Przedmiotem niniejszego wynalazku jest wia- trownica do organów piszczalkowych wszelkiego typu o dowolnym napedzie mechanicznym, pneu¬ matycznym, elektrycznym lub mieszanym.Wiatrownica wedlug niniejszego wynalazku nadaje sie do organów koscielnych, koncerto¬ wych, kinowych, cwiczebnych i innych organów piszczalkowych. We wszelkiego typu organach powietrze z wiatrownicy jest rozprowadzane przez zawory uruchamiane od klawiszy za po¬ moca przekladni mechanicznej, pneumatycznej tloczacej lub upustowej, wzglednie elektromag¬ netycznie lub elektropneumatycznie. Wiatrowni¬ ca wykonana jest w ten sposób, ze stanowi ona kanal biegnacy w drewnianej obudowie, wykona¬ nej z desek, podwalów i kloców, w których sa wykonane otwory zaworowe, kanaly wylotowe dla sprezonego powietrza i osadzone sa podsta¬ wy piszczalek. Utworzony tak kanal srodkowy, stanowiacy wiatrownice dostarczajaca sprezone powietrze do poszczególnych piszczalek w miare otwierania sie zaworów sterowanych klawiszami, posiada skomplikowana budowe z uwagi na ko¬ niecznosc zachowania jego szczelnosci, przy czym do wykonania scian tej wiatrownicy trzeba sto¬ sowac wysokogatunkowe drewno, specjalnie dobierane, aby bylo ono w stanie zachowac od¬ powiednia szczelnosc i nie ulegalo zmianom w warunkach pracy organów, a w szczególnosci aby nie bylo ono wrazliwe na dzialanie tempera¬ tury i wilgoci. Takie wiatrownice sa ponadto drogie z tych powodów, ze wymagaja do ich wy¬ konywania wysokokwalifikowanych i staran¬ nych pracowników oraz bardzo dokladnego skle¬ jania poszczególnych czesci wiatrownicy i sta¬ rannego jej uszczelniania. W razie uszkodzenia wiatrownicy lub zapchania sie jej kurzem i py¬ lem oraz koniecznosci oczyszczenia wzglednie usuniecia nieszczelnosci powstalych na skutek dzialania wilgoci, pracy drewna lub tym podo¬ bnych czynników, reperacja organów staje sie dlugotrwala i kosztowna.Wiatrownica wykonana wedlug niniejszegp wynalazku, a nadajaca sie jak wyzej zaznaczo-no do wszelkiego typu organów piszczalkowych, wyróznia sie tym, ze stanowi ja niezalezna ryn¬ na z dowolnego materialu na przyklad metalu, blachy lub mas plastycznych, przy czym z uwa¬ gi na stosunkowo male sprezenie tloczonego po¬ wietrza do wykonania takiej wiatrownicy, a za¬ sadniczo przewodu wiatrowniczego mozna zgod¬ nie z wynalazkiem stosowac równiez masy takie jak „papier mache". Dzieki zastosowaniu wia¬ trownicy wedlug wynalazku mozna poddac calkowitej przebudowie i znacznemu uproszcze¬ niu cala konstrukcje podwalu piszczalek, gdyz konstrukcje, skladajaca sie dotychczas z deski zaworowej, podwalu grubego, podwalu cienkiego i kloca piszczalkowego, mozna ograniczyc je¬ dynie do samej deski zaworowej lub podwalu zaworowego, sluzacego równoczesnie jako kloc piszczalkowy. * Wiatrownica wedlug niniejszego wynalazku jest przedstawiona przykladowo na zalaczonym rysunku, którego fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny wiatrownicy osadzonej na desce za¬ worowej; fig. 2 — wiatrownice wedlug fig. 1 w widoku z boku; fig. 3 — przekrój poprzeczny wiatrownicy w innym wykonaniu; fig. 4 — wia¬ trownice wedlug fig. 3 w widoku z boku.Wiatrownica wedlug wynalazku wykonana jest jako podluzna odejmowana rynna l o dowolnym ksztalcie. W przypadku umieszczenia jej miedzy podwójnym rzedem piszczalek moze ona posiadac ksztalt pólkulisty, przy czym jest ona osadzona bezposrednio na elemencie podstawowym, jakim jest deska zaworowa, stanowiaca w mysl wyna¬ lazku, dzieki uproszczeniu konstrukcji calej wia¬ trownicy, bezposrednia podstawe dla osadzenia piszczalek, na przyklad dwóch rzedów piszcza¬ lek 3, 3' (fig. 1).Sterowanie doprowadzeniem powietrza z wia¬ trownicy do piszczalek (fig. 1) odbywa sie za pomoca klawiszy 4, 4\ uruchamiajacych doplyw sprezonego powietrza z przewodu 5; po uniesie¬ niu przez klawisz zespolu zaworów 6, sprezone powietrze przeplywa przewodami zasilajacymi 7 i 8 do mieszka 9, który rozprezajac sie unosi zespól tloczków 10 i otwiera przeplyw powietrza z wiatrownicy 1 do przewodu zaworowego 2, a stad juz bezposrednio przez otwór 11 do piszczalki 3. Kazda piszczalka posiada swój kla¬ wisz 4. Przeciwlegla piszczalka 3* posiada swój równolegly przewód zaworowy 2\ a doplyw po¬ wietrza do niej jest sterowany na przyklad kla¬ wiszem 4' podobnie pneumatycznie polaczonym jak klawisz 4 z innym zespolem tloczków 10 otwierajacych przelot z wiatrownicy 1 poprzez przewód 2" do otworu IV w podstawie piszczalki 3'. Piszczalka ta moze posiadac ton wyzszy lub nizszy od piszczalki 3.Zespól piszczalek osadzonych na jednej wspól¬ nej desbe zaworowej stanowi zespól jednego re¬ jestru i odpowiada na przyklad jednej klawiatu¬ rze lub jednemu rejestrowi organów. W organach wielorejestrowych poszczególne wiatrownice sa zasilane wspólnym przewodem rejestrowym 12 (fig. 2), biegnacym poprzecznie do wiatrownic 1 poszczególnych rejestrów i posiadajacych zawory 13 sterowane dzwigniami rejestrowymi lub od¬ nosna klawiatura organów.Rynna 1 wiatrownicy wedlug niniejszego wy¬ nalazku jest osadzona na przyklad bezposrednio na desce zaworowej i zaopatrzona w kolnierz 14, który dociska listwa 15, przy czym kolnierz 14 jest odizolowany od deski zaworowej odpowied¬ nia uszczelka 16. W razie nie dzialania którego¬ kolwiek zaworu danego rejestru lub koniecznosci oczyszczenia wnetrza wiatrownicy z pylu i kurzu, rynna 1 jest latwo dostepna i po odkreceniu srub mocujacych latwo zdejmuje sie ja z deski zaworowej, co nie bylo mozliwe w dotychczas znanych konstrukcjach.Jak wyzej wspomniano wiatrownica moze po¬ siadac rynne 1 o dowolnym ksztalcie; wykonana z dowolnego materialu, a wiec metalu, mas pla¬ stycznych lub dowolnych innych tworzyw.Na fig. 3 i 4 przedstawiono wiatrownice we¬ dlug wynalazku o innym ksztalcie rynny la.Uwidoczniona w przekroju poprzecznym rynna la jest osadzona pod deska zaworowa 2a stanowiaca jednoczesnie podstawe piszczalek 3a i 3a\ Oma¬ wiana konstrukcja stanowi tak zwana konstruk¬ cje upustowa, to znaczy, ze impuls powodujacy dzialanie piszczalek jest nadawany pneumatycz¬ nie za posrednictwem przewodów zasilajacych 8a gdy w przewodach tych zmniejszy sie cisnie¬ nie wskutek zadzialania odpowiedniego klawisza, a wiec po opadnieciu mieszka 18 kieszonki 19, powodujacego opadniecie zaworu 20, wskutek czego sprezone powietrze, znajdujace sie w wia¬ trownicy, przeplynie poprzez otwór 20* deski za¬ worowej do przewodu 2a' i piszczalki 3a't co powoduje wydanie dzwieku przez te piszczalke.W tym ukladzie o konstrukcji upustowej, wia¬ trownica wedlug wynalazku posiada ksztalt jed- dnostronnej rynny otaczajacej kieszonke 19 z mieszkiem 18, przy czym wiatrownica posiada kolnierze 14a' dociskane listwami 15a', przy czym kolnierze sa odizolowane uszczelkami 16a\ Po- — 2 —dobnie jak w poprzednim przypadku, wiatrow- aica moze byc wykonana z dowolnego materialu.W organach upustowych przewód rejestrowy jest zwykle osadzony na górnej stronie deski zaworowej, laczacej piszczalki poszczególnych rejestrów podobnie jak na fig. 2. Przewód re¬ jestrowy 21 posiada szufladki 22 z zaworami 23, dzialajacymi upustowo wskutek powstania pod¬ cisnienia wewnatrz mieszka 23 zaworu.Opisane typy wiatrownic nie wyczerpuja oczy¬ wiscie mozliwosci nadania wiatrownicy wedlug wynalazku dowolnego innego ksztaltu w zalez¬ nosci od danej konstrukcji organów.Organy zaopatrzone w wiatrownice wedlug wynalazku wykazuja znacznie wieksza odpornosc na szkodliwe dzialanie temperatury i wilgoci, poniewaz material wiatrownicy moze byc nie¬ wrazliwy na temperature i wilgoc, a wiec kon¬ strukcje takie sa trwalsze, przy czym upraszczaja one niewspólmiernie konserwacje organów przez zmniejszenie ilosci czesci wymagajacych demon¬ tazu, co daje równiez znaczne oszczednosci na robociznie. Oprócz szeregu licznych korzysci okazalo sie ponadto niespodziewanie, ze organy zaopatrzone w wiatrownice wedlug wynalazku posiadaja znacznie lepsze warunki akustyczne wskutek mozliwosci latwiejszego wykonania ko¬ rzystnych z punktu widzenia przeplywu przewo¬ dów wiatrownicy, jak równiez otworów od zaworu do piszczalki. Ponadto wykonywanie wiatrownic wedlug wynalazku umozliwia stoso¬ wanie konstrukcji znormalizowanych, a zatem umozliwia znormalizowanie budowy organów, po¬ wodujac dalsze obnizenie calkowitych kosztów instrumentu. PL