Wynalazek niniejszy dotyczy mlota, który sklada sie z nastepujacych czesci: skrzynki, czesci slizgajacej sie w sciance skrzynki, np. obsady narzedzia roboczego, czesci wirujacej (np. walu), osadzonej w skrzynce i zaopatrzonej w ramiona, wzdluz których slizgaja sie masy (kafary), odrzu¬ cane sila odsrodkowa od osi obrotu. W skrzynce tej miesci sie szyna ksiukowa, której dzialanie polega na tern, ze przez pewna czesc obrotu przysuwa ona kafa¬ ry ku osi obrotu, a w odpowiednim momen¬ cie nagle je oswobadza i tym sposobem wy¬ woluje uderzenie ich wczesc slizgajaca sie w sciankach skrzynki, o jakiej mowa byla wyzej.Zalaczony rysunek wskazuje tytulem przykladu dwa sposoby wykonania wyna¬ lazku.Fig. 1 wyobraza przekrój poprzeczny mlota poruszanego sila odsrodkowa i zbu¬ dowanego wedlug pierwszego sposobu wy¬ konania wynalazku; fig. 2, 3 i 4 — naste¬ pujace po sobie polozenia kafarów podczas obrotu; fig. 5 i 6 — czesciowe przekroje wedlug V — V na fig. 6 i VI — VI na fig. 5, jako tez czesbiowe elewacje mlota, zbu¬ dowanego wedlug drugiego sposobu wyko¬ nania; fig. 7 — przekrój wedlug VII—VII na fig. 5 mlota drugiego; fig. 8 — przekrój wedlug VIII —VIII na fig. 6, niektórych czesci skladowych mlota w rozmaitych ich polozeniach; fig. 9 — przekrój wedlug IX — IX na fig. 10; fig, 1Q — przekrój we-dlug X r^r X oa fig. 9, i fig. 11 — przekrój wedlug Xl — XI na fig; 9.Mlot zbudowany w mysl wynalazku ni¬ niejszego i wskazany w przekladzie pierw¬ szym, to jest na fig. 1-^- 4, sklada sie z walu i, obracajacego sie i osadzoriego mi- mosrodowo w skrzynce 2. Wal 1 dzwiga pewna ilosc ramion 3, 3\ 3" i t. d. (rysunek ,wypbraza ich cztery^ Jecz rozumie sie, ze liczba tsi moze byc dowolna), W kazdem z tych ramion slizga sie z lekkiem tarciem masa ,,kafar" 4, 4\ 4" i t. d. W skrzynce 2 na najwiekszej odleglosci od osi 5 wa¬ lu / miesci sie ciezki kloc 6, który moze sie slizgac w jej scicinkach. Suwak ten wi¬ si na sprezynach 7, odpychajacych go ku srodkowi skrzynki. Pomiedzy czesciami skrzynki najblizsza i najdalsza od osi 5 do sciany wewnetrznej skrzynki przymoco¬ wana jest szyna ksiukowa 8 o powierzchni walcowej 9 odpowiedniego ksztaltu.Wal / otrzymuje szybki naped okolo swej osi 5 w jakikolwiek dowolny sposób (zapomoca recznej korby, bezposredniego dzialania silnika, pasa lub t. p.). Kafary 4A 4\ 4" slizgaja sie pod dzialaniem sily odsrodkowej po ramionach 3, 3', 3", odda¬ laja sie od osi 5 i stykaja sie z wewnetrzna sciana skrzynki 2 orsfc z powierzchnia 9.Skoro kafar, slizgajac sie po powierzchni walcowej 9, osiagnie tworzaca 10 (fig. 2), wtedy pozbawiony oparcia zeskakuje z niej gwaltownie pod dzialaniem sily odsrod¬ kowej i uderza w kloc 6, a ten koncem swo¬ im 11 przekazuje otrzymane uderzenie na¬ rzedziu na jakie mlot ma dzialac (fig. 3).Kafary i scianka wewnetrzna skrzynki posiadaja taki ustrój, ze kafar po uderze¬ niu o kloc 6 przy dalszym* obrocie dotyka wewnetrznej scianki skrzynki w okolicy /21, zettiim utraci zetkniecie z klocem 6 (fig. 4). Zapobiega to zachodzeniu jakichkol¬ wiek wstrzasnien przy stykaniu sie kafaru ze skrzynka.Przy dalszym obrocie walu 1 kafar 4 wslizguje sie wskutek mimosrodkowosci skrzynki z walem na ramiona 3 ku osi 5.W miejscu srednicowo przeciwleglem klo¬ cowi 6, k&far znajduje sie najblizej osi. Po¬ czawszy od tego punktu caly przebieg roz¬ poczyna sie na nowo, jak to bylo opisane powyzej.Moze sie wydarzyc, ze narzedzie, w które uderza czesc 11, badzto nagle sie u- sunie, np. wskutek zaglebienia sie w ja¬ kis otwór, 'gdy sie goi stosuje np. przy dziurkownicach, badz wskutek zlamania sie lub wyskoczenia. Dla zapobiezenia w wypadkach podobnych zbyt silnym uderze¬ niom kloca 6 w skrzynke 2 sprezynom 7 nadaje sie dostateczna sile, by kloc 6, u- derzajac nawet w próznie, nie mógl sie ze¬ tknac ze skrzynka.Nalezy zaznaczyc, ze w zaleznosci od szybkosci obrotu walu 1 kafar 4, spadajac z powierzchni 9 na krawedzi 10, bedzie uderzal w rózne punkty wewnetrznej scia¬ ny skrzynki. Taknp. jezeli przy danej szyb¬ kosci napotka on kloc 6, to za powieksze¬ niem szybkosci wirowank/ walu moze on uderzyc o scianke dopiero w punkcie 12.By zapobiec podobnej niedokladnosci, szy¬ ne 8 mozna przesuwac po sciance we¬ wnetrznej skrzynki 2 zapomoca np. czopa 13, slizgajacego sie w pasie 14 skrzynki i utrwalanego w polozeniu pozadanem sru¬ ba 15 lub w inny sposób. Dzieki temu u- rzadzeniu szyne 8 mozna zawsze tak usta¬ wic, by kafar 4 uderzal stale w jedno i toz samo miejsce kloca 6.Z powyzszego opisu wynika, ze mlot ten sklada sie z mocnych czesci i bardzo prostego urzadzenia, nie posiadajac zad¬ nych czesci latwo ulegajacych uszkodze¬ niu. Mlot taki, raz uregulowany, pracuje dokladnie, dzieki czemu obsluge jego moz- net powierzyc nawet niewprawnemu robot¬ nikowi i mozna sie nim poslugiwac przy robotach wystawionych na zmiany klima¬ tyczne.Mlot zbudowany wedlug fig. 5—11 sklada sie podobniez, jak i pierwszy, ze — 2 —skrzynki 2. Na plaskich sciankach 16 i 17 tejze, od strony wewnetrznej, znajduja sie dwa pierscienie wspólsrodkowe 18 i 19, w których na lozyskach kulkowych jest osadzony wal 1, dzwigajacy czesc 20, za¬ opatrzona w dwa symetryczne ramiona 3, w ttórych mieszcza sie kafary 4. Na pier¬ scieniu 18 osadzona jest tarcza 21, przyle¬ gajaca do scianki wewnetrznej 16.Szyna ksiukowa 8 obraca sie jednym swym koncem na osi 22, umocowanej w tarczy 21, na drugim zas koncu posiada palec 23 siegajacy w szczeline 24 wycieta w tarczy 21, w ksztalcie luku kola, wspól- srodkowego z punktem obrotu szyny.Przez kazdy kafar przechodzi trzpien 25, zaopa¬ trzony w krazek 26, którym podczas obro¬ tu walu / styka sie z ksiukiem. Ramiona 3 posiadaja otwory 27, przez które przecho¬ dza konce trzpienków 25. Skrzynka posia¬ da tuleje 28, w której miesci sie obsada 29 narzedzia roboczego. Obsada 29 posiada kolnierz 30, o który opiera sie zaslona 31, mieszczaca sie w pochwie 32 polaczonej z tuleja 28. Na skrzynce znajduje sie ucho 33, na którem jest umocowana dzwignia 34, jednym swym koncem opierajaca sie o zasuwe 31, oraz dzwignia 35, której jeden koniec opiera sie o ksiuk 8, a obie te dzwi¬ gnie sa zwiazane ze soba przegubem, za¬ pewniajacym im niejaki ruch.Wal / otrzymuje ruch od odpowiednie¬ go napedu. Podczas obrotu kafary pod dzialaniem sily odsrodkowej odlatuja od o- si, skoro jednak zetkna sie z szyna ksiuko- wa, zblizaja sie do osi obrotowej, a po doj¬ sciu do krawedzi ksiuka zostaja gwaltow¬ nie oswobodzone i silnie uderzaja w obsa¬ de narzedzia roboczego.Tarcza 21 jest zaopatrzona w kolanko 36 siegajace w szczeline skrzynki 14, w której mozna je, a wiec i tarcze unierucho¬ mic wzgledem skrzynki zatrzaskiem 37.Mechanizm ten pozwala równiez zwolnic tarcze celem przyblizenia lub odsuniecia ksiuka od obsady narzedzia, a jednoczesnie przyblizenia lub odsuniecia osi obrotu kon¬ cu szyny zaopatrzonej w palec 23, Urzadze¬ nie to daje moznosc regulowania ruchu maszyny w ten sposób, by kafary uderzaly o obsade niezaleznie od wiekszej lub mniejszej szybkosci ruchu obrotowego walu.Maszyna posir da rekojesc 38, która mozna ujmowac reka. Dla poslugiwania sie obu rekami do rekojesci tej z obu stron przymocowane sa walki 39, polaczone z z rekojescia sworzniem 40, przechodzacym przez rekojesc i oba walki. Wygiety pret 41 polaczony z dzwignia 42, osadzony jest we wsporniku 43, umocowanym w skrzyn¬ ce. Dzwignia ta styka sie z zasuwa 44, u- mieszczona w pochwie 45 polaczonej z tu¬ leja 28.Koniec wolny preta 41 biegnie wzdluz walka 39. Reka, która trzymamy welek 39, naciskamy na pret 41, wskutek czego zasuwa 44 zostanie popchnieta ku dolowi i sciagnie obsade 29 na tyle, ze unierucho¬ mi ja zatrzask 46, który wejdzie w jej wreb 47. Opadniecie obsady 29 pozwala opasc zasuwie 31\ która przestoje opierac sie juz o dzwignie 34, a ta znowu przestaje oddzia¬ lywac zapomoca dzwigni 35 na ksiuk 8, który wówczas zostaje kafarami przyci¬ sniety do scianek walcowej skrzynki (fig, 8). Na skutek tego nowego polozenia cze¬ sci skladowych, kafary nie uderzaja juz o obsade narzedziowa, mlot przeto obraca sie jalowo.Urzadzenie podobne daje moznosc prze¬ rywania pracy bez potrzeby zatrzymywa¬ nia napedu, W wypadkach, gdy przyrzad ma praco¬ wac z narzedziem wirujacem, zaopatruje sie go w mechanizm, pozwalajacy udzielic ruchu walu / temuz narzedziu. Mechanizm ten sklada sie z walu 48 równoleglego do osi obsady narzedzia i osadzonego we wspornika 49 — 49, stanowiacym ze scia¬ nami skrzynki jedna calosc. Wal ten laczy sie z narzedziem 50, zazebieniem 51. Na — 3 —wale 48 jest zaklinowane kólko zebate 52, ustawiane na nim w dwóch róznych pozy¬ cjach zatrzaskiem 53, siegajacym w wykro¬ je 54 lub 55.Na wale 1 jest umocowana tarcza 56 z otworami 57 na okregu kola wspólsrodko- wego. Odstep pomiedzy srodkami otworów równa sie odstepowi pomiedzy trybami ko¬ la zebatego 52, którego zeby moga wcho¬ dzic w otwory 57. Tarcza 56 posiada o- prócz tego dwa otwory 58 równe otworowi 51\ symetrycznie do osi tej tarczy polozo¬ ne i rozdzielone lukowatym wykrojem 59 o szerokosci równej srednicy otworów 58^ zakonczonych pólkolami, których srodki leza od srodków otworów 58 na odleglosci równej odstepowi pomiedzy zebami kola zebatego 52. Kiedy zatrzask znajduje sie we wrebie 54, zeby kola 52 zczepiaja sie z otworami 58 lub z wykrojami 59. W wy¬ padku zastosowania przyrzadu do dziur- kownic — tarcza pociaga kola zebate na dlugosc odstepu pomiedzy zebami podczas polowy swego obrotu, wskutek czego ob¬ rót kola zebatego nie jest ciagly. Skoro zatrzask znajduje sie w wykroju 55, zeby kola 52 sczepiaja sie z otworami 57. W wypadku zastosowania przyrzadu do swi¬ drów i do dziurkownic obrót kola zebatego jest ciagly. Wreszcie przy zajstosowainiu go do nitowania, przebijania i poglebiania, ko¬ lo zebate pozostaje z tarcza obrotowa roz¬ laczone, wskutek czego narzedzie robocze nie obraca sie.Mlot obracany sila odsrodkowa i stano¬ wiacy przedmiot niniejszego wynalazku^ przewyzsza wielu swemi zaletajmi mloty pneumatyczne. Nie wymaga on szczelnych polaczen, niezbednych w mlotach powietrz¬ nych, a jest tak zbudowany, ze moze pra¬ cowac przy napedzie recznym. Dzieki bar¬ dzo prostemu przestawieniu moze on ob¬ racac sie jalowo, a takze mozna! don za¬ stosowac mechanizm, dajacy moznosc na¬ dania ciaglego lub przerywanego ruchu ob¬ rotowego instrumentowi pracujacemu, co wedlug zyczenia mozna wykonywac, na jac mlotowi odpowiednie polozenie, i tym sposobem moze on sluzyc do wykonywa¬ nia róznorodnych czynnosci. PL