¦<#¦ Opublikowano dnia 21 kwietnia 1958 r.BIBLIOTEK^ JUn-c'u Palnntoweao POLSKIE] RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40824 KI. 21 c, 2/35 Zaklady Wytiuórcze Porcelany Elektrotechnicznej A-16*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione Brzezinka k. Myslowic, Polska Spoiwo do celów technicznych, zwlaszcza do montazu elementów elektrotechnicznych Patent trwa od dnia 17 kwietnia 1957 r.Przedmiot wynalazku stanowi spoiwo sluzace do laczenia ze soba szkla, porcelany, zelaza itd.Zwlaszcza dobrze nadaje sie ono do montazu porcelanowych elementów elektrotechnicznych z metalowymi okuciami, mogacych pracowac w warunkach wnetrzowych, napowietrznych i w oleju.Dotychczas stosuje sie do tych celów spoiwo glejtowo-glicerynowe, które jest szkodliwe dla zdrowia, rozpuszcza sie czesciowo w wodzie, w oleju zas transformatorowym daje zawiesiny.Istnienie w oleju transformatorowym osadu po¬ chodzacego z kitu glejtowo-glicerynowego po¬ woduje przy pomiarze wspólczynnika stratnosci oleju szybszy wzrost tg o X 1 w porównaniu z próbka oleju bez tegoz kitu.Kit do celów elektrotechnicznych, znany z pa¬ tentu polskiego nr 37607, wykazuje wytrzyma¬ losci techniczne nizszego rzedu od spoiwa glej¬ towo-glicerynowego, co ogranicza jego zastoso¬ wanie jedynie do niektórych celów.•) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Idz. mgr Zygmunt Supel.Tych wad nie posiada spoiwo wedlug wyna¬ lazku. Miedzy innymi posiada ono wyzsze wy¬ trzymalosci techniczne od kitu glejtowo-glice¬ rynowego, jak równiez wymienionego wyzej kitu do celów elektrotechnicznych. Po miesiacu czasu wytrzymalosc jego na rozciaganie wynosi w powietrzu 118 kg/cm*, w wodzie 60 kg/cm*, w oleju 101 kg/cm2. Wytrzymalosc na sciskanie wynosi w powietrzu 1100 kg/cm*, w wodzie 800 kg/cm*, w oleju, 1050 kg/cm*. Poza tym nie pogarsza ono wlasciwosci dielektrycznych oleju, w którym pracuje.Spoiwo wedlug wynalazku sklada sie z sub¬ stancji stalej o podanym nizej skladzie oraz z substancji cieklej w postaci roztworu chlorku magnezowego o- gestosci 1,200—1,240. Na jedna czesc wagowa substancji stalej stosuje sie 0,45— 0,6 czesci wagowych substancji cieklej. Po za¬ robieniu i wymieszaniu wyzej wymienionych skladników spoiwa otrzymuje sie breje kon¬ systencji gestej smietany, która uzywa sie do operacji laczenia róznych czesci montowanego wyrobu.Substancje stala* wcfeodasjoa w afciad spoiwa* zawieca 45,fiP/* skaleifiaf o przemiale 2500—6000, l&£*/«^.mai^kabjowfej specjalnie rozdrobnionej na wielkosc ziarna do 0,5 mm i posiadajacej temperature miekniecia + 6e«C, lepkosc 1 oraz wytrzymalosc elektryczna 140 ttV7cm, tem¬ perature zaplonu + 300*Ci lamliwosc w tatth. peraturze + 1&C, 44,7?/« przepalonego magnezy¬ tu przemielonego do granulacji 900—3600 i 0,7*/» rudy manganowej lub hematytowej o przemiale 6000—10000 oczek.Spoiwo wedlug wynalazku rózni sie w sposób zasadniczy od znanego w budownictwie cemen¬ tu magnezjowego Sorela. Cechy rózniace spoiwo wedlug wynalazku od cementu Sorela kwa¬ lifikuja ja do zastosowania w przemysle elek- trutechicznym do montazu izolatorów. Izolato¬ ry z okuciem przymocowanym za pomoca spo¬ iwa wedlug wynalazku moga pracowac zarówno w warunkach wnetrzowych, jak równiez w wa¬ runkach napowietrznych, a takze w oleju trans¬ formatorowym. Spoiwo nie wykazuje niszcza¬ cego dzialania sil pecznienia nie tylko w su¬ chym lub wilgotnym powietrzu, lecz takze i w wodzie. Za miare sil pecznienia przyjmuje sie zachowanie sie pierscienia porcelanowego o srednicy zewnetrznej 25 mm, srednicy wew¬ netrznej 19 mm, wysokosci z3 mm i grubosci scianki 2 mm, który wypelniony breja spoiwo¬ wa, po zwiazaniu spoiwa w jego wnetrzu nie wykazuje zadnych pekniec. Zaznaczyc nalezy, ze stalosc objetosci okreslona dla cementu So¬ rela, uzyskiwana wedlug niektórych autorów podreczników technicznych przez dodanie do niego odpowiedniej ilosci krzemionki nie jest równoznaczna z opisanym wyzej brakiem nisz¬ czacego dzialania sil pecznienia.Brak niszczacego dzialania sil pecznienia spoi¬ wa wynika z jego elastycznosci, która nadaje mu wchodzaca w jego sklad masa kablowa, Nie bez znaczenia jest przypuszczalnie tutaj fakt, ze do spoiwa wedlug wynalazku dodaje sie nie bezpostaciowej krzemionki, jak to ma miejsce w cemencie Sorela, lecz skalenia krystalicznego.Szlif wykonany ze zglaszanego spoiwa, ogladany pod mikroskopem, ujawnia znakomicie krysta¬ liczna budowe tworzywa kitowego otrzymana przez powiazanie ze soba krysztalów skalenia z powstalymi w czasie wiazania spoiwa krysz¬ talami tlenochlorku magnezowego. Cement So¬ rela nie pasiada budowy pelnokrystalicznej.Podkreslic dodatkowo trzeba, ze stalosc obje¬ tosci cementu Sorela podawana jest zwykle w odniesieniu do potrzeb przemyslu budowla¬ nego. Nie jest ona w tym przypadku okreslona t dokladnoscia tego samego rzedu co wymagana cUa spoiwa do uzytku przemyslu elektrotech¬ nicznego, do celów montazu izolatorów. Brak ttst*czacego dzialania spoiwa do celów elektro¬ technicznych ma szczególne znaczenie, gdyz, jak wiadomo, porcelana posiadajac bardzo wysoka wytrzymalosc na sciskanie (4000—5000 kg/cm*) wykazuje jednoczesnie bardzo niska wytrzy¬ malosc na rozrywanie. Izolator porcelanowy przy stosunkowo niskich silach rozrywajacych (300—400 kg/cm*j ulega peknieciu, które czasa¬ mi jest zaznaczone slabo widoczna rysa. Przy montazu trzonów metalowych we wnetrzu por¬ celanowego czerepu nieodpowiednim spoiwem pekniecia, nawet slabo zaznaczajace sie, dys¬ kwalifikuja izolator do pracy juz przy napie¬ ciach probierczych ponizej 1 kV.Stwierdzono — po przeprowadzeniu szeregu prób z cementem Sorela o róznym skladzie okreslanym w podrecznikach — ze jedynie spo¬ iwo magnezjowe wedlug wynalazku nawet w wodzie nie powoduje rozerwania wspomnia¬ nych juz w niniejszym opisie pierscieni porce¬ lanowych. tona wlasciwoscia cementu Sorela, która przytaczana jest czasem przez autorów w odpo¬ wiednich podrecznikach a takze kalendarzach chemicznych, jest gryzace jego dzialanie na me¬ tale szczególne! na zeliwno. Spoiwo o zestawie okreslonym dla cementu Sorela uzyte przy montazu okucia zeliwnego z korpusem izolatora porcelanowego, szczególnie w wilgotnym po¬ wietrzu, na przyklad przy umieszczaniu zmon¬ towanego Izolatora w eksykatorze, na dnie którego znajduje sie woda, powoduje po krót¬ kim stosunkowo juz czasie pojawienie sie na grarticy zetkniecia sie spoiwa z zeliwem wy¬ cieku (produkt reagowania chemicznego spoiwa z zeliwem).Spoiwo wedlug wynalazku, posiadajace w swym skladzie mase kablowa sporzadzane na basie magnezytowej, po zwiazaniu i wysuszeniu nie wykazuje dzialania gryzacego na zeliwo.Wlasciwosc ta spoiwo zawdziecza posiadaniu w swym skladzie masy kablowej, która czyni go praktycznie nienasiakliwym i niedostep¬ nym dla penetracji w glab spoiwa wilgoci, znaj¬ dujace sie w powietrza. Obecnosc wody jest niezbednym warunkiem chemicznej aktywnosci masy kitowej wobec zeliwnego okucia. — 2 ^ PL