Opublikowano dnia 10 kwietnia 1959 r.IbIBLIO#EK<|< Urzedu Patentowego to POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40948 KI. 15 g, 40/01 Henryk Niebojeiuski Warszawa, Polska Uklad klawiszy w klawiaturze maszyn do pisania lub w klawiaturze innych maszyn s Patent trwa od dnia 11 listopada 1957 r.Przedmiotem wynalazku jest uklad klawiszy we wszelkiego rodzaju maszynach do pisania lub w maszynach od nich pochodnych.W znanych maszynach do pisania, jakie na swiecie sie produkuje, istnieje jeden generalny uklad klawiszy — cztery proste rzedy równole¬ gle do siebie, tworzace czolowo równolegle plasz¬ czyzny pionowe, przy czym w obrebie kazdego prostoliniowego rzedu poszczególne klawisze po¬ siadaja jednakowa wysokosc, chociaz kazdy z rzedów jako calosc posiada inna wysokosc.Glówna wada powszechnie znanego i stosowa¬ nego ukladu klawiszy jest miedzy innymi to, ze poszczególne klawisze w kazdym rzedzie tworza linie prosta oraz to, ze wysokosc poszczególnych klawiszy w obrebie kazdego rzedu jest jedna¬ kowa.Analizujac polozenie klawiszy w znanych ma¬ szynach do pisania, nalezy stwierdzic, ze przy ich prostoliniowym ukladzie najblizej do klawi¬ szy maja palce: srodkowy i wskazujacy, a znacz¬ nie dalej maja palce: maly i serdeczny. Z tych wzgledów dosieganie klawiszy krancowych pal¬ cami krótszymi zwlaszcza w ich pierwszym górnym rzedzie przy obecnym prostoliniowym ukladzie jest bardzo utrudnione. Róznica po¬ miedzy dlugoscia palca srodkowego, a dlugoscia palca malego dochodzi u niektórych osób do czterech centymetrów. Nie dosc wiec, ze klawi^ sze krancowe leza dalej od reki niz klawisze srodkowe, to jeszcze trzeba je dosiegac krótszy¬ mi palcami.Uklad palców u reki i róznica ich dlugosci oraz wkleslosc reki od strony dloni sprawiaja to, ze linie konców palców podczas pisania na maszynie ukladaja sie lukowo z wypukloscia skierowana ku górze. Stad wniosek, ze najwy¬ godniejszymi liniami ukladu klawiszy nie sa proste rzedy, lecz rzedy dwulukowe.Druga powazna wada powszechnie stosowane¬ go ukladu klawiszy jest ich jednakowa wysokosc w obrebie kazdego poszczególnego rzedu. W me¬ todzie dziesieciopalcowej' w kazdym rzedzie kazdy palec tak prawej, jak i lewej reki mawyznaczone sobie klawisze, w które podczas pi¬ sania powinien uderzac. Jednakze dlugosc po¬ szczególnych palców jest rózna. I znów najblizej do uderzenia ma palec srodkowy, nastepnie wska¬ zujacy i serdeczny, a znacznie dalej palec maly.Obecnie, podczas uderzania krótszymi palcami, maszynistki sa zmuszone albo unosic dluzsze palce nieco wyzej, aby nie naciskac jednoczesnie sasiednich klawiszy, albo odchylac reke w kie¬ runku uderzanego klawisza. Niewygoda uderza¬ nia palcami o róznej dlugosci w klawisze, któ¬ rych wysokosc w kazdym rzedzie jest jednako¬ wa, jest wiec oczywista.W odróznieniu od znanego i powszechnie sto¬ sowanego ukladu klawiatury uklad klawiszy wedlug wynalazku jest calkowicie dostosowany do ukladu reki, dlugosci palców, jak równiez do kata, jaki tworza miedzy soba swobodnie wy¬ ciagniete rece w trakcie pisania na maszynie.Uklad wedlug wynalazku zmusza wszystkie raa- szymsjtki do. pisania metoda dziesieciopalcowa juz od chwili rozpoczynania nauki maszynopi¬ sania.Uklad klawiszy wedlug wynalazku jest przed¬ stawiony na rusunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schematyczny rzut poszczególnych kia-, wiszy na plaszczyzne pozioma w jego widoku z góry przy zalozeniu, ze cieciwy luków kazdego dwulultowego rzedu klawiszy sa swymi ze¬ wnetrznymi ramionami odchylone ku maszynie, fig. 3 zas — widok ukladu wedlug fig. 1. przy zalozeniu, ze cieciwy luków kazdego dwu- lukowego rzedu klawiszy w polaczeniu ze soba tworza jedna linie prosta, fig. 2 — wy¬ sokosc klawiszy, zalezna od dlugosci poszcze- jgólnych palców u reki, fig. 4 zas — widok ukladu wedlug fig. 2. z tym, ze schodko- wania boczne poszczególnych klawiszy w kaz¬ dym 'rzedzie posiadaja mniejsza róznice wyso¬ kosci. l Przykladowo przedstawiony na fig. 1^4 uklad wedlug wynalazku zasadniczo posiada cztery dwulukowo wygiete ¦ rzedy liczace razem 47 klawiszy/Liczba ta moze byc zmniejszona lub powiekszona w kazdym dowolnym kierunku za¬ leznie od przeznaczenia i budowy maszyny.Kazdy rzad klawiszy w ukladzie wedlug wy¬ nalazku niezaleznie od ukladu liter i znaków w klawiaturze posiada postac dowolnego, rodza¬ ju dwulukowej linii krzywej, wypuklosciami skierowanej ku maszynie, przy czym cieciwy obydwu luków kazdego rzedu tworza linie pro¬ sta (fig. 3, linia ABC), badz koncami wolnymi (bocznymi) sa odchylone ku maszynie (fig. 1, kat ABC z odchylonymi koncami ramion A i Q.I tak klawisze 1, 2, 3, 4t 5 i 6 tworza jeden luk pierwszego górnego rzedu, podczas gdy klawisze 7, 8, 9, 10, 11 i 12 stanowia jego luk drugi. Kla¬ wiszei odJ3 do 24 tworza dwulukowo uksztalto¬ wany drugi rzad górny. Analogiczny uklad po¬ siadaja klawisze w pozostalych rzedach klawia¬ tury, przy czym uklad klawiszy wedlug wyna¬ lazku zachowuje dotychczasowa schodkowosc czolowa poszczególnych rzedów klawiszy wzgle¬ dem siebie, to znaczy, ze kazdy rzad klawiszy lezacy blizej piszacego niezaleznie od tego, ze posiada nowa ceche dwulukowosci jest nizszy od kazdego nastepnego rzedu lezacego dalej od piszacego.Dwulukowa linia krzywa w kazdym rzedzie moze byc w odmj^nny sposób modyfikowana z zachowaniem cechy dwulukowosci. W odmia¬ nie ukladu wedlug, wynalazku nizsze klawisze posiadaja krzywizny lukowe o wiekszych pro¬ mieniach od promieni, którymi wyznaczono krzy¬ wizny lukowe wyzszych rzedów klawiatury.Moze zachodzic sytuacja odwrotna, tj. górne rzedy moga posiadac krzywizny lagodniejsze, a dolne bardziej wypukle.W przykladowo przedstawionym ukladzie kla¬ wiszy wedlug wynalazku, uwidocznionym na fig. 1, cieciwy luków kazdego z czterech rzedów nie tworza ze soba linii pfostybh, lecz sa od^ chylone w ksztalcie litery V o duzym kacie roz¬ warcia, np. wynoszacym od 120 do 180° (linia ABC na fig. 1 o kacie rozwarcia B). Taki uklad linii lukowych wzgledem siebie pozwala na przenoszenie rak w « kierunku do i od, klawiatu¬ ry podczas pisania nie pov liniach wzgledem sie¬ bie równoleglych, lecz po liniach tworzacych ze soba dowolnie dobrany kat ostry. Linie te ozna¬ czone sa na fig. 1 dwukierunkowymi strzalka^ mi a i b. Jest to najwygodniejszy przesuw rak wzgledem siebie podczas pisania na maszynie, w przeciwienstwie do równoleglego przesuwu dloni przy znanych ukladach klawiatury, powo¬ dujacych koniecznosc ciaglego odchylania dloni na boki w stosunku do przedjokciowej czesci reki.Druga istotna cecha ukladu klawiszy wedlug wynalazku jest to, ze klawisze w; obrebie kaz¬ dego rzedu nie sa jednakowej wysokosci, cho¬ ciaz kazdy rzad klawiszy jako calosc posiada inna wysokosc. Klawisze lezace w srodkowych czesciach obu luków w obrebie kazdego rzedu posiadaja najmniejsza wysokosc, natomiast kla¬ wisze lezace na krancach luków sa najwyzsze.Taki uklad wysokosci klawiszy, w poszczegóL- nych lukach kazdego rzedu sprawia to, ze kai- 2 -dy palec obu rak, niezaleznie od swej dlugosci, lezy prawie jednakowo blisko od nasadek li¬ terowych przeznaczonych dla niego klawiszy.I tak np. klawisze 3, 4, 15, 16, 27 i 39 oraz klawisze 9, 10, 21, 22, 33 i 45 sa najnizszymi kla¬ wiszami w swoich rzedach (fig. 2 i fig. 4) jako przeznaczone dla palców najdluzszych (srodko¬ wych) i jednoczesnie leza na wierzcholkach krzywizn luków tych rzedów (fig. 1 i fig. 3). Na¬ tomiast klawisze 1, 13, klawisze 6, 7, 18, 19, 30 i 42 oraz klawisze 12, 24 i 36 sa najwyzszymi klawiszami w swoich rzedach jako przeznaczo¬ ne dla palców krótszych (malego i wskazujace- go) i leza na krancach luków tych rzedów, tj. na krancach bocznych i w samym srodku kla¬ wiatury.Inna znamiennoscia ukladu klawiszy wedlug wynalazku jest to, ze wysokosci wiekszej czesci klawiszy, przeznaczonych dla jednego i tego samego palca kazdej reki, sa równiez rózne i tworza rodzaj bocznych schodkowan znizaja¬ cych sie w kazdym rzedzie ku klawiszom najniz¬ szym, tj. przeznaczonym dla palcy najdluzszych.I tak klawisz 5 jest nizszy od klawisza 6, a kla¬ wisz 8 jest nizszy od klawisza 7; dalej klawisz 17 jest nizszy od klawisza 18, a klawisz 20 jest nizszy od klawisza 19 itd. pomimo, ze wszystkie te klawisze sa przeznaczone do uderzania pal¬ cami o jednakowej dlugosci (np. palcami wska¬ zujacymi).Jeszcze inna wlasciwoscia ukladu wedlug wy¬ nalazku jest nadanie odrebnych kolorów lub in¬ nych oznaczen klawiszom przeznaczonym dla róznych palców. Przykladowy przydzial klawi¬ szy na poszczególne palce, a w zwiazku z tym przykladowe zastosowanie kolorów niezaleznie od ukladu liter i znaków, jakie na klawiszach beda umieszczone, przedstawia sie jak podano ponizej.Lewa reka: palec maly ma przydzielone kla¬ wisze 1, 13 o kolorze ciemno-zielonym; palec serdeczny — klawisze 2, 14, 25, 26, 37 i 38 o ko¬ lorze ciemno-brazowym; palec srodkowy — kla¬ wisze 3, 4, 15, 16, 27 i 39 o kolorze ciemno-nie- bieskim oraz palec wskazujacy — klawisze 5, 6, 17, 18, 28, 29, 30, 40 i 41 o kolorze czarnym.Prawa reka: palec wskazujacy ma przydzielo- . ne klawisze 7, 8, 19, 20, 31, 32, 42, 43 i 44 o ko¬ lorze czarnym; palec srodkowy — klawisze 9, 10, 21, 22, 33 i 45 o kolorze ciemno-niebieskim; palec serdeczny — klawisze 11, 23, 34, 35, 46 i 47 o kolorze ciemno-brazowym oraz palec ma¬ ly — klawisze 12, 24 i 36 o kolorze ciemno-zie¬ lonym.Przydzial poszczególnych klawiszy do poszcze¬ gólnych palców moze byc w róznych krajach rózny, jednakze sposób przeznaczania odrebne¬ go koloru lub innego oznaczenia dla klawiszy danego palca powinien byc przyjety na stale.Dobór kolorów i ich odcien dla poszczególnych klawiszy moze byc dokonany dowolnie. Zamiast kilku kolorów moga byc zastosowane tylko dwa kolory, które sa wówczas dla klawiszy przy¬ dzielonych do sasiadujacych ze soba palców za¬ stosowane w sposób przemienny* Fakt przydzia¬ lu klawiszy dla tego czy innego palca moze byc równiez odrózniony przez zastosowanie odmien¬ nosci uksztaltowania nasadek literowych badz ich obramowania. Np. moga byc zastosowane nasadki kwadratowe z zaokraglonymi narozni¬ kami umiejscowione grupowo na przemian z na¬ sadkami okraglymi.Uklad klawiszy wedlug wynalazku poza kla¬ wiszami wchodzacymi w sklad dwulukowych rzedów moze posiadac zaleznie od potrzeby do¬ datkowe klawisze, umieszczone w dowolnie do¬ branym miejscu dla danego typu maszyn.Kazda z wyzej opisanych nowych cech ukla¬ du klawiszy wedlug wynalazku moze byc w bu- dobie maszyn zastosowana odrebnie badz two¬ rzac ze soba dowolne polaczenia. PL