Opublikowano dnia 10 kwietnia 1958 r. 9 PAT*4 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40922 KI. 21 d1, 64/01 Wladyslaw Stanecki Swidnica Slaska, Polska Maszyna elektryczna o szczotkach tocznych Patent trwa od dnia 7 czerwca 1956 r.Maszyna elektryczna wedlug wynalazku posiada jeden albo dwa szeregi szczotek tocznych oraz nie przenoszacych pradu elektrycznego narzadów tocz¬ nych, toczacych sie po odpowiednich powierzch¬ niach na koncach dwóch wspólosiowych wirników, wykonanych w formie pierscieni slizgowych lub komutatorów. Uklad szczotek tocznych i narzadów tocznych sluzy nie tylko do przenoszenia pradu elektrycznego, lecz równiez stanowi rodzaj prze¬ kladni pomiedzy dwoma wirnikami, obracajacymi sie w przeciwnych do siebie kierunkach i zastepu¬ je lozyska promieniowe lub osiowo-promieniowe obu wirników. Jeden z wirników odzialywa induk¬ cyjnie na drugi, podobnie jak stojan na wirnik w normalnej maszynie elektrycznej.Na rysunku przedstawiajacym trzy przyklady wykonania maszyny elektrycznej wedlug wynalaz¬ ku oznaczono kierunek obrotów szczotek tocznych 1 i narzadów tocznych 5 strzalkami W, szczotek tocznych 2 strzalkami S, pierscienia slizgowego (komutatora) 3 zwiazanego z jednym z wirników strzalka N i pierscienia slizgowego (komutatora) 4 zwiazanego z drugim wirnikiem strzalka M.Fig. 1 przedstawia uklad dwóch szczotek tocznych 1 i narzadów tocznych 5 oraz dwóch pierscieni slizgowych (komutatorów) 3 i 4, zwiazanych z wirnikami, fig. 2 — odmiane wedlug fig. 1 z do¬ daniem szczotek tocznych 2, fig. 3 — odmiane wedlug fig. 2 lecz z podwójna liczba szczotek tocznych 1, Budowa maszyny elektrycznej o szczotkach tocz¬ nych wedlug wynalazku jest opisana nizej. Kazda szczotka toczna 1 (fig. 1) albo najblizej siebie po¬ lozone szczotki toczne 1 i 2 jako jedna ich grupa (fig. 1 i fig. 2) sa jednym z biegunów elektrycz¬ nych, wspólnym dla obu wirników. Szczotki toczne 1 i 2 i narzady toczne 5, majace powierzchnie tocz¬ na walcowa, stozkowa, kulista lub o innym odpo¬ wiednim ksztalcie, sa osadzone obrotowo na nie¬ ruchomych czopach, przymocowanych do plyty izolacyjnej, która z kolei jest przymocowana do nieruchomej oslony maszyny elektrycznej. Ksztalt powierzchni roboczych pierscieni slizgowych (ko¬ mutatorów) 3 i 4 jest dostosowany do ksztaltu po¬ wierzchni roboczych tocznych szczotek li 2 i na¬ rzadów tocznych 5. W przykladzie wedlug fig. 1 kazda ze szczotek tocznych 1 stanowi jeden z bie¬ gunów elektrycznych maszyny, a znajdujace sie pomiedzy szczotkami 1 nie przenoszace pradu elek¬ trycznego narzady toczne 5, o tym samym ksztal¬ cie, wraz ze szczotkami 1 stanowia lozysko pro¬ mieniowe lub osiowo-promieniowe dla osadzonych na nich obrotowo jeden w drugim dwóch wspól¬ osiowych wirników, przy czym pierscien slizgowy (komutator) 3 swa powierzchnia robocza zewnetrz¬ na styka sie z powierzchnia toczna kazdej szczotki 1 i kazdego narzadu tocznego 5, pierscien zas sliz¬ gowy (komutator) 4 styka sie ze szczotkami 1 i na¬ rzadami tocznymi 5 swa powierzchnia wewnetrzna.Zaleznie od ksztaltu szczotek i narzadów tocz¬ nych oraz powierzchni roboczej pierscieni (komu* tatarów)*& i 4 styk nastepuje wedlug odcinków linii prostej lub krzywej! * Dzieki zastosowaniu ukladu szczotek i narza¬ dów tocznych wedlug wynalazku, maszyna posia¬ da obroty zredukowane, przy czym otrzymuje sie jednoczesnie dwa kierunki obrotów.W przykladzie wedlug fig. 2 poza budowa we¬ dlug fig. 1 sa dodane dwie szczotki toczne 2, przy czym kazda para szczotek 1, 2 jest jednym z bie¬ gunów elektrycznych maszyny. Szczotki 2 tocza sie po wewnetrznej powierzchni pierscienia slizgo¬ wego (komutatora) 3. W trzecim przykladzie wy¬ konania (fig. 3) róznica w stosunku do przykladu wedlug fig. 2 jest taka, ze obok siebie sa umiesz¬ czone po dwie szczotki 1 tak, iz najblizej siebie polozone dwie szczotki 1 i jedna szczotka 2 (razem trzy szczotki obrotowo toczne) stanowia jeden z biegunów elektrycznych maszyny.W maszynie elektrycznej wedlug wynalazku szczotki toczne 1,2 i narzady toczne 5 obracajac sie na swych nieruchomych czopach, oprócz prze¬ noszenia pradu elektrycznego, utrzymuja i zabez¬ pieczaja od przesuniecia bocznego oba wspólosio¬ we obracajace sie w przeciwnych kierunkach wirniki, stanowiac dla nich obu jedno wspólne lozysko promieniowe lub osiowo-promieniowe oraz jednoczesnie przekladnie do przenoszenia obrotów z jednego wirnika na drugi, przy czym w czasie dzialania maszyny wszystkie jej czesci ruchome obracaja sie równoczesnie w kierunkach wedlug strzalek zaznaczonych na rysunku. PL