Dozowanie i rozdzial materialów sproszkowa¬ nych, zgranulowanych lub cieklych,, a w szcze¬ gólnosci cementu, jest zwiazane z trudnosciami róznego rodzaju. Musi byc przede wszystkim za¬ bezpieczone prawidlowe doprowadzenie materialu zawartego w zbiorniku do narzadu dozujacego, jak równiez zapewnione calkowite opróznianie dozownika, ponadto jest pozadane takze, azeby rozdzial mógl byc dokonywany w dowolnie wielu punktach. Cech tych nie wykazuja dotychczas istniejace urzadzenia, którycfci najpowazniejsze niedogodnosci wynikaja z ich ograniczonej mo¬ zliwosci doprowadzania dozowanych materialów do róznych punktów rozdzielczych, a przede wszystkim sa powodowane nieprawidlowoscia pracy tych urzadzen. Jezeli, chodzi w szczególno- sci o cement, to zasadnicza wada odnosnych urza¬ dzen jest brak nalezytej szczelnosci* powodu¬ jacej wskutek wilgoci atmosferycznej czesciowe twardnienie dozowanego cementu i tym samym zatykanie lub blokowanie odnosnych urzadzen.Wynalazek ma na celu wyeliminowanie tych n&dognosci i tyra samym uzyskanie prawidlo¬ wego i niezawodnego zasilania tych miejsc urza¬ dzenia, do których material sproszkowany, zgra- nulowany lub ciekly ma byc doprowadzany w do¬ zowanych ilosciach. Jezeli chodzi o cement, to te zalety urzadzenia wedlug wynalazku posiadaja szczególne znaczenie w odniesieniu do magazy¬ nu, przeznaczonego na duze zuzycie cementu i w stosunku do wiekszej liczby betoniarek lub dla betoniarni.Urzadzenie dozujaco-rozdzielcze wedlug wy¬ nalazku jest zaopatrzone w zbiornik z lejem, którego wylot jest umieszczony mimosrodowo w stosunku do pionowej osi tego zbiornika, przy czym wylot leja jest polaczony w sposób szczel¬ ny z narzadem dozujacym, zasilanym na zasa¬ dzie sily ciezkosci. Ten narzad dozujacy jest z kolei równiez polaczony szczelnie z obrotowym przenosnikiem mogacym wykonywac ruch o bar^ dzo rozwartym kacie.Wedlug korzystnej postaci wykonania wyna¬ lazku zbiornik posiada postac cylindra, zamoco¬ wanego ponad poziomem ziemi za pomoca slup¬ ków, tworzacych wierzcholki równobocznegotrójkata wpisanego w kolo przekroju poprzeczne* go chfornika. LeWest ^utworzony w postaci stoz¬ ka, którego wierzcholek, rozpatrywany w rzucie, jest przesuniety bocznie do jednego z boków wspomnianego trójkata. mienia urzadzenia rozdzielczego zajmuja poloze¬ nie, umozliwiajace wykonywanie przez ramie tego urzadzenia ruchu w granicach dwóch sa¬ siednich slupów podporowych.Ponizszy opis, powolujac sie jedynie tytulem przykladu na rysunek, wyjasnia w jaki sposób wynalazek jest zastosowany w praktyce, wska¬ zuje równiez na inne korzystne szczególy wyna¬ lazku, oraz opisuje blizej przedstawione na ry¬ sunku postacie wykonania urzadzenia.Rysunek fig. 1 przedstawia czesciowo w prze¬ kroju widok boczny urzadzenia dozujaco-roz- dzielczego wedlug wynalazku, fig. 2 — jego wi¬ dok z góry, fig. 3 — w powiekszeniu przekrój mechanizmu dozownika i ramienia rozdzielcze¬ go, fig. 4 — widok boczny szczególu jezyczków do zamocowania dozownika w dolnym poloze¬ niu, a fig. 5 — schematycznie w widoku z góry dzialanie wspomnianych jezyczków.Jak wynika z fig. 1 zbiornik posiada postac cylindra pionowego 1, którego górna scianka jest zaopatrzona w szczelnie zamykany otwór zasila¬ jacy 2, w wywietrznik 3 i w drazek 4. Dolina czesc cylindra 1 jest przymocowana do slupków 5 rozmieszczonych w wierzcholkach trójkata równobocznego, wpisanego w kolo przekroju cy¬ lindra 1. Na poziomie ziemi slupki 5 zamocowa¬ ne sa na poziomej podstawie 6.Cylinder 1 jest polaczony u dolu szczelnie z le¬ jem skosnym stozkowym 9, którego tworzaca powierzchnia 8 jest odchylona w stosunku do pionu o kat wiekszy albo tez co najmniej rów¬ ny katowi usuwania sie sproszkowanego mate¬ rialu zawartego w leju. W poblizu wierzcholka leja 9 jest przymocowany kolnierz cylindryczny 10 szczelnie polaczony za pomoca gietkiego re¬ kawa U z kolnierzem 12 dozownika 13.Dozownik 13 posiada postac cylindra, tworza¬ cego górne zakonczenie stozka 14 o osi pionowej.Ta os moze byc równiez, w razie potrzeby ukos¬ na w przypadku, gdy powierzchnia 8 leja 9 po¬ zwala na calkowite usuwanie dozowanego pro¬ duktu, jak to ma miejsce w przypadku powyzej omówionego leja. Dozownik jaka calosc jest osa- dzony w widelkach 15, zamocowanych przegu¬ bowo na przeciwleglych czopach 16, polaczonych ze scianka dozownika 13. Widelki 15 sa zakon¬ czone drazkiem 17, osadzonym przegubowo na czopie 18 i zaopatrzonym na przeciwleglym kon¬ cu w nastawna przeciwwage 19. Czop 18 jest za¬ mocowany w dolnym koncu ramienia 20, przy¬ mocowanego np. do dolnej czesci leja 9. Dolny koniec stozkowej czesci 14 dozownika 13 jest po¬ laczony za pomoca elastycznego szczelnego kol- atosn Sr g iiUwuu ih czego ramienia 23, co pozwala na wzgledny ob¬ rót tych polaczonych ze soba czesci. Ramie 2X moze wykonywac pewien ruch wahliwy dzieki gietkosci wspomnianego kolnierza 21.Ramie 23 jest wykonane w postaci skrzynki o odpowiedniej dlugosci, osadzonej wychylnie na trzpieniu 23a, umocowanym na kolpaku 23b.Kolpak ten jest osadzony na czopie pionowym za¬ mocowanym dolnym koncem na wspomnianej po¬ ziomej podstawie 6. W ten sposób ramie 23 moze obracac sie dokola osi pionowej, osadzonej na osi powyzej juz wspomnianego drazka 4, oraz moze wychylac sie pod katem, zawartym miedzy dwie¬ ma liniami A i B, dotykajacymi obrysu dwóch przyleglych slupków 5. Kat ten w przykladzie przedstawionym na rysunku (fig. 2) wynosi np. okolo 180°. Ponadto ramie 23 moze wykonywac wahliwy ruch w kierunku pionowym dokola trzpieni 23a. Równowaga tego ramienia, jak równiez i narzadów podtrzymujacych je, które sa opisane ponizej, jest tego rodzaju, ze jego ko¬ niec pochylony posiada daznosc do podnoszenia sie.Na skrzynkowym ramieniu 23 jest osadzony silnik napedowy 24, napedzajacy za pomoca prze¬ kladni pasowej 25 (fig. 3) tasme przenosnikowa 26, prowadzona dwoma walkami 27 i 28. Robocza czesc tasmy 26 jest podtrzymywana za pomoca rolek 29, rozmieszczonych w pewnej wzajemnej odleglosci.Ramie skrzynkowe 23 jest zakonczone w pobli¬ zu walka 28 lejem rozdzielczym 30, którego dol¬ na czesc jest zamknieta szczelnie nastawna kla¬ pa zapadkowa 31. Klapa ta jest poruszana draz¬ kiem 32 oraz walkiem obrotowym 33 klapy 31, przy czym z drazkiem 32 zamocowana jest dzwi¬ gnia 34, która drugim koncem polaczona jest z raczka 35, osadzona obrotowo na czopie 36, za¬ mocowanym na sciance skrzynkowego ramienia 23. Uchwyt 35 jest ponadto polaczony z para dzwigien 40, sterujacych jezyczki 41, uruchamia¬ ne synchronicznie za pomoca profilowanych nosków 42 o ruchu prostolinijnym (fig. 5). Te jezyczki daja sie odksztalcic elastycznie i sa unieruchamiane na swym koncu, nie posiadaja¬ cym haczyka, za pomoca zacisniecia lub zanito¬ wania na bocznych sciankach kolpaka 23b. Je¬ zyczki 41 sa umieszczone zasadniczo w plaszczy¬ znie trzpienia 23a w sposób pozwalajacy na utrzy- - 2mywanie stanu zaczepienia, pomimo wahan ra¬ mienia 23 w plaszczyznie pionowej. Ponadto kla¬ pa zapadowa 31 jest zaopatrzona w oporek 44, sterujacy kontakt elektryczny 45, polaczony prze¬ wodami 46 z silnikiem 24, wskutek czego otwo- ruwniftJflapy &L. zapewnia rozmch silnika elek¬ trycznego 24, natomiast zamkniecie tej klapy powoduje zatrzymanie silnika.W ten sposób przez przesuniecie uchwytu 35 wywoluje sie jednoczesnie uruchomienie klapy 31, wlaczenie lub wylaczenie silnika 24 oraz ruch jezyczków 41. Jest rzecza zrozumiala, ze te czes¬ ci urzadzenia mozna odpowiednio zmienic i przy¬ stosowac do Sterowania silnika innego rodzaju, np. silnika pneumatycznego, hydraulicznego, spa¬ linowego lub innego.Na odpowiedniej wysokosci preta 4 zamoco¬ wany jest zawór 47, zamykajacy hermetycznie otwór wsypowy kolnierza 12 gdy dozownik 13 zajmuje swe dolne polozenie. Pret 4 jest ponadto zaopatrzony w oporek 48, o który opiera sie sprezyna 49, osadzona na koncu tulei 50, otacza¬ jacej z pewnym luzem pret 4. Dolny koniec tulei 50 jest zaopatrzony w plytke 51, do której przy¬ lega od dolu mimosrodowo mostek kciuka ku¬ laka 39. Tuleja 50 jest ponadto polaczona ze stozkowym grzybkiem zamykajacym 52, którego' dolna czesc, posiadajaca postac stozka scietego, sluzy do zamykania dolnego otworu wylotowe¬ go stozkowej czesci 14 dozownika 13.Pret 4 przechodzi calkowicie poprzez plytke 51, przy czym wolny koniec tego preta wspól¬ pracuje z kulakiem 53, osadzonym na osi, prze¬ chodzacej przez boki ramienia skrzynkowego 23, przy czym ta os jest wprawiana w ruch obro¬ towy silnikiem 24 za pomoca przekladni paso¬ wej 54, przedstawionej schematycznie na fig. 3.Dolny koniec czesci stozkowej 14 dozownika 13 jest zaopatrzony w nasade wzmacniajaca 55, posiadajaca kilka pierscieniowych rowków stoz¬ kowych wspólpracujacych z zaczepami haczyko¬ watych jezyczków 41 przy opuszczaniu dozow¬ nika do dolnego jego polozenia i przy podniesie- niu do góry uchwytu recznego 35.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy. Zbior¬ nik 2 wraz z lejem 9 napelnia sie w znany spo¬ sób dozowanym materialem sproszkowanym lub granulowanym, przy czym zamyka sie otwór 2 zabezpieczajac material przed wplywami atmo¬ sferycznymi Pod dzialaniem przeciwwagi 19 i na skutek elastycznego polaczenia za pomoca reka¬ wa U dozownik 13 podnosi sie do góry, a zawór 47 pozostaje nieruchomy. W tym przypadku do¬ zownik jest otwarty. Sproszkowany lub granulo¬ wany material przedostaje sie do dozownika 13, którego dolny otwór jest zamkniety zaworem 52 za pomoca/ sprezyny 49. Gdy ciezar sproszkowa¬ nego materialu, jaki przedostal sie do dozownika, jest dostateczny, wówczas równowaga zostaje naruszona i przeciwwaga 19 zostaje podniesiona.Wówczas jjozownik 13 opada na dól, a otwór kol¬ nierza 12 zostaje zamkniety zaworem 47, przy czym rekaw U jest wtedy rozciagniety.Przy dozowaniu materialu nalezy ramie 23 do¬ prowadzic do pozadanego polozenia w granicach wahliwosci tego ramienia na osi 23a oraz prze¬ sunac raczka 35 w kierunku oznaczonym strzal¬ ka na fig. 3. Haczykowate jezyczki U (fig. 4) za¬ czepiaja wówczas o nasade 55, co powoduje unie¬ ruchomienie dozownika 13 w jego dolnym polo¬ zeniu oraz utrzymuje zawór 47 w polozeniu zam¬ knietym. W tym czasie kulak 39 zostaje obróco¬ ny i podnosi zawór 52, sciskajac sprezyne 49.Dawka materialu wysypuje sie wtedy na tasme przenosnikowa 26, uruchomiona silnikiem 24 wskutek jednoczesnego otwarcia klapy 31 za po¬ srednictwem kontaktu elektrycznego 45. Dozo¬ wany material moze byc doprowadzany poprzez lej wylotowy 30 skrzynkowego ramienia 23 do dowolnego miejsca o granicach ruchu ramienia.W tym samym czasie kulak 53 wprawia w po¬ przeczny ruch drgajacy koniec preta 4 i rezo¬ nans tego ruchu w dozowniku 13 i leju 9 zapo¬ biegaja tworzeniu sie sklepien w dozowanym materiale sproszkowanym.Jezeli dozowanie materialu winno byc bar¬ dziej powolne lub tez w ogóle zatrzymane, wy¬ starczy w tym celu .opuscic nieco na dól raczke 35, co powoduje zamkniecie klapy 31 i wylaczenie silnika elektrycznego 24. Dla unikniecia przy tej manipulacji przedwczesnego rozlaczenia haczy¬ kowatych jezyczków 41, jedna z osi przegubu dzwigni 40 jest osadzona w otworze wydluzonym, azeby ruch jezyczków nastepowal dopiero przy koncu przesuwu raczki 35. W tym celu dobrany jest odpowiednio profil kulaków unieruchamia¬ jacych jezyczki 41. Polozenie i pochylenie ramie¬ nia rozdzielczego moze byc zmieniane w czasie dozowania materialu bez zmiany stanu zacze¬ pienia jezyczków 41 z nasada 55.Przy przesunieciu raczki 35 do dolnego jego polozenia kulak 39 powoduje powrót zaworu 52 do polozenia zamkniecia dolnego wylotowego otworu dozownika 13. Haczykowate jezyczki 41 sa wówczas odczepione. Gdy dozownik 13 jest pusty, przeciwwaga 19 podnosi sie do góry, a za¬ wór 47, nie stykajac sie wówczas z obrzezem kolnierza 12, powoduje wysypywanie sie mate- - 3 -riafu sproszkowanego lub: granulowanego ze zbiornika 1 do dozownika 11 Nalezy zaznaczyc, ze material dozowany jest utrzymywany stale w stanie zabezpieczonym przed wplywami atmosferycznymi zarówno w czasie .jak i po dozowaniu, a wiec nie jest on narazony w zlaczach miedzy lejem a dozowni¬ kiem oraz miedzy dozownikiem a narzadem roz¬ dzielczym ni dzialanie wilgoci lub inne wplywy wystepujace wskutek niepogody; co jest szcze¬ gólnie wazne w przypadku dozowania cementu, który zwilgocony moze spowodowac zatykanie i unieruchomienie poszczególnych czesci urza¬ dzenia dozujaco-rozdzielczego.Nalezy równiiez zaznaczyc, ze mechanizmy do uruchamiania dozownika i narzadów rozdziela¬ jacych moga byc równiez, wykonane inaczej, wy¬ starczy bowiem dla nalezytego ruchu mechaniz¬ mów zapobiec przed przedwczesnym napelnia¬ niem dozownika wtedy, gdy odbywa sie dozowa¬ nie danego materialu. W razie potrzeby, rózne narzady sterujace urzadzenia rozdzielczego i do¬ zownika moga byc uruchamiane za pomoca od¬ dzielnych narzadów. - Jest ponadto rzecza oczywista, ze nie wykra- czaiac poza ramy wynalazku mozna wprowadzic rózne zmiany w powyzej opisanych postaciach jego wykonania. A wiec np. slupki wsporcze moga byc calkowicie odmienne, jak równiez moze byc zmieniona mimosrodowosc otworu leja w stosunku do osi zbiornika. Równiez i zbiornik i moze posiadac postac graniastoslupa, zas lej 9 moze byc wykonany w ksztalcie ostroslupa. Jest rzacza zrozumiala, ze do dozowania cieczy srod¬ ki do kierowania jej do dozownika moga byc do¬ stosowane do odnosnego przypadku i moga miec postac mechanizmów pompowych, przenos¬ ników slimakowych lub innych. * PL