PL40875B1 - - Google Patents

Description

RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr40875 KL 12 o, 11 Zaklady Przemyslu Azotowego Kedzierzyn *) Kedzierzyn, Polska Sposób otrzymywania plastyfikatorów do zmiekczania tworzyw sztucznych Patent trwa od dnia 28 lutego 1957 r.Znane sa liczne sposoby otrzymywania sub¬ stancji organicznych, sluzacych do zmiekczania tworzyw sztucznych, okreslanych nazwa „pla¬ styfikatory". W wiekszosci przypadków plasty¬ fikatory stanowia monomeryczne estry kwasów dwukarboksylowych alifatycznych lub cyklicz¬ nych, z jednowodorotlenowymi alkoholami tluszczowymi, albo estry kwasów tluszczowych o liczbie wegli C2—C10 z alkoholami dwu- i trójwodorotlenowymi. Substancje te nadaja tworzywom sztucznym elastycznosc, nielamli- wosc w temperaturach ponizej 0°C i inne" ko¬ rzystne wlasciwosci mechaniczne.Plastyfikatory wedlug wynalazku róznia sie od znanych zmiekczaczy tym, ze stanowia mo- nomeryczne estry kwasów dwukarboksylowych cyklicznych lub alifatycznych, zawierajace 3 lub *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. mgr Józef Oblój i inz. mgr Lidia Jakubowicz. 4 grupy estrowe. Otrzymuje sie je przez estry- fikacje kwasu dwukarboksylowego lub jego bez¬ wodnika — za pomoca monoestru, wytworzone¬ go z monokarboksylowych kwasów tluszczowych i alkoholi dwuwodorotlenowyeh.Jako produkty wyjsciowe do wytworzenia monoestru stosuje sie glikol etylenowy lub wyz¬ sze glikole i kwasy monokarboksylowe o liczbie wegli C2—C10, w szczególnosci C5—C9, albo mieszanine tych kwasów. Estryfikacje kwasu dwukarboksylowego mozna przeprowadzic wy¬ lacznie za pomoca wyzej wymienionego mono¬ estru, albo za pomoca monoestru z dodatkiem alkoholu jednowodorotlenowego o liczbie wegli Q—C9, przy czym w tym ostatnim przypadku jedna grupa karboksylowa kwasu dwukarboksy¬ lowego zostaje zestryfikowana przez monoester, a druga grupa karboksylowa przez alkohol jed- nowodorotlenowy.W wyniku reakcji otrzymuje sie plastyfikator o 3—4 grupach estrowych.¦ $** ' Plastyfikatory wedlug wynalazku moga posia¬ dac nastepujaca budowe: ^ COO/tH2 CH2 0/x CH2 CH2 COO/CH2/n CH, COO/CH2/mCH3i^ gdzie x = 0 — 2 n = 0 — 8 m = 1 — 8 COO/CH2 CH2 0/x CH2 CH2 COO,CH2/n CH3 COO/CH2 CH2 0/x CH2 CH2 COO/CH2/n CH3 CH3/CH2/n COOCH2CH2OOC/CH2/H COO/CH2/m CH3 gdzie: y= 4 — 7 n= l — 8; m = l — 8 Plastyfikatory wedlug wynalazku nadaja two¬ rzywom sztucznym, w szczególnosci plastyfika¬ torom z polichlorku winylu, szczególnie korzyst¬ na wytrzymalosc mechaniczna i odpornosc na niskie temperatury do okolo 35°C. Moga byc one stosowane w mieszaninie z innymi plastyfika¬ torami.Przyklad.. 1000 g mieszaniny kwa¬ sów tluszczowych o liczbie wegli C7—C9 estry¬ fikuje sie znanymi sposobami za pomoca 675 g glikolu etylenowego, Otrzymany monoester z domieszka dwuestru, oczyszcza sie przez de¬ stylacje prózniowa. Otrzymuje sie okolo 900 g monoestru. Otrzymanym monoestrem estryfikuje sie nastepnie 650 g bezwodnika kwasu ftalowe¬ go w temperaturze 165—230°C bez uzycia kata¬ lizatora. Estryfikacje mozna przeprowadzic równiez w nizszej temperaturze, jezeli jako ka¬ talizator zastosuje sie kwas siarkowy.Po obnizeniu sie liczby kwasowej srodowiska reakcji do okolo 150—160 dodaje sie alkoholu butylowego w ilosci 500 g i przeprowadza estry¬ fikacje w dalszym ciagu az do spadku liczby kwasowej do okolo 1 — 0,5.Z otrzymanego produktu oddiestylowuje sie nadmiar butanolu i monoestru do temperatury 210°C pod cisnieniem 15 mm Hg, pozostalosc odkwasza sie w znany sposób do liczby kwaso¬ wej ponizej 0,5 i rafinuje za pomoca wegla aktywnego, lub poddaje destylacji prózniowej.Otrzymuje sie w ten sposób 1500 g plastyfika¬ tora. Zamiast butanolu, mozna uzyc do zestry- fikowania drugiej grupy karboksylowej kwasu ftalowego, wyzszy alkohol, do C9, albo drugi mol monoestru.Analogicznie postepuje sie przy estryfikowa¬ niu zamiast bezwodnika ftalowego, alifatycz¬ nych kwasów dwukarboksylowych np. kwasu adipinowego, sebacynowego i innych. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia paten vt owe 1. Sposób otrzymywania plastyfikatorów do zmiekczania tworzyw sztucznych, znamienny tym, ze dwukarboksylowy kwas cykliczny lub alifatyczny, albo ich bezwodniki estryfi¬ kuje sie za pomoca monoestru wytwarzanego z monokarbóksylowych kwasów tluszczowych i alkoholi dwuwodorotlenowych. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jedna grupe karboksylowa kwasu dwukarbo- ksylowego estryfikuje sie za pomoca mono¬ estru, zas druga za pomoca alkoholu jedno- wodorotlenowego o liczbie wegli C4 — C9, 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do wytworzenia monoestru stosuje sie glikol etylenowy lub wyzsze glikole i kwasy mono- karboksylowe o liczbie wegli C2 — Ciq, w. szczególnosci C5 — C9, albo mieszanine tych kwasów. Zaklady Przemyslu Azotowego Kedzierzyn GWD - zaih. 936/S/Lz — 935 — Lak — 20.
2. 2.58 — 100 — Pap. druk. ki. III Bl/100 g PL