Opublikowano dnla 5 sierpnia "1958 r. 4.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40880 k4k,23/*° jn 4n h, wfti' Etektro-Thermit G.m.b.H.Essen, Niemiecka Republika Federalna Urzadzenie do spawania termitowego elemeatów maszynowych, zwlaszcza szyn Patent trwa od dnia 2 listopada 1966 r.Znanym jest spawanie termitowe elementów maszynowych' dowolnych ksztaltów, a zwlaszcza szyn. Przy spawaniu tym miedzy wstepnie ogrzane, w forme odlewnicza ujete konce, prze¬ znaczonych do spawania szyn, wlewa sie stal, uzyskana w wyniku reakcji termitowej, przy czym nadtapianie materialu szyn i jego wolne od porowatosci spawanie odbywa sie za pomo¬ ca stali, uzyskanej z reakcji termitowej.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na rysunkach, na których fig. 1—5 przedstawia dotychczasowe urzadzenie do spawania termi- towego konców szyn, przy czym fig. 1 stanowi przekrój wedlug linii a—a- na fig. 2, fig. 6—8 urzadzenie do spawania wedlug wynalazku, przy czym fig. 6 stanowi przekrój wedlug linii a^a* na fig. 7, a fig. 10-^12 urzadzenie do spa¬ wania wedlug wynalazku w przypadku stoso¬ wania form odlewniczych z materialów ognio¬ trwalych, wypalanych w wysokich temperatu¬ rach, przy czym fig. 12 jest czesciowo w prze¬ kroju.Znane dotychczas stosowane spawanie termi¬ towe w zastosowaniu do spawania szyn wyko¬ nuje sie (fig. 1) otaczajac obydwa konce 1 i 2 szyn wykonana z ogniotrwalego piasku formier¬ skiego forma odlewnicza 3* skladajaca, sie z dwóch lub kilku czesci. Za pomoca uchwytu dociskajacego 4 poszczególne czesci formy od¬ lewniczej 3 sa dociskane wzajemnie do siebie i jednoczesnie do konców I i 2 spawanych szyn.Do przestrzeni 5 formy odlewniczej 3, za po¬ moca dmuchawki 7 przez kanal 6+ wdmuchuje sie niepalna mieszanke propanu (lub butanu, benzyny, benzolu i inau). z p^wietoem, a w razie potrzeby z dodatkiem, tlenu, l spala sie ja wew¬ natrz formy odlewniczej,. Gazy spalinowe ucho¬ dza przez kanaly przelewowej oraz inne otwo¬ ry formy, odlewniczej, np& równiez przez pro-wadzace od podstawy szyny kanaly 9. Po * ws|ejjnym egrzaniu poznaczonych do spawa¬ nia konców szyn, po Wysuszeniu i wyzarzeniu fórmH odlwwniczej 3 oraz po usunieciu dmu- * %Chawki 7 zatyka sie kanal 6 za pomoca korka 10.*;',:--A.-W tyglu T, umieszczonym dokladnie nad for¬ ma odlewnicza, zapoczatkowuje sie reakcje mieszaniny termitowej, a stal, powstala w wy¬ niku tej reakcji, pobiera sie przez otwór po usunieciu korka zamykajacego 11, znajdujacego sie pod tyglem. Wówczas stal splywa do wne¬ trza formy odlewniczej przez garczkowe za¬ glebienie 12, znajdujace sie w górnej czesci for¬ my odlewniczej 3, przez obydwa boczne kanaly 8 lub przez oddzielnie od przelewu uformowane kanaly wlewowe 13.Wytwarzajacy sie w czasie reakcji termito¬ wej plynny zuzel wyplywa z tygla T po sply¬ nieciu stali i zbiera sie w przestrzeni 14, znaj¬ dujacej sie w górnej czesci formy odlewniczej.W kilka minut po dokonanym wlewie stali wytworzonej w tyglu w wyniku procesu reakcji termitowej, usuwa sie forme odlewnicza oraz odcina sie przecinakiem wlewek i nadmiar ma¬ terialu na glówce szyny jeszcze w stanie czer¬ wonego zaru. W ten sposób proces spawania zostaje zakonczony.Poprawne przeprowadzanie tego znanego pro¬ cesu wymaga wyjatkowej starannosci o ile cho¬ dzi o uzyta forme odlewnicza oraz sam prze¬ bieg podgrzewania wstepnego i odlewania. Do¬ tychczas forme odlewnicza ubija sie wedlug modelu z wilgotnego piasku ogniotrwalego i to prawie zawsze na miejscu wykonywania spa¬ wania. Stosowany do tego piasek musi spelniac ustalone warunki co do ogniotrwalosci, zawar¬ tosci glinki i wilgotnosci, rozdzialu wielkosci ziarn i przepuszczalnosci gazów. Próby wstep¬ nego suszenia form odlewniczych nie daly po¬ zytywnych wyników, gdyz w czasie nastepnego dociskania ich do szyn powstawaly pekniecia, które powodowaly wyplywanie stali wlewanej z tygla' reakcji termitowej.Dla równomiernego ogrzewania wstepnego formy odlewniczej specjalne znaczenie ma ro¬ dzaj paliwa. Zgodnie z doswiadczeniem mozna w tym celu stosowac tylko paliwa o (malej predkosci zaplonu, o wysokim punkcie zaplonu i o umiarkowanej temperaturze spalania. Takie paliwa jak wodór lub acetylen tzn. paliwa z nis¬ kim punktem zaplonu, duzej predkosci zaplonu i wysokiej temperaturze spalania, ani w mie¬ szance z powietrzem, ani w mieszance z tlenem dla tego celu nie nadaja sie.Wymagane nastepnie zamykanie korkiem ka¬ nalu dmuchowego przed dokonaniem termito- wego odlewu wymaga pewnego czasu. W tym czasie moze nastapic niepozadane ostudzenie podgrzanych wstepnie konców szyn. Równiez w czasie odbywajacego sie z kolei odlewu ter- mitowego nastepuje zetkniecie sie plynnej stali z koncem przewaznie zimnego korka zamyka¬ jacego, co staje sie powodem powstawania po¬ rowatosci w spoinie.Zgodnie z wynalazkiem zostalo stwierdzone, ze za pomoca nowego, tzw. szybkosciowego spo¬ sobu spawania termitowego, mozna by znacz¬ nie skrócic czas potrzebny na wykonanie ta¬ kiego spawania i to przez zmiany i uproszcze¬ nia stosowanych urzadzen, przez zmiane ogrze¬ wania wstepnego oraz przez zmiane samego procesu spawania.Zamiast ubijanych na miejscu spawania form odlewniczych, zgodnie z wynalazkiem, prefa¬ brykuje sie je na dowolnym miejscu, jako skla¬ dajace sie z dwóch lub kilku czesci, z materia¬ lów ogniotrwalych np. z drobnego piasku rzecz¬ nego i szkla wodnego, zestalonych za pomoca kwasu weglowego i nastepnie suszonych przy wysokich temperaturach lub np. stosuje sie for¬ my odlewnicze, wykonane z szamoty lub ma¬ gnezytu, a nastepnie wypalone; formy tego ro¬ dzaju moga byc seryjnie ubijane albo wycis¬ kane recznie lub maszynowo, odpowiednio do okreslonych profili elementów spawanych.Formy odlewnicze, wykonane np. wedlug metody zestalania za pomoca kwasu weglowego, zostaja ulozone w skrzynki formierskie, wyko¬ nane z blachy lub odlewu stalowego, przy czym miedzy scianki skrzynek a ksztaltki z materialu ogniotrwalego uklada sie poduszki z elastycznej masy, np. z rzadkiej masy piasku formierskie¬ go, z azbestu lub welny szklanej. Ksztaltki ogniotrwale uklada sie w skrzynki formierskie w ten sposób, ze elastyczna mase uklada sie miedzy sciankami skrzynek formierskich i ksztaltkami form odlewniczych. Dzieki zasto¬ sowaniu tych poduszek formy odlewnicze mo¬ zna dociskac z wystarczajaca sila do przezna¬ czonych do spawania szyn. Jezeli wystapia na¬ wet wówczas pekniecia to poduszki lezace po zewnetrznej stronie formy odlewniczej nie do¬ puszcza do wyplywania stali, uzyskanej w wy¬ niku reakcji termitowej. Zgodnie z wynalazkiem tylne scianki form odlewniczych moga byc chro¬ nione glazura lub innymi srodkami, odpornymi na dzialanie wody. Dalsza mozliwosc chronie¬ nia form odlewniczych przed wilgocia polega, — 2 —zgodnie z wynalazkiem takze i na tym, ze przed wlozeniem ich do skrzynek formierskich, mozna formy odlewnicze wkladac do pomocniczych skrzynek dokladnie dopasowanych do formy odlewniczej, a wykonanych z cienkiej blachy stalowej lub dowolnego innego materialu. Ta pomocnicza skrzynka laczy poszczególne czesci formy odlewniczej, a przy stosowaniu mokrej poduszki daje jednoczesnie ochrone przed prze¬ nikaniem wilgoci. Ta skrzynka pomocnicza, po dokonanym odlewie zostaje odjeta wraz ze skrzynka formierska i podobnie jak skrzyn¬ ka formierska, moze byc znów ponownie uzyta do nastepnego spawania.Aby formy odlewnicze wykonywane seryjnie np. metoda zestalania za pomoca kwasu weglo¬ wego mozna bylo stosowac równiez dla elemen¬ tów o rózniacych sie wymiarach np. dla zjez¬ dzonych szyn, formy odlewnicze, zgodnie z wy¬ nalazkiem, sa dzielone przy glówce szyny. Za pomoca nieskomplikowanej obróbki jak np. szmerglowaniem lub raszplowaniem, mozna zmienic ich wymiary odpowiednio do wielkosci zmniejszenia sie glówek uzywanych szyn.Dwuczesciowe lub wieloczesciowe formy od¬ lewnicze wykonane z ogniotrwalego materialu np. z wypalanej w wysokich temperaturach szamoty, i posiadajace wskutek tego duza od¬ pornosc na zuzycie moga byc dociskane do spa¬ wanych szyn bez obawy powstawania peknie¬ cia równiez wówczas, gdy nie bedzie sie stoso¬ wac wspomnianych wyzej skrzynek formier¬ skich wzglednie skrzynek pomocniczych..Zgodnie z wynalazkiem wypalane w wysokich temperaturach formy odlewnicze wzglednie ich polówki lub czesci sa zaopatrzone w rowki lub wystepy wzglednie splaszczone brzegi, w które naklada sie w sposób ogólnie znany dowolnie wybrane srodki uszczelniajace tego rodzaju, jak rzadka masa formierska, ogniotrwaly kit i inne, aby w ten sposób uzyskac uszczelnienie formy odlewniczej wzglednie spawanych szyn.Uszczelnianie mozna uzyskac przez wlozenie wzglednie polozenie gietkiego sznura azbesto¬ wego. ; ) Ogniotrwale formy odlewnicze, przewaznie skladajace sie z dwóch identycznych czesci bocznych, wskutek duzej odpornosci ich mate¬ rialu na scieranie, nie daja sie obrabiac lub dopasowywac do zarysu szyny w sposób wyzej omówiony. Zgodnie z wynalazkiem przy spawa¬ niu juz zjezdzonych szyn w ten sposób uwzgled¬ nia sie zuzycie glówki szyny, ze otwarta od góry forme odlewnicza, za pomoca masy ognio¬ trwalej lub zasuwy z bocznymi prowadzeniami, dopasowanymi do przewidzianych do tego celu rowków lub wybran w formie odlewniczej w ten sposób zamyka sie czesciowo, ze zamknie¬ cie nastepuje od góry, od strony zuzytych po¬ wierzchni jezdnych, glówki szyny. Zaleznie od stopnia zuzycia szyny obsuwa sie zasuwa wie¬ cej lub mniej gleboko, az spocznie ona na po¬ wierzchni jezdnej szyny. W koncu zebezpiecza sie zasuwy z zewnatrz przez uszczelnienie wil¬ gotna, ogniotrwala glinka lepiaca.Dotychczas stosowany i juz wyzej opisany do¬ ciskacz form odlewniczych sklada sie z duzej ilosci pojedynczych czesci. Manipulowanie nimi zabiera wiele czasu i wymaga czesto pracy dwóch robotników. Taki dociskacz form odlew¬ niczych, zgodnie z wynalazkiem zostal zastapio¬ ny dociskaczem prostszym, obslugiwanym przez jednego robotnika. Odpowiednio do dowolnie obieranego rodzaju form odlewniczych, czy to wykonywanych sposobem zestalania za pomoca kwasu weglowego lub innego srodka z jednej strony, czy to wypalanych w wysokich tempe¬ raturach, ogniotrwalych, przypominajacych ka¬ mien, np. szamotowych z drugiej strony, stosu¬ je sie dwa rózne wykonania tych dociskaczy.Dociskacz, przeznaczony dla form odlewni¬ czych, wykonanych sposobem zestalania kwa¬ sem weglowym lub dowolnym innym srodkiem, sklada sie z jednego elementu ze sprezynuja¬ cym kablakiem. Jedna polówka skrzynki for¬ mierskiej wraz ze skrzynkami pomocniczymi i wlozonymi don formami odlewniczymi zostaje bardzo szybko docisnieta do szyn kólkiem recznym tak, iz sily dociskajace sa przyklada¬ ne w dwóch punktach; druga polówka dociska¬ na jest do szyn tak, ze sila dociskajaca przylo¬ zona jest w jednym punkcie. Elastyczna podusz¬ ka miedzy tylna sciana skrzyni formierskiej i forma odlewnicza ma za zadanie zapewnic równomierny rozdzial punktowo dzialajacej sily na cala powierzchnie formy odlewniczej przy¬ legajacej do szyn.Dociskacz przeznaczony dla form odlewni¬ czych wykonanych z ogniotrwalego materialu na przyklad szamoty wypalanej w wysokich temperaturach sklada sie z dwóch oddzielnych symetrycznych, niezaleznych od siebie czesci, przy czym kazda z czesci ma za zadanie docis¬ nac do spawanych szyn jedna polówka formy odlewniczej. W celu unikniecia w tym przy¬ padku popekania jednolitych lub skladanych form odlewniczych w czasie wstepnego podgrze- — 3 —wahia lub w czasie odlewu, zabezpiecza sie je p£zez uj$cife ich w ramki oporowe wykonane z blachy stalowej. Te ramki oporowe maja za zadanie ifrzenieZc punktowy docisk ha wieksza powierzchnie; ze*wietrzna formy odlewniczej.Kazda z czesci sciagacza zostaje przymoco¬ wana do szyn np. za pomoca chwytu obejmu¬ jacego gjowke wyny, a przymocowanego do niej za pomoca srub, klinów lub innych podobnych laczników. Po chwytu tego przymocowane jest obrotowo z boku wahliwe ramie, które opusz¬ cza sie przed polówka formy odlewniczej. Za pomoca sruby dociskowej lub innej podobnej, znajdujacej sie na koncu wahliwego ramienia, dociska sie do spawanych szyn ramke oporowa wraz z fonpa odlewnicza. Obydwie polówki form odlewniczych moga byc dociskane kolejno jedna po drugiej, a wiec wszystkie prace przy¬ gotowawcze do spawania moze wykonac jeden robotnik. Obydwa dociskacze na chwytach, obejmujacych glówke szyny, posiadaja wystepy walcowe lub innego ksztaltu, na które mozna nasunac zaleznie od potrzeby albo iriiak pal¬ nika do podgrzewania wsiepnego, albo wspornik dla tygla.Równiez nierozlaczna czescia skladowa wy¬ nalazku jest to, ze za pomoca acetylenowo-tle- nowej mieszanki lub innej mieszanki, sklada¬ jacej sie z paliwa i tlenu wzglednie z paliwa i powietrza, mozna osiagnac w bardzo^krótkim czasie wystarczajaco równomierne, spelniajace wszystkie wymagania, ogrzewanie wstepne spa¬ wanych termitowo konców szyn wówczas, gdy plomien wstepnie ogrzewajacy pali sie od góry w kanale lub kanalach przelewowych, znajdu¬ jacych sie w formie odlewniczej nad glówka szyn. Wskazane jest uzywac w tym celu tzw. palniki dyszowe, których dysze wylotowe usta¬ wia sie szeregowo odpowiednio do ksztaltu przekroju kanalu przelewowego.Ten zgodny z wynalazkiem sposób wstepnego ogrzewania nadaje sie specjalnie dobrze przy korzystaniu z prefabrykowanych form odlew¬ niczych, skladajacych sie z dwóch lub wiecej czesci. Czas potrzebny na podgrzanie formy, jak pokazuja szczególowe badania, jest wiecej niz o polowe krótszy od czasu zuzywanego na podgrzewanie form dotychczas stosowanych.Nastepna zaleta jest to, ze po skonczonym pod¬ grzewaniu nie trzeba zamykac zadnych kana¬ lów, gdyz wyjscia wszystkich kanalów znajdu¬ ja sie w górnej czesci formy.Przy tyrii nowym sposobie spawania sam od¬ lew odbywa sie za posrednictwem specjalnego tygla odlewniczego, wypelnionego materialem ogniotrwalym i zaopatrzonego w otwór wyply¬ wowy wzglednie tulejke wyplywowa, a znaj¬ dujacego sie miedzy tyglem dla reakcji termi¬ towej i forma odlewnicza i doprowadzajacego do formy odlewniczej stal,-wytworzona w cza¬ sie reakcji termitowej. Przez zastosowanie tygla posredniczacego uzyskuje Sie to, ze juz w cza¬ sie wstepnego podgrzewania moze byc przygo¬ towany tygiel dla reakcji termitowej i sama f-eakcja moze byc zapoczatkowana. W ten spo¬ sób nie traci sie nic z ciepla, które doprowa¬ dzone zostalo do formy odlewniczej w czasie podgrzewania wstepnego.Tygiel posredniczacy moze byc powiazany w dowolny sposób z dociskaezem albo umieszczo¬ ny na opisanych wyzej ramkach oporowych dla form odlewniczych. Wskazanym jest równiez zamiast tygla posredniczacego stosowanie, pros¬ tej wykonanej w ksztalcie ezaszy, ogniotrwalej, nieznacznym kosztem seryjnie wykonywanej rynienki. W razie nie* nadawania sie jej do dal¬ szego uzytkowania, mozna ja latwo wymieniac na nowa.W celu przyspieszenia procesu spawania zu¬ zel, towarzyszacy stali, wytwarzanej w czasie reakcji termitowej, nalezy natychmiast po przejsciu jego przez tygiel posredniczacy, od¬ prowadzic do umieszczonego w dowolnym miej¬ scu na urzadzeniu spawalniczym zbiorniczka zuzla, który nastepnie wyrzuca sie.Wymagane obecnie po ukonczonym spawaniu reczne usuwanie przelewu i nadmiaru materia¬ lu z wierzchu i z boków glówki szyny, moze byc zastapione kilkuminutowym mechanicznym szli¬ fowaniem, gdyz wystajacy ponad glówke szyny przelew jest tak zmniejszony, ze wysokosc jego wynosi zaledwie kilka milimetrów. Zgodnie z wynalazkiem uzyskuje sie to w ten sposób, ze tuz przed wlaniem stali uzyskanej w wyniku reakcji termitowej, tzn. zaraz po usunieciu pal¬ nika, zatyka sie potrzebny do podgrzewania, a sluzacy jednoczesnie jako przelew górny otwór formy odlewniczej, najlepiej za pomoca uprzed¬ nio podgrzanej ogniotrwalej zasuwki, która jest tak uksztaltowana, ze doplywajaca stal z tygla termitowego moze utworzyc ponad glówka Szyny tylko maly, wystarczajacy jednak do dobrego zespawania glówki szyny nadmiar materialu o grubosci kilku milimetrów.Boczne nadmiary materialu na glówce szyny sa równiez zmniejszone, gdyz przewidziane do — 4 —tegp celu wybrania sa przewidziane o zmniej¬ szonych wymiarach juz przy wykonywaniu for¬ my odlewniczej. Okazalo sie, ze pomimo wpro¬ wadzenia tych zmian ogrzewanie wstepne nie pogorszylo sie wzglednie nie przedluzylo sie.Takie zadania, jak odgazowywanie formy od¬ lewniczej, wyplukiwanie oderwanych czastek formy itp. wykonywane przez zamkniety prze¬ lew nad glówka szyny, przejmuja istniejace w kazdej polówce formy kanaly wlewowe, któ¬ re w tym ceju prowadzone sa przez cala polów¬ ke formy odlewniczej, kanaly te sa umieszczone w srodku miedzy obydwoma odpowietrznikami i koncza sie na poziomie stopy szyny. Oprócz tego w kanale tym istnieje boczny odplyw, któ¬ ry prowadzi do dolnej krawedzi glówki szyny.Urzadzenie do spawania iermitowego wedlug wynalazku Wjfkónane jsst Jak nastepuje (fig. 2).Obydwie prefabrykowane, skladajace sie w danym przypadku z ksztaltek 15, 16 i 17 wy¬ suszone polówki formy odlewniczej, wykonane sposobem zestalania kwasem weglowym lub do¬ wolnie inaczej zostaja wcisniete w obydwie polówki skrzynki formierskiej 19 albo wprost razem z poduszka-18 z masy elastycznej, albo, co jest bardziej wskazane, po uprzednim uje¬ ciu ich w skrzynki pomocnicze 20. Za pomoca dóciskacza fdfrh 21, przez obrót kólka recznego 22 obydwie polówki skrzynki formierskiej 19 zostaja punktowo docisniete do konców szyn 1 i 2. Znajdujaca sie miedzy ksztaltkami formy odlewniczej 15, 16, 17 i tylna sciana skrzynki formierskiej 19 elastyczna poduszka zapewnia dokladne docisniecie. W koncu za pomoca rzad¬ kiej masy formierskiej lub gliny uszczelnia sie skrzynke formierska w stosunku do spawanych szyn.Przez znajdujacy sie ponad glówka szyny, a obejmujacy cala jej szerokosc otwór przele¬ wowy 23 wprowadza sie palnik 24. Palnik ten jest Umieszczony na trójhoznym koziolku. Dwie jego nofei 25 wchodza w oczka dóciskacza 21 form, podczas gdy trzecia noga 26 spoczywa na szynie. Dzieki temu uzyskuje sie to, ze srodek palnika zawsze pokrywa sie 2 Srodkiem prze¬ lewu 23. Wychodzacy z palnika plomien omywa glówke szyny wlasnie w strefie swej najwyzszej temperatury. Szyjka szyny jest omywana tylko przez waska wstege plomienia. Calkowita wste¬ ga plomienia rozszerza sie ku dolowi i przy obnizonej juz temperaturze trafia na stope szyny. Poszczególne strefy plomienia przeto do¬ pasowane sa do zapotrzebowania ciepla przez przekrój szyny. Odprowadzanie gazów spalino¬ wych z formy odbywa sie pfzez kafialy tl i 28.Tuz przed ukonczeniem procesu wstepnego podgrzewania tygiel posredniczacy 29 zostaje przestawiony i polozenia dla podgrzewania (na fig; 7 pokazany lima punktowa) w polozenie Wlewania. Palnik 24 zostaje usuniety w tym czasie, gdy reakcja termitowa w tyglu T juz przebiega. Stal powstala w wyniku reakcji ter- mitowej po skonczeniu tej reakcji zostaje spusz¬ czona w znany sposób po usunieciu korka 11, zamykajacego otwór spustowy tygla. Plynna stal poprzez tygielek posredniczacy 29, poprzez obydwa otwory spustowe 30 i kanaly wlewowe 28 doplywa do wnetrza 5 formy odlewniczej.Mozna równiez zamiast tygla posredniczacego 29 zastosowac tygielek z tulejka spustowa 31, za¬ wieszany na skrzynce formierskiej 19. Wówczas stal splywa jednostronnie przez jeden z dwóch kanalów 28 do wydrazenia 5 formy odlewniczej. 2uzel splywa z boku do zawieszonego na skrzynce formierskiej 19 zbiornika zuzlowego 32, który zaraz po tym zostaje usuniety. Z kolei forma odlewnicza zostaje zdjeta, a spoina zo¬ staje obrobiona w sposób ogólnie znany.Urzadzenie do spawania tenhitowego szyn wedlug Wynalazku w przypadku stosowania form odlewniczych z materialów ogniotrwalych Wypalanych w wysokich temperaturach, np. z szamoty, jest blizej opisane na fig. 10—12.Przed nalozeniem polówek 33 i 34 form odlew¬ niczych umocowuje sie na glówce szyny oby¬ dwie czesci 35 i 36 dóciskacza form w ten spo¬ sób, aby konce ich obydwóch* sprowadzonych do poziomu wahliwych ramion znalazly sie swymi punktami lub powierzchniami docisku mniej wiecej w srodku uderzenia. Po tym wkla¬ da sie Swobodnie obydwie polówki 33 i 34 formy Odlewniczej w ramki oporowi 37 i 38 i wraz z nimi dociska sie przez dokrecanie srub docis¬ kowych razem lub kolejno do spawanych szyn 1 i 2 po uprzednim opuszczeniu w dól sciska¬ jacych forme Wahliwych ramion elementów 35 i 36. W koncu Uszczelnia sie wzgledem szyn polówki form odlewniczych —- albo przez za- smarowanie glina ogniotrwala rowków uszczel¬ niajacych W2glednie splaszczonych krawedzi 39, albo przez zalozenie sznura azbestowego. W znajdujace sie nad glówka szyny w obrebie formy odlewniczej rowki lub wybrania o prze¬ kroju w ksztalcie jaskólczego ogona lub o in¬ nym dowolnym ksztalcie wsuwa sie, wykonane z materialu ogniotrwalego korki lub zasuwki 40; korki te lub zasuwki wciska sie glebiej lub — 5 —plyciej w polówki form odlewniczych; odpo¬ wiednio do stopnia zuzycia glówek spawanych szyn.Po wykonaniu tych czynnosci nasuwa sie pierscien podtrzymujacy 41 palnika na sworzen czesci 35 lub 36 dociskajacego forme i zamoco- wuje sie za pomoca wkretów lub dowolnie inaczej.Na przeciwleglym elemencie, dociskajacym forme zamocowuje sie podobnie wspornik 42 dla tygla napelnionego mieszanka termitowa i przygotowanego do wykonania spawania.Miedzy tyglem i forma odlewnicza ustawia sie rynienke wlewowa 43.Po ukonczeniu podgrzewania wstepnego otwór dla palnika zamyka sie podgrzanym uprzednio ogniotrwalym elementem lub zasuwka 46, w ten sposób, ze miedzy górna powierzchnia szyny i wsunietym elementem pozostanie wolna prze¬ strzen o wysokosci kilku milimetrów. Ilosc uzys¬ kanej z reakcji termitowej stali jaka do tej przestrzeni wplynie wystarcza jednak do uzys¬ kania wlasciwego nadtopienia materialu szyny.Zamiast wkladania dwóch uszczelniajacych za¬ suwek 40 i zasuwki 45 zamykajacej przelew, mozna po ukonczonym podgrzewaniu wstep¬ nym zalozyc jeden wspólny element zamykaja¬ cy 46.Uzyskana w wyniku reakcji termitowej stal splywa jednostronnie do formy po rynnie wle¬ wowej 43 przez jeden z dwóch kanalów wle¬ wowych 47; ze strumienia tego jedna czesc do¬ staje sie na spód pod podstawe szyny, a druga, przez odgaleziony kanal 48 — pod glówke szy¬ ny. Kanal prowadzacy do podstawy szyny mo¬ zna pominac. W formie odlewniczej podnoszaca sie do góry stal napelnia równiez bardzo waska przestrzen, lezaca nad glówka szyny i utworzo¬ na przez wsuniety element lub zasuwke 45, wzglednie element zamykajacy 46 i górna po¬ wierzchnie szyny w ten sposób, aby nie mógl powstac duzy, wymagajacy pózniejszego usu¬ niecia przelew. Boczne nadmiary materialu na glówce szyny mozna usuwac mechanicznie po krótkim ich przestygnieciu. Mozliwosc ruchu po¬ ciagu po miejscu spawanym istnieje jednak juz przed usunieciem nadmiaru materialu.Zgodny z wynalazkiem sposób spawania na¬ daje sie specjalnie dobrze do spawania szyn.Prefabrykowane formy odlewnicze, skrócony czas podgrzewania wstepnego, uproszczenie i zmniejszenie ciezaru urzadzenia przy lacznym zastosowaniu skracaja wiecej, niz o polowe czas, potrzebny do spawania termitowego; w ten spo¬ sób teraz nawet w czasie bardzo krótkiej przer¬ wy w ruchu pociagów mozna dokonac spawa¬ nia termitowego, przy czym ma miejsce oszczed¬ nosc na ilosci osób potrzebnych do obslugi urzadzenia. PL