania otworów kola na sworznie jest cienko¬ scienna i przewaznie posiada grubosc 1,5 — 2 mm) na wspomniane duze naprezenia, rów¬ niez i przy bardzo cieókitóh kolach na jednym koncu, zwróconym do dzwigni montazowej 3, za¬ stosowana jest wykladzina 14 uwidoczniona na fig. 7. Przy nasuwaniu tulei 2 na sworznie 11 wykladzina ta wskutek przylegania do sworz¬ nia 11 ogranicza nasuniecie tulei 2, wskutek czego dla kulowego narzadu 1 zapewniona jest zawsze dostateczna odleglosc od sworzni 11.Nalezy zaznaczyc, ze wystarcza przy tym wsu¬ niecie do tulei 2 tylko kulowej czesci (bez szyj¬ ki 4) narzadu 1.Wymalazeik nie ogranicza sie do przedsta¬ wionych przyikladów jego wykonania. Wymia¬ ry moga byc kazdorazowo zmieniane, zwla¬ szcza jezeli odpowiednio do róznych sworzni stosuje sie rózne tuleje np. o srednicy 20 i 22 mm. Stosunki wielkosci pozostaja jednak na ogól niezmienione. Wolny otwór 31 (fig. 2) zagietego brzegu 12 tulei 2 jest nieco wiekszy od sred¬ nicy narzadu 1. Jezeli ta ostatnia wynosi 16jednostek, to wielkosc wspomnianego wolnego otworu moze wynosic okolo 16,1 jednostek. Wów¬ czas narzad 1 moze (byc wstawiony i wyjmo¬ wany z tulei 2 przy kazdym jego polozeniu ka¬ towym. W celu zaoszczedzenia materialu i uzy¬ skania odpowiedniego zakresu wychylania w otworach tarczy kola, dzwignia montazowa jest pogrubiona stozkowo tylko na swym przednim koncu, a dalej wykonana jako cienka. Jakiekol¬ wiek rowkowanie wewnatrz tulei ochronnej moze przebiegac równolegle lub pod katem do podluznej osi sworzni. PL