PL40893B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 9 stycznia 1956 r. dla zastrz. 1—5; 18 czerwca 1956 r. dla zastrz. 6 i 7 ; 20 czerwca 1956 r. dla zastrz. 15; 23 czerwca 1956 r. dla zastrz. 8 i 9; 26 czerwca 1956 r. dla zastrz. 13 i 14; 9 sierpnia 1956 r. dla zastrz. 10—12 (Niemiecka Re¬ publika Federalna).Stojak kopalniany sklada sie przewaznie z dwóch czesci, osadzonych przesuwnie jeden w drugim teleskopowo, przy czym górna czesc stoja- kar zaleznie od grubosci urabianego pokladu, moze byc wyciagnieta do góry az do podparcia stropu.Obydwie czesci stojaka moga byc polaczone wza¬ jemnie ciernie za pomoca urzadzenia napinajacego lub zamka napinajacego tak, iz zamkniecie cierne pozwala na obciazanie stojaka do z góry przyjetej wartosci maksymalnej, a po przekroczeniu tego obciazenia zamkniecie poddaje sie.Proponowano juz stosowanie najrozmaitszych zamków napinajacych i zrozumiale jest, ze zamek napinajacy stanowi najwazniejsza czesc^ stojaka kopalnianego. Przy stosawaniu stojaka kopalniane¬ go od razu powstaje pytanie, czy jego zamek napi¬ najacy czyni zadosc wymaganiom praktycznym.Trzy stosowaniu róznych zamków napinajacych w praktyce okazaly sie najlepsze te, które sa nasta¬ wiane za pomoca klinów.Nalezy jednak nadmienic, ze stosowane dotychczas stojaki nastawiane za pomoca klinów nie daja równiez idealnego rozwiazania zagadnienia zamków stojaków kopal¬ nianych, poniewaz ich skutecznosc, tj. stosunek energii potrzebnej do »napinania do wytworzo¬ nej sily tarcia pozostawia duzo do zyczenia.Wieksza czesc a nawet o wiele wiecej niz polowa uzywanej do napinania energii- mozna zapisac na konto strat, a mianowicie na pokonanie nieuniknionego tarcia wystepuja¬ cego pomiedzy czesciami zamkniecia klinowego.Jest zrozumiale, ze stosowane w praktyce stojaki kopalniane o zamknieciu klinowym wymagaja, zbyt duzo energii do napinania zamkniecia w celu uzySr kania zadanej zdolnosci podpierajacej. Prócz stra¬ ty energii przy napinaniu zamkniecia stojaka ist¬ nieja jeszcze dalsze znaczne niedogodnosci, które wystepuja w praktyce w ten sposób, ze procento-wo znaczna strata tarcia wewnatrz zamkniecia kii- , nowego stojaka pazwala na uzyskanie zacisniecia wzajemnego czesci stojaka kopalnianego tylko do pewitego sjopnia. Sily^wystepujace na zewnatrz zamka stojaka sa znacznie wieksze ze wzgledu na duze straty sily tarcia, niz sily wymagane.Wedlug wynalazku mozna zasadniczo polepszyc rozwiazanie powyzszego zagadnienia w ten sposób, ze stojak zaopatruje sie w dwa narzady napinaja¬ ce, jako urzadzenie napinajace, wytwarzajace mo¬ menty obrotowe, zamocowane na jednej czesci sto¬ jaka wzgledem czesci stojaka, które moga byc na¬ piete przez wzajemnie przeciwne momenty obroto¬ we, dzialajace dokola osi podluznej stojaka.Wymagana do momentów obrotowych sila napi¬ najaca nie wykazuje wymienionych wyzej strat i jest korzystna dla wytwarzania sily normalnej i tarcia. Wskutek tego mozna juz przy stosunkowo malej sile napinajacej (momentach obrotowych) nadac stojakom kopalnianym nosnosc, która przy znanych stojakach o zamkach klinowych wymaga znacznie wiekszej ilosci energii. Na przyklad przy zwyklych stojakach kopalnianych w celu uzyskania zadanej nosnosci wymagane jest zastosowanie trzykrotnego silnego uderzenia mlotkiem w klin napinajacy, co przy urzadzeniu napinajacym za pomoca momentów obrotowych wedlug wynalazku wystarczy juz tylko jedno umiarkowane uderzenie mlotkiem. Ulatwia to znacznie prace górnikom na dole kopalni, dajac im odprezenie fizyczne i psy¬ chiczne w ich pracy,, co nalezy doceniac.Napinanie zamkniecia stojaka wedlug wynalazku przez zastosowanie momentu obrotowego zapobie¬ ga powstawaniu wystepujacych w zwyklych urza¬ dzeniach napinajacych klinowych naprezen zgina¬ jacych we wzajemnie napietych czesciach stojaka kopalnianego lub w zamku napinajacym. Usuwa sie przez to niedogodnosci zwiazane z wystepowa¬ niem takich naprezec zginajacych. Wystepowanie naprezen zginajacych jest mianowicie oparte przy dotychczasowych stojakach kopalnianych na fak¬ cie, ze przy poczatkowym opuszczaniu sie górnej czesci stojaka zamek stojaka ulega zluzowaniu, co znacznie obniza nosnosc stojaka.Dalsze szczególy i zalety wynalazku przedsta¬ wiono w postaci przykladów wykonania i blizej wyjasnione w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia widok perspektywiczny urzadze¬ nia napinajacego o momentach obrotowych, fig. 2 — inne wykonanie urzadzenia czesciowo w przekro¬ ju, fig. 3 — przekrój podluzny urzadzenia wzdluz linii /// — /// na fig. :2, fig. 4 — przekrój poprzecz¬ ny wzdhiz^linii IV — IV na fig. 3, fig. 5 — przekrój poprzeczny wzdluz linii V — V na fig. 3* fig. 6 — urzadzenie napinajace z klinem poziomym w prze¬ kroju poprzecznym wedlug fig. 4, fig. 7 i 7a przed¬ stawiaja schemat lepszego wykorzystania sily na¬ pinajacej urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 8 przedstawia widok perspektywiczny dwóch pier¬ scieni napinajacych osadzonych na górnej czesci stojaka kopalnianego, fig. 9—widok perspektywicz¬ ny górnego pierscienia napinajacego wedlug fig. 8, fig. 10 — podobny widok dolnego pierscienia napi¬ najacego wedlug fig. 8, fig. 11 — widok perspekty¬ wiczny dwóch pierscieni napinajacych, z których jeden jest dwudzielny, fig. 12 — przekrój poziomy przez górny pierscien napinajacy wedlug fig. 11, fig. 13 — dolna czesc wewnetrznej czesci stojaka kopalnianego w widoku z boku, fig. 14 — przekrój poprzeczny stojaka kopalnianego na wysokosci po* nad drugim pierscieniem napinajacym wedlug fig. 13, fig. 15 — inna postac wykonania zamku stojaka w przekroju podluznym, fig. 16 — przekrój w kie¬ runku // — // wedlug fig. 15, fig. 17 — wykres dzia¬ lania sil chwytajacych, fig. 18 — widok perspekty¬ wiczny jednoczesciowego pierscienia napinajacego, fig. 19 — inna postac wykonania pierscienia napi¬ najacego, fig. 20 — przekrój poprzeczny przez sro¬ dek zamka stojaka przy zastosowaniu zamka, któ¬ ry posiada postac jednego dwuczesciowego pier¬ scienia napinajacego o momencie obrotowym, a fig. 21 — sposób osadzenia obydwóch pierscieni napinajacych z odejmowalnym urzadzeniem napi¬ najacym.Stojak kopalniany w postaci wykonania przed¬ stawionej na fig. 1 posiada górna czesc 1 o kwa¬ dratowym profilu wydrazonym oraz dolna czesc stojaka o ksztalcie rurowym 2. Na dolnym koncu górnej czesci 1 stojaka sa osadzone jeden nad dru¬ gim trzy pierscienie napinajace 3a, 3b i 4, które posiadaja powierzchnie wewnetrzne kwadratowe, dopasowane do powierzchni zewnetrznej górnej czesci stojaka. Kazdy z poszczególnych pierscieni jest zaopatrzony na obwodzie zewnetrznym w wy¬ step 5a, 5b lub 6. Na te wystepy dziala sila napi¬ najaca tak, iz obydwa pojedyncze pierscienie 3a, 3b z jednej strony a pierscien srodkowy 4 z dru¬ giej strony wytwarzaja momenty obrotowe, dziala¬ jace w kierunkach przeciwnych. Do wytwarzania sil napinajacych zastosowano wedlug fig. 1 klin pionowy 7, osadzony pomiedzy wystepami piers¬ cieni napinajacych.Przez dobijanie klina 7 uzyskuje sie napinanie trzech poszczególnych pierscieni osadzbnych cier¬ nie na górnej czesci stojaka kopalnianego. Górna czesc 1 stojaka opiera sie dolnym pierscieniem na- /pinajacym 3b na dolnej czysci 2 stojaka za posred¬ nictwem pierscienia^ napinajacego.Na wewnetrznych powiechniach poszczególnych pierscieni napinajacych sa przymocowane wkladki cierne Ba, 8b lub 9 (fig. 2), które sa roz¬ mieszczone tak na wewnetrznej powierzchni kwa¬ dratowych otworów pierscieni, iz tworza katy pro¬ ste na górnej czesci 1 stojaka (fig. 4 — 7), przy czym normalne sily wytworzone przez momenty obrotowe dzialaja na wydrazona górna czesc lsto- jaka kopalnianego w kazdym polozeniu, który wy¬ kazuje odpornosc na odksztalcenia. Im wiecej wkladek ciernych umiesci sie na sciankach wew¬ netrznych otworów kwadratowych pierscieni, tym bardziej beda narazone na zginanie poszczególne boki profilu kwadratowego.Obydwa pierscienie zewnetrzne 3a i 3b moga byc wedlug postaci wykonania przedstawionej na fig. 1 sztywne polaczone z dolna czescia 2 stojaka kopalnianego lub stanowia z nia jedna calosc.Przedstawiono to w postaci wykonania wedlug fig. 2. Wedlug tego wystepy 5a, 5b obydwóch pierscie¬ ni napinajacych 3a i 3b sa polaczone w jeden wy¬ step 5, który znajduje sie na takiej samej wyso¬ kosci, jak i wystep 6 przeciwpierscienia lub pier¬ scienia srodkowego 4. Sztywne polaczenie oby¬ dwóch pierscieni 3a i 3b z dolna czescia 2 stojaka kopalnianego posiada to nastepstwo, ze uzyskuje sie wzajemne napiecie czesci górnej 1 i dolnej 2 stojaka za pomoca urzadzenia napinajacego, dzia¬ lajacego na zasadzie momentów obrotowych; zmienne obciazenie górnej czesci 1 stojaka kopal¬ nianego przenosi sie na dolna czesc 2 stojaka wy¬ lacznie za posrednictwem dzialania Ciernego i od¬ pada koniecznosc wytwarzania sily podporowej pomiedzy dolnym pierscieniem 3b i dolna czescia 2 stojTaka (fig. 1). Pierscien srodkowy 4, uzywany równiez do napinania, nie opiera sie na dolnym pierscieniu 36. W celu zmniejszenia tarcia pierscie¬ nia srodkowego 4, wytwarzanego pomiedzy nim a pierscieniami zewnetrznymi 3a i 3b podczas napi¬ nania, mozna utrzymywac na jego obydwóch po¬ wierzchniach czolowych warstwe smaru lub itp.Pierscien srodkowy 4 zaczyna opierac sie na piers¬ cieniu dolnym 3b przy opuszczaniu sie górnej czesci 1 stojaka kopalnianego pod wplywem dzia¬ lajacego nan obciazenia przy przezwyciezeniu opo- rii tarcia pomiedzy obydwiema czesciami stojaka napietych za pomoca napinajacych momentów obrotowych. W tym przypadku mozna pierscien 4 zaopatrzyc w warstwe smaru w postaci wykonania stojaka wedlug fig. 1 w celu korzystnego zwiek¬ szenia skutecznosci dzialania stojaka.Spbsób dzialania stojaka kopalnianego wedlug postaci wykonania na fig. 2 jest podobny jak sto¬ jaka wedlug fig. 1. Obydwie postacie wykonania stojaka sa podobne równiez zasadniczo i pod tym wzgledem, ze przy napinaniu górnej czesci stojaka wzgledem narzadu napinajacego nastepuje boczne wychylanie sie, poniewaz sily normalne sa wy¬ twarzane tylko przez moment obrotowy. Wskutek tego równiez uzycie wkladek ciernych, w odróz¬ nieniu od znanych zamków klinowych, pozostaje pod tym wzgledem bez wplywu. Jeden z dwóch pierscieni napinajacych 3a, 3b jest zasadniczo zbed¬ ny przy napinaniu za pomoca momentu obrotowe¬ go. Ze wzgledów konstrukcyjnych zaleca sie sto¬ sowac trzy pierscienie napinajace; w postaci wy¬ konania stojaka wedlug fig. 2 obydwa pierscienie zewnetrzne 3a i 3b stanowia dobre prowadzenie górnej czesci 1 stojaka, dzieki czemu ta czesc sto¬ jaka jest zabezpieczona podczas przesuwania sie na dól przed wyboczeniem.W porównaniu ze zwyklym zamkiem klinowym osiaga sie znacznie lepsze wykorzystanie stosowa¬ nej sily napinajacej, jak przedstawiono na fig. 7 i 7a. Przy zwyklym zamku klinowym (fig. 7a) i kwadratowym przekroju poprzecznym górnej czesci stojaka stosuje sie sile napinajaca S, która przy danym wspólczynniku tarcia, daje nosnosc stojaka: Qi = 2S W pierscieniu napinajacym 4 wedlug wynalazku sila napinajaca S dziala tak (fig. 7)* iz wytwarza dla tego pierscienia 4 nosnosc stojaka: Podobna wartosc uzyskuje sie przy zastosowaniu innego (dwudzielnego) pierscienia 3a, 3b tak, iz uzyskuje sie równiez razem nosnosc stojaka: w zwiazku z czym Q2 = 2a — b Qi b Ten stosunek posiada Wartosc podwójna przy a = — i potrójna przy a = b» Nosnosc stojaka kopalnianego zalezy w znacz¬ nym stopniu od doboru wielkosci ramion a i 6 dzwigni. Wedlug zasady dzialania urzadzenia napi¬ najacego za pomoca momentu obrotowego ustalo- 2a + b . -. ... ' ¦ , . ny czynnik r Jest oczywiscie 2asadniczo niezalezny od profilu górnej lub dolnej czesci sto¬ jaka. Odpowiada on równiez profilom szesciokat¬ nym lub nieowalnym prawie owalnym, jak równiez -3-nalezy zaznaczyc w koncu, ze jest to wazne, gdy wybierze sie czesci stojaka o przekroju okraglym, zaopatrzonym w listwy lub zebra podluzne, sluza¬ ce do uchwycenia normalnych sil. Podany wyzej stosunek mozna ewenualnie stosowac korzystnie równiez i przy innych profilach niz kwadratowy.Tak samo mozna stojak zaopatrzyc w klin pozio¬ my 10, zamiast klina pionowego wedlug fig. li 2 np. w sposób przedstawiony na fig. 6. Ponadto urzadzenie napinajace wedlug wynalazku nie obej¬ muje klina napinajacego. Pierscienie napinajace w celu wytworzenia sil napinajacych wytwarzaja¬ cych momenty obrotowe moga byc napinane w in¬ ny sposób, np. za pomoca ukladu dzwigni kolano¬ wych, hydraulicznie lub pneumatycznie.; Wyrób pierscieni napinajacych nie wymaga do¬ kladnosci; nie jest wymagane dokladne dopasowa¬ nie powierzchni wewnetrznych pierscieni napina¬ jacych, a wystarczy aby powierzchnia cierna wy lozenia ciernego 8a, 8b, 9 byla rozlozona na calej powierzchni. Przy wykonywaniu technicznym nie napotyka sie na trudnosci, a pierscienie napinajace po zamocowaniu w nich wykladziny ciernej umieszcza sie jeden nad drugim, po czym za po¬ moca odpowiednich narzedzi osadzonych w piers¬ cieniu nastawia sie stojak kopalniany w polozeniu roboczym.Wedlug wyzej opisanej postaci wykonania sto¬ jaka jego wewnetrzna czesc 1 jest poddana skre¬ caniu za pomoca dzialajacych w przeciwnych kie¬ runkach momentów obrotowych, wytworzonych dzieki osadzeniu klina napinajacego 7 pomiedzy obydwoma pierscieniami zewnetrznymi 3a, 3b. Przy niektórych profilach górnej czesci stojaka np. przy górnej czesci stojaka o lekkiej konstrukcji takie wymagane skrecanie moze oddzialywac szkodliwie.Przy dalszym rozwijaniu mysli wynalazku sile napinajaca stojaka kopalnianego mozna wytwarzac nie przez skrecanie, a tylko przez wywieranie na¬ cisku. Zagadnienie takie rozwiazuje sie przez to, ze powierzchnie cierna co najmniej jednego narza¬ du napinajacego rozciaga sie prawie ponad calko¬ wita wysokosc obydwpch osadzonym jeden nad drugim narzadem napinajacym. Osiaga sie to w ten sposób, ze powierzchnie obydwóch wzajemnie wspóldzialajacych narzadów napinajacyh znajduja sie na jednakowej wysokosci wzgledem stojaka 1 dlatego wywiera sie nacisk tylko w kierunku po¬ przecznym. Postac takiego wykonania stojaka ko¬ palnianego uwidoczniono na fig. 8—12.Chwytajace powierzchnie cierne 8, 9 obydwóch narzadów napinajacych siegaja przy wielokatowej czesci wewnetrznej stojaka kopalnianego ponad calkowita wysokosc obydwóch osadzonych jeden nad drugim narzadów napinajacych. Jako zatrzy¬ manie dla pierscieni napinajacych 3, 4 na przedlu¬ zonych do góry lub na dól powierzchniach cier¬ nych 8, 9 sluza podobne do palców wystepy 3' i 4', które wchodza do odpowiednich wyciec 3" i 4" drugiego pierscienia napinajacego, (fig. 9 i 10).Wyciecia 3" i 4" posiadaja przekroje znacznie wieksze, niz przekroje poprzeczne wystepów 3l, 4', tak iz pierscienie napinajace 3, 4 przy ich wzajem¬ nym napinaniu moga. jeszcze wykonywac ograni¬ czone wzajmne ruchy katowe.Cale wylozenie cierne 8, 9 jest rozmieszczone wedlug tego sposobu na jednakowej wysokosci stojaka i jest narazone na cisnienie w kierunku po¬ przecznym i nawet w przeciwienstwie do przykla¬ du wykonania stojaka wedlug fig. 1—7, przy któ¬ rym wkladki cierne 8 i 9 dzialaja na róznej wyso¬ kosci wewnetrznej czesci stojaka, wskutek czego wystepuje tu skrecanie.Wedlug fig. 11 pierscien napinajacy jest uksztal¬ towany jako dwudzielny i sklada sie z czesci 3a i 3b, które obejmuja pomiedzy soba pierscien na¬ pinajacy 4. Pierscien napinajacy 4 posiada wysta¬ jacy do góry i na dól wystepy 4' podobne do pal¬ ców, które wchodza do wyciec 3a" i 3b" czesci 3a i 3b pierscienia napinajacego. Czesci 3a, 3b sa ewentualnie zaopatrzone w wystepy 3a' i 3b\ wy¬ konane jako laczniki czesci 3a i 3b i podtrzymuja¬ ce calkowita powierzchnie cierna 8. Sposób dziala¬ nia opisanego stojaka jest taki sam, jak i dzialanie stojaka wedlug fig. 8.Przy wszystkich postaciach wykonania stojaka kopalnianego wedlug wynalazku pierscien napina¬ jacy podtrzymuje od dolu zewnetrzna czesc stoja¬ ka lub stanowi z nim jedna calosc.Dalsza postac wykonania wynalazku wedlug fig. 13 i 14 odznacza sie tym, ze wewnetrzna czesc sto¬ jaka posiada najlepiej kolowy przekrój poprzecz¬ ny, który dla zawieszenia urzadzenia napinajacego wytwarzajacego momenty obrotowe jest zaopa¬ trzony na swoim obwodzie w listwy podluzne.Zaleta takiego uksztaltowania stojaka jest to, ze przy napieciu wzajemnym jego czesci, powstaly moment obrotowy dziala nie na scianki stojaka, lecz na listwy podluzne. Jednak wszystkie po¬ wierzchnie cierne kazdego pierscienia napinajace¬ go, wywolujacego moment obrotowy, sa przy tym rozmieszczone równomiernie na odpowiednich list¬ wach ciernych; wymaga to bardzo dokladnego wy¬ konania stojaka.Z tego wzgledu mozliwe jest pewne ulepszenie, tj. uzyskanie oszczednosci kosztów wyrobu stoja- — 4-ka przez to, ze listwy podluzne przymocowuje sie do czesci wewnetrznej stojaka koncami skierowa¬ nymi do podstawy stojaka. Wymagania odnosnie ostatecznych tolerancji sa znacznie mniejsze; tu kazda listwa moze posiadac dowolny przekrój po¬ przeczny.Czesc wewnetrzna 1 stojaka kopalnianego posia¬ da okragly przekrój poprzeczny oraz trzy listwy podluzne 1', rozmieszczone równomiernie na jej obwodzie, przy czym listwy sa przymocowane do wewnetrznej czesci stojaka tylko w miejscu przy podstawie stojaka. Przeciwlegle wolne powierzch¬ nie boczne kazdej listwy sa zbiezne w kierunku do jej konca zamocowania. Posiada to te\Zalete, ze przeciwdzialanie opuszczaniu sie wewnetrznej cze¬ sci stojaka podczas jego pracy wzrasta. Liczba li¬ stew podluznych moze byc dowolna, moze byc ich wiecej w celu zwiekszenia liczby powierzchni cier¬ nych, które wskutek przesuwalnosci ich w kierun¬ ku poprzecznym posiadaja powierzchnie do osa¬ dzenia urzadzenia napinajacego, wytwarzajace mo¬ menty obrotowe.Szczególnie korzystne jest listwy cierne sprzeg¬ nac z takim pierscieniem napinajacym, którego po¬ wierzchnia cierna rozciaga sie wedlug fig. 8—11 ponad calkowita wysokosc wzajemnie wspólpra¬ cujacych narzadów napinajacych.Ponadto korzystnie jest zastosowanie wedlug wynalazku górnej czesci stojaka o przekroju po¬ przecznym kolowym, przy którym momenty oporu sa jednakowe we wszystkich kierunkach poprzecz¬ nych. Mozliwe jest jednak zastosowanie górnej czesci stojaka o zasadniczo dowolnym profilu, sprzegnietej z listwami podluznymi 1.We wszystkich opisanych wyzej postaciach wy¬ konania stajaka kopalnianego wedlug wynalazku os momentów obrotowych pierscieni napinajacych jest prawie zgodna z osia podluzna stojaka. Czesc wewnetrzna stojaka kopalnianego posiada np. pro¬ fil krzyzowy i jest uchwycona wytwarzajacym moment obrotowy urzadzeniem napinajacym, zwy¬ kle prostopadle do powierzchni napinajacej profilu krzyzowego. Przy profilu wielobocznym czesci wewnetrznej stojaka (np. czterokatnej, szesciokat¬ nej itp.) ta czesc nie opada, gdyz jest uchwycona pierscieniem napinajacym osadzonym na wew¬ netrznej czesci stojaka, na której krawedzie po¬ dluzne dziala sila ukosna (w zakresie dzialania klina ciernego, uzywanego normalnie przy wielo- bokach), tj. o ostrym kacie w stosunku do odpo¬ wiedniego wieloboku. Sily takie daja w normal¬ nym kierunku skladowa, która jest okreslona sila przeciwdzialajaca opuszczaniu sie czesci wewne¬ trznej stojaka kopalnianego.Omówione wyzej specjalne trudnosci usuwa sie wedlug dalszej postaci wykonania wynalazku przedstawionej na fig. 15—17.Pomiedzy narzadami napinajacymi 3a, 3b i 4 oraz wewnetrzna czescia 1 stojaka zastosowano wkladki dociskowe 16, odpowiadajace kazdemu bo¬ kowi wielokata (fig. 16). Wysokosc tych wkladek odpowiada calkowitej wysokosci wszystkich na¬ rzadów napinajacych,(fig. 15), a ich szerokosc jest tak duza, jak szerokosc boków wielokata. Kazda wkladka dociskowa 16 wspóldziala jednoczesnie z obydwoma narzadami napinajacymi 3a, 3b i 4 a nawet narzad napinajacy 4 wytwarza przez wy¬ wieranie nacisku jednostronnego na powierzchnie wieloboku pewien moment obrotowy o lewym kie¬ runku dzialania. Moment reakcji jest przejmowany przez narzady napinajace 3a i 3b. Kazda wkladka dociskowa 16 posiada wystepy 11, rozmieszczone pomiedzy narzadami napinajacymi 3a, 3b i 4 (fig. 15).Jak przedstawiono na fig. 16 narzady napinajace obejmuja wkladki dociskowe jednostronnie i ota¬ czaja one wkladki te od zewnatrz. Takie uksztal¬ towanie umozliwia rozwiazanie zagadnienia zamka stojaka kopalnianego, przy czym musi byc uwzgled* niony wystarczajacy luz równiez pomiedzy miejs¬ cem dzialania sily i wkladkami dociskowymi; nale¬ zy równiez zapewnic cofanie sie wkladek docisko¬ wych i opuszczanie sie górnej czesci stojaka ko¬ palnianego.Sposób dzialania wkladki dociskowej wedlug wynalazku uwidoczniono na fig. 17. Srodkowy punkt wychylenia dwóch umieszczonych jeden nad drugim narzadów napinajacych znajduje sie na osi podluznej stojaka i jest oznaczony litera M. Wsku¬ tek napiecia wzajemnego narzadów napinajacych powstaja dwa momenty obrotowe skierowane w przeciwnych kierunkach, wskazanych strzalkami.Sily wywierane na wkladki dociskowe 16 sa przed¬ stawione za pomoca wektorów R. Rozlozenie wek¬ tora R wedlug równolegloboku sil daje skladowe sily pozioma i pionowa, oznaczone wektorami H i N. Obydwa wektory H posiadaja jednakowa wiel¬ kosc, lecz dzialaja w kierunkach odwrotnych, czy* li sciskaja wkladke dociskowa 16 do wewnatrz. Do wytwarzania przeciwdzialania opuszczaniu sie gór¬ nej czesci stojaka sluza tylko sily normalne N.Na fig. 17 uwidoczniono równiez mniejszy od¬ step punktu dzialania sily R od kata profilu wielo* bocznego, dzieki czemu mniejsza jest sila Ha wieksza sila N. Wkladki dociskowe 16 zapobiega* -5-ja równiez niekorzystnemu dzialaniu sil poziomych na wewnetrzna czesc stojaka. Ponadto liczba wkla¬ dek dociskowych moze byc inna przy innej postaci wykonania stojaka kopalnianego.Wkladki dociskowe 16 moga byc wykonane rów¬ niez z kilku czesci, mianowicie moga one skladac sie z dwóch listew podluznych, które sa w kierun¬ ku poprzecznym wzajemnie polaczone. W celu zwiekszenia przeciwdzialania opuszczaniu sie wew¬ netrznej czesci stojaka wkladki dociskowe moga byc zaopatrzone w znany sposób w wylozenie cierne, np. w postaci listew ciernych rozmieszczo¬ nych na powierzchniach krawedziowych stojaka wielobocznego lub tez wykonane z materialu cier¬ nego; wkladki dociskowe moga byc równiez za¬ opatrzone na ich powierzchniach przylegajacych do wewnetrznej czesci stojaka w warstwe cierna, np. z cynku.Istota tej postaci wykonania wynalazku lezy w porównaniu z innymi postaciami wykonania w tym, ze posiada przy kazdym profilu wielobocznym sto¬ jaka wkladki dociskowe do osadzenia narzadów napinajacych, których wysokosc moze odpowiadac, w razie potrzeby, calkowitej wysokosci wszystkich narzadów napinajacych a szerokosc tych wkladek odpowiada co najmniej szerokosci powierzchni wieloboku, na które one dzialaja.Dalsze ulepszenie polega na obnizeniu kosztów produkcji stojaków kopalnianych i nawet na tym, Ze narzad napinajacy, powodujacy powstawanie momentów obrotowych, stanowi razem z jego wy¬ lozeniem ciernym jedna calosc, np. w postaci odle¬ wu.W ten sposób mozliwe jest, ze calkowita czesc dolna stojaka kopalnianego jest uksztaltowana np. trójczesciowo. W danym przypadku mianowicie dolna czesc stojaka stanowiaca jedna calosc z pierscieniem napinajacym, wymaga prócz tego tyl¬ ko drugiego pierscienia napinajacego i klina, po¬ trzebnego do wzajemnego napiecia obydwóch pier¬ scieni napinajacych. Razem z górna czescia stoja¬ ka calkowity stojak kopalniany sklada sie tylko z czterech czesci. Pierscienie napinajace moga byc wykonane np. ze stopu aluminiowego w postaci odlewów pod cisnieniem, nie wymagajacych dal¬ szej obróbki wykonczajacej. Koszty produkcji ta¬ kich stojaków kopalnianych sa nadzwyczaj niskie.Na fig. 18 i 19 przedstawiono szczególy stojaka kapalnianego wedlug wynalazku.Wylozenia cierne 9 stanowia z pierscieniem na¬ pinajacym 4 jedna calosc, np. w postaci odlewu.Te niepodzielnosc zaleca sie wykonac jak przed¬ stawiono na fig. 19 równiez w przypadku, gdy po¬ wierzchnia cierna rozciaga sie co najmniej prawie ponad calkowita wysokosc obydwóch umieszczo¬ nych jeden nad drugim narzadów napinajacych (porównaj fig. 8—11). Ich powierzchnie cierne sa zaopatrzone w podobne do palców wystepy 4' na¬ rzadu napinajacego oraz odpowiednie wystepy drugiego narzadu, napinajacego wchodzace do wy¬ ciec 4".Jest szczególnie korzystnie narzad napinajacy wedlug wynalazku wykonac ze stopu aluminiowe¬ go, otrzymanego przez odlewanie pod cisnieniem, co pozwala na wyeliminowanie dalszej obróbki wykonczajacej. W razie koniecznosci narzady na¬ pinajace mozna wzmocnic wkladka stalowa lub dodatkowo pierscieniem stalowym.Wszystkie opisane wyzej postacie wykonania wynalazku oparte sa na ogólnej zasadzie napina¬ nia, wytwarzajacego moment obrotowy. Jedna znaczna zaleta takiej zasady jest to, ze sila napi¬ najaca, wywierana na pierscienie napinajace, zos¬ taje calkowicie wykorzystana jako sila zaklesz¬ czajaca na wewnetrznej czesci stojaka, a wiec i do podpierania stropu; innymi slowy stopien dziala¬ nia zamka napinajacego stojaka kopalnianego wy¬ nosi prawie 100 °/o.Ta zasada przy dalszym rozwinieciu mysli wy¬ nalazku opiera sie calkowicie na stwierdzeniu, ze przez regulowanie sily napinajacej mozliwe jest uzyskanie okreslonej sily zakleszczajacej, dziala¬ jacej na wewnetrzna czesc stojaka, tj. uzyskanie z góry przewidzianej nasnosci stojaka kopalniane¬ go. Zagadnienie to zostalo rozwiazane wedlug wy¬ nalazku dzieki zastosowaniu zamka wytwarzajace¬ go momenty obrotowe, który jest osadzony na sru¬ bie umieszczonej pomiedzy wystepami pierscieni napinajacych.Doswiadczenia wykazaly, ze w ten sposób uzyskuje sie jako glówna korzysc przy stojakach o zamknieciu ciernym, bardzo tanie hydrauliczne stojaki kopalniane. Mianowicie stojak wedlug wy¬ nalazku moze byc napinany przy dokladnym re¬ gulowaniu sily napinajacej tak, iz zaczyna opusz¬ czac sie przy z góry okreslonym obciazeniu. W ten sposób uniezaleznia sie je od straty pracy i górnik moze nastawic stojak za pomoca wlasnej sily fi¬ zycznej.Moment obrotowy wedlug fig. 20 jest wytwarza¬ ny sila, wywierana sruba napinajaca 10, która jest prowadzona w nagwintowanym otworze wystepu 5 pierscienia napinajacego i jest podparta za pomo¬ ca wystepu 6. Do napiecia sruby 10 stosuje sie klucz kolankowy 11, który osadza sie kwadrantem 12 w podobnym wydrazeniu sruby 10. Oczywiscie -e-miast takiego klucza mozna zastosowac kazdy in¬ ny klucz clo nakretek, umozliwiajacy wywieranie na srube nastawnego momentu obrotowego. Za¬ mek stojaka kopalnianego moze byc napinany w t6h' sposób, ze czesc wewnetrzna stojaka zaczyna opuszczac sie przy zadanym obciazeniu.Znany zamek stojaka kopalnianego z jego skom¬ plikowanym napinaniem przy uzyciu klinów jest bardzo niekorzystny, gdyz nie posiada mozliwosci fegulowania skutecznosci jego dzialania. Zasto¬ sowanie klucza o momencie obrotowym jest celo¬ we tylko tam, gdzie wymaga sie od górnika sily napinajacej istotnie mniejszej, niz sila zaciskajaca dzialajaca na czesc wewnetrzna stojaka.Wedlug fig. 21 sruba napinajaca 10 jest zaopa¬ trzona w nakretke 13, zmontowana odejmowalnie na wystepie 5 pierscienia napinajacego? klucz ko¬ lankowy 11 stanowi w tym przypadku jedna calosc ze sruba 10. Wystep 5 pierscienia napinajacego jest uksztaltowany widelkowato w celu osadzenia nakretki 13, posiadajacej oporek 13'. Jest ona od góry i od dolu splaszczona i w rozwidleniu wyste¬ pu 5 jest zabezpieczona przed obracaniem sie. W ten sposób do nastawiania kilku stojaków kopal¬ nianych wymagane jest tylko jedno urzadzenie na¬ pinajace, które sklada sie jedynie ze sruby napi¬ najacej i klucza kolankowego oraz nakretki dla sruby napinajacej. Przed zdjeciem urzadzenia na¬ pinajacego nalezy zluzowac klin 7 osadzony po¬ miedzy wystepami 5 i 6 pierscienia napinajacego; podtrzymuje on pierscien napinajacy nastawiany za pomoca klucza 11 po zdjeciu urzadzenia napi¬ najacego. PL

Claims (15)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Kilkuczesciowy stojak kopalniany lub podobne urzadzenie podporowe z urzadzeniem na¬ pinajacym do wzajemnego podpierania czesci stojaka przez zamkniecie cienie, znamienny tym, ze jako urzadzenie napinajace posiada dwa narzady napinajace (3a, 3b, 4), obejmu¬ jace czesc wewnetrzna (1) stojaka i wytwarza¬ jace momenty obrotowe, przy czym te narzady przez przeciwkierunkowe dzialanie momentów obrotowych dokola osi podluznej stojaka daja sie napinac ciernie na wewnetrznej czesci (1) stojaka-.

2. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1, znamien- jiy tym, ze wytwarzajace momenty obrotowe narzady napinajace (3a, 3b, 4) sa uksztaltowa¬ ne w postaci pierscieni, które otaczaja wew¬ netrzna czesc (1) stojaka, a na zewnetrznym obwodzie sa zaopatrzone w wystepy (5a, 5b, 6), sluzace do uchwycenia sily napinajacej, np. klina napinajacego (7).

3. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1 lub 2, któ¬ rego czesc wewnetrzna posiada profil wielo- boczny, znamienny tym, ze przy zastosowaniu wykladzin ciernych (8a, 8b, 9) sa rozmieszczo¬ ne na bokach profilu wielobocznego jedno¬ stronnie, najlepiej w poblizu jego narozników.

4. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1—3, zna¬ mienny tym, ze co najmniej jeden z obydwóch narzadów napinajacych jest uksztaltowany ja¬ ko dwudzielny, a obydwa narzady (3a, 3b) sa zmontowane na innym narzadzie napinajacym (4).

5. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1 — 4, zna-? mienny tym, ze jeden z obydwóch narzadów napinajacych (3a, 3b) stanowi z zewnetrzna czescia (2) stojaka jedna calosc lub jest z nia sztywno polaczony.

6. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1—5, zna¬ mienny tym, ze do umieszczenia wykladzin ciernych (8, 9) co najmniej jeden z pierscieni napinajacych (3, 4) jest zaopatrzony w wyste¬ py (3', 4'), które siegaja prawie ponad calkowi¬ ta wysokosc obydwóch umieszczonych jeden nad drugim narzadów napinajacych.

7. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze wystepy (3', 4') sa uksztaltowane w r postaci palców, a drugi narzad napinajacy po¬ siada wyciecia (3", 4"), w któr^fch wystepy sa umieszczone z pewnym luzem;

8. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1—2 lub 4-^ 7, najlepiej posiadajacy czesc wewnetrzna o profilu kolowym, znamienny tym, ze czesc wewnetrzna (1) stojaka jest zaopatrzona na ob¬ wodzie zewnetrznym w listwy podluzne (V) do uchwycenia wytwarzajacych momenty obroto¬ we narzadów napinajacych (3, 4), a listwy pod¬ luzne (1?) sa przymocowane do czesci wew¬ netrznych (1) stojaka koncami zwróconymi do podstawy stojaka.

9. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze przeciwlegle wolne powierzchnie bocz¬ ne kazdej listwy (V) sa zbiezne w kierunku jej konca przymocowanego.

10. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1—2 lub 4— 5, znamienny tym, ze jest zaopatrzony we wkladki dociskowe (16), dostosowane do kaz¬ dego boku profilu wielobocznego i sluzace do umieszczenia narzadów napinajacych (3a, 3b, 7-

11.

12.

13. 4)-, przy czym Wysokosc takich wkladek dobie¬ ra sie, w razie potrzeby tak, aby siegala na calkowita wysokosc wszystkich narzadów na¬ pinajacych, a ich szerokosc odpowiada co naj¬ mniej dlugosci odnosnego boku profilu wielo- bocznego. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 10, znamien¬ ny tym, ze narzady napinajace [3a, 3b, 4) obej¬ muja wkladki dociskowe (16) jednostronnie, najlepiej przy naroznikach profilu wielobocz- nego i poza miejscem dzialania sily otaczaja wkladki dociskowe (16) z pewnym luzem. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 10 lub 11, znamienny tym, ze wkladki dociskowe (16) sa wykonane z materialu uzywanego do wyrobu wylozenia ciernego. Stojak kopalniany wedlug zastrz. 1 — 14, zna- Iriienny tym, ze1 narzady napinajace ($, 4) sta¬ nowia z ich wylozeniem ciernym jedna calosc np. w postaci odlewów.

14. Stojak kopalniany z jednoczesciowym narza¬ dem napinajacym wedlug zastrz. 13, znamien¬ ny tym, ze narzady napinajace sa wykonane ze.stopu aluminiowego.

15. Odmiana stojaka wedlug zastrz. 9, znamienna tym, ze do napinania zamka stojaka posiada klucz kolankowy (11), wspólpracujacy z wy^ stepami (5, 6) pierscieni napinajacych za pos¬ rednictwem sruby napinajacej (10). Gu t e h o f f nu n g s h iit t e Sterkrade A k t i e n g e s e 11 s c h a f t Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych &<5.fbo opisu patentowego nf 40893 Ark. 1 F/G.2Do opisu patentowego nr 40893 Ark. 2 IVDo opisu patentowego nr 40893 Ark. 3 &G.G r/G 7Do opisu patentowego nr 40893 Ark. 4 F/G.8 F/G. 9Do opisu patentowego nr 40893 Ark. 5 F/G/2 »-&% - | 1% ^ S ^ ^\\\\\\\\\\^Do opisu patentowego nr 40893 Ark. 6Do opisu patentowego nr 40893 Ark. 7 ^/G/3 WG.20 11 PL