PL40718B1 - - Google Patents

Description

RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40718 KI. 42 h, 38 Rajmund Fiksinski Poznan, Polska Sposób wykonywania siatek i mikromelrycznych podzialek okularowych oraz podzialek obiektywowych do wszelkiego typu mikroskopów optycznych oraz przyrzqd do wykonywania tego sposobu Patent trwa od dnia 13 sierpnia 1956 r.

Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywa¬ nia siatek i podzialek mikrometryoznych okula¬ rowych oraz podzialek obiektywowych do wszel¬ kiego typu mikroskopów optycznych, jak i sam przyrzad umozliwiajacy wykanainde takich siatek i podzialek.

Sposób wedlug wynalazku jak i przyrzad umo¬ zliwiaja wykonywanie wszelkiego typu podzialek i siatek okularowych i nadaja sie do wykonywa¬ nia kazdej zaprojektowanej siatki czy podzialki.

Posiadajac na przyklad jako wzorzec jedna po- dzialke mikrometryczna „Zeissa" mozna latwo wytworzyc, poslugujac sie taka podzialka, wszel¬ kie inne wzorce.

Wynalazek stwarza zatem mozliwosc szybkie¬ go i latwego wytwarzania dowolnie zaprojekto¬ wanej siatki lub podzialki okularowej, przy czym samo techniczne wykonanie danej podzialki lub siatki trwa okolo 1 — 1,5 godziny nie liczac szli¬ fowania brzegów. Sposób wedlug wynalazku zwieksza nieograniczenie mozliwosci realizacji projektów w tych przypadkach, gdzie do badan sa potrzebne pewne szczególne typy siatek lub podpalek. Ich zaprojektowanie jest czesto fak¬ tem dokonanym i nie nastrecza szczególnych trudnosci, natomiast wykonanie projektu wymaga nieraz dlugoletniego nastawiania odpowiedniego dzialu produkcji optycznej. Dlatego tez przy ba¬ daniach naukowych i uslugowych tego typu po¬ sluguje sie czesto siatkami luib podzialkami nieod¬ powiednimi. Poza tym w systemie produkcji fabrycznej niepodobienstwem jest nastawianie sie na kilkanascie lub kilkadziesiat sztuk i to na poszczególne zamówienia.

Wynalazek pozwala ominac wiazyskie te prze¬ szkody, przy czym dokladnosc odmierzania od¬ stepów odpowiada dokladnosci wizorca, a zatem siatki i podzialki tak wykonane nie ustepuja pod tym wzgledem technicznym i precyzji wyrobom fabryk przyrzadów optycznych np. Zeissa, Leitza itp.

Przyrzad do przeprowadzenia sposobu wedlug wynalazku, sklada sie z przystawki do mikrosko¬ pu, z oprzyrzadowaniem i z samego mikroskopu.

Mikroskop mozna latwo wmontowac i wymon¬ towac z przystawki w ciagu okolo 10 minut.W przyrzadzie tym wykorzystuje sie calkowicie isfaiiejace urzadzenia precyzyjne mikroskopu, jak . optyke wraz z pnzyrzadem oswietlajacym i obie '¦..* sruby stolika krzyzowego. Calosc taka stanowi zaitem przyrzad dD wytwarzania siatki i podzialki sposobem wedlug wynalazku.

W celu wytworzenia okularowej lub obiekty¬ wowej siatki lub podizialki mikrometrycznej, mi¬ kroskop zaopatrzony w stolik krzyzowy z sruba¬ mi przestawnymi oraz w przyrzad oswietlajacy wstawia sie w przystawke wedlug wynalazku, zaopatrzona w uchwyty unieruchamiajace i na¬ rzad rysujacy odpowiednio zamocowany iw przy¬ stawce, umozliwaijacy bezposrednie nacinanie podzialek lub tez wykreslanie na szkle uprzednio zaparafinowanym linii, które po poddaniu tra¬ wieniu kwasem fluorowodorowym tworza poza¬ dana siatke lub podzialke.

Dla praeprowadizenia sposobu wedlug wyna¬ lazku na stoliczku obiektywowym mikroskopu umieszcza sie dbdatkowy uchwyt w postaci plyt¬ ki stoliczkowej, ujmujacy plaskie szkielko, na którym zamierza sie dokonac nakreslen w celu wytworzenia siatki lub podizialki. Uchwyt w po¬ staci plyltki stoliczkowej posiadac moze odpo¬ wiednie zaczepy do ujecia szkielka, na którym wykonuje sie podzialke lub siatke mikrometrycz- na wykonane tak, ze szkielko obracac mozna o 360°. Sposób wykonywania sialtek lub podzia¬ lek opisane beda szczególowo ponizej przy oma¬ wianiu samej konstrukcji przystawki.

Przyrzad do wykonywania siatek i podzialek mdkromeitrycznych sposobem wedlug wynalazku w postaci przystawki mikroskopowej, uwidocz¬ niono pnzykladowo w najprostszym wykonaniu - na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widiok z boku przyrzadu przystawkowego z osadzona w nim podstawa mikroskopu, fig. 2 — widok z góry, fig. 3 — widok z góry czesci przyrzadu w postaci plytki stolicizkowej, fig. 4 i 5 przed¬ stawiaja widok z góry i czesciowo w przekroju diafragme, a fig 6 przedstawia plytke stoliczko- wa w widoku z góry, sluzaca dio wykreslania podzialek.

Do wykonywania siatek i podizialek mikrome- trycznych dla wszelkiego typu mikroskopów optycznych sposobem wedlug wynalazku stosuje sie przyrzad w postaci przystawki /, w która wstawia sie mikroskop 2 i laczy go sztywno z przy¬ stawka iza pomoca nakladek 3, 3' i nakretek 4 przyciskajacych statyw 2l mikroskopu do pod¬ stawy przystawki /. Przystawka w górnej swej czesci jest usztywniona poprzeczka 5, która prze¬ klada sie i przykreca po wstawieniu mikroskopu 2. W górnej czesci przystawki / znajduja sie dwa kly stalowe 6,6', z którychkiel 6' jestsprezynuja¬ cy. Utrzymuja one w polozeniu poziomym walek stalowy 7 z nakielkami, mogacy sie na klach obracac swobodnie i bez luzu. Walek przebiega nad stolikiem krzyzowym 8 mikroskopu, miedzy tubusemP a statywem mikroskopu 2'. Na walku 7 prostopadle do niego jest sztywno umocowane ramie 10 narzadu piszacego, wykonane z blachy stalowej. Narzad piszacy jest uksztaltowany tak, ze w jego przedniej czesci znajcluje sie uchwyt U d3 osadzenia ostrza IV tuz nad stolikiem mikro¬ skopu, a tylna czesc ostrza IV opiera sie na wal¬ cu 12 umocowanym mimosrodowo na walku 13 w tylnej czesci przystawki. Walek 13 mozna obracac w wyznaczonym zakresie za pomoca galki 14 tak, ze koniec ramienia z ostrzem lll opada na stolik lub podnosi sie w sposób lagodny bez wstrzasów i bez wychylania sie w kierunku bocznym.

Na stoliku krzyzowym umocowuje sie za po¬ moca tych samych srubek, sluzacych normalnie do przykrecania lapek, plytke w postaci dodatko¬ wego stoliczka 15 (fig. 3 i 6). Na stoliczku tym, wykonanym najlepiej z plaskiej blachy, znajduja sie uchwyt obrotowy 16 do przytrzymywania szkielka 17, na którym ma byc wykonania siatka oraz uchwyt 18> przytrzymujacy wzorzec sluzacy do odmierzania odleglosci. W miejscu gdzie umie¬ szcza sie wzorzec, stoliczek posiada podluzny otwór 19, sluzacy do oswietlania wzorca przyrza¬ dem oswietlajacym mikroskopu. Wzorzec obser¬ wuje sie za pomoca optytoi mikroskopu, w które¬ go okularze umieszczono krzyz celowniczy. Stoli¬ czek 15 moze byc tez zaopatrzony w narzad zapadkowy 20, sluzacy do unieruchomienia u- chwytu 16 w pozadanym -polozeniu podczas wy¬ kreslania sialki, przy czym uchwyt 16 moze byc sprzezony poprzez obrzeza uzebione z mikrome- tryczna galka obrotowa 22, sluzaca do obracania uchwytu 16 o 360°, dokola swej osi pionowej.

Dla wykreslania siatek z kól wspólsrodkowych lub siatek pod dowolnym katem skrzyzowania sie linii, sluzy tez podaialka katowa 21\ Oprzyrzadowanie przystawki wedlug wynalaz¬ ku moze tez byc skompletowane dodatkowym stoliczkiem 15\ podobnym do stoliczka 15 jednak zaopatrzonym w uchwyt podluzny 23 unierucha¬ miany srubkami 24. Uchwyt 23 moze byc osadzo¬ ny przesuwnie dzieki zaopatrzeniu go w szcze¬ liny równolegle 25. Stoliczek 15f sluzy do wykre¬ slania podzialek podluznych.Nizej przyto&one przyklady stosowania przy¬ rzadu wyzej opisanego ilustruja najlepiej jego wszechstronnosc.

Przyklad 1. Wykonanie siatki mikrometry- cznej okularowej zwyklej kwadratowej.

Siatka mikrometryczna okularowa jest to szklo plaskie o grubosci okolo 1 mm w ksztalcie zasad¬ niczo krazka.. Wykonuje sie kjwadralt z odpowied¬ nio zaokraglonymi naroznikami w celu oszcze¬ dzenia materialu. Na szkielku zaznaczony jest symetrycznie w stosunku do srodka kola kwad¬ rat podzielony na 100 mailych kwadracików.

Wymiary rzeczywiste dluzego kwadratu sa np. 6X6 mm. Te siatke umieszcza sie wewnatrz tu- busu okularu nrikroskopowego po odkreceniu górnej soczewki mikroskopu, gdzie opiera . sie ona na blaszanej doafraigmie (fig. 4, 5). Wtedy siatka znajduje sie w plaszczyznie obrazu rzeczy¬ wistego wytwarzanego przez obiektyw i podczas obserwacji pola widzenia jest ostro i wyraznie widoczna na tle preparatu. Samo wykonanie siat¬ ki odbywa sie jak nastepuje. Ze szkla plaskiego wysokogatunkowego o grulbosci okolo 1 mm wy¬ krawa sie kwadrat o wymiarach 18X18 mm, po czym dokladnie oczyszcza powierzchnie szkla rozpuszczalnikiem i alkoholem oraz suszy. Naste¬ pnie szklo pokrywa sie cienka warstewka parafi¬ ny przez rozprowadzenie na goraco okolo 10 mg parafiny staftej czystej na ipowierzchni szkielka, po czym chlodzi sie szkielko na wypoziomawanej plaszczyznie. Szkielko umieszcza sie potem w u- chwycie 16 na stoliozkia dodatkowym 15 inacina w parafinie kreski w jednym kierunku za pomoca bardzo cienkiego i gladkiego osffarza stalowego, umocowanego na ramieniu 10. Odstepy kresek, np. 0,6 mm odmierza sie za pomoca mikroskopu, obracajac srube stolika krzyzowego do przesu¬ wów poziomych. Zasieg kazdej kreski „od — do" okresla sie z wystarczajaca dokladnoscia przy uzyciu nomiusza podczas przesuwania stolika mi¬ kroskopu sruba do przesuwów pionowych. Tak otrzymuje sie 13 kresek (dwie skrajne sluzace jako obramowanie, sa narysowane w odleglos¬ ciach 0,25 mm). Kreski wyrysowane w parafinie poddaje sie potem trawieniu rozcienczonym kwa¬ sem fluorowodorowym w ciagu kilkunastu se¬ kund. Takie trawienie daje kreski calkowicie gladkie, równe, cienkie i dotorze kontrastujace w okularze. Pokrywanie parafina powtarza sie, obraca uchwyt szkielka o 90° i nacina jak po¬ przednio kreski w parafinie oraz trawi. Po ukon¬ czonym wykreslaniu i trawieniu brzegi szkielka szlifuje sie.

Przyklad 2. Wykonanie siatki okularowej milkrometryciznej tarczowej do obliczania prepa¬ ratów w ksztalcie okraglych plamek.

Wykonanie przebiega jak w przykladzie 1 w dwu etapach z ta róznica, ze w jednym etapie nacina sie zamiast linii prostych, kola wspólsrod- kowe o zaprojektowanych promieniach. Promie¬ nie odmierza sie jak poprzednio za pomoca wzor¬ ca* a ksztalt kolisty linii otrzymuje sie przez obracanie uchwytu 16 szkielka o 360° dokola jego osi za pomoca galki obrotowej 22. W drugim etapie nacina sie linie prosCe wyznaczajace wy¬ cinki kola (np. w 18 lub 36°), nastawiajac uchwyt szkielka pod odpowiednimi katami za pomoca katomierza 21, postepujac poza tym jak w przy¬ kladzie 1.

Przyklad 3. Wykonanie podzialki mikro- metrycznej okularowej zwyklej ibez opisu (cyfer).

Sluzy ona do oznaczania wielkosci fragmentów preparatów obserwowanych pod mikroskopem.

Ze wzgledu na bardzo male odleglosci pomiedzy kreskami nie mozna poslugiwac sie poprzednia metoda z parafina.

. W przyrzadzie opisanym zastepuje sie latwo ostrze stalowe IV ostrzem diamentowym i naci¬ na sie kreski bezposrednio diamentem na szkle.

Ramie 10 ma w przedniej swej czesci przedluze¬ nie 26 do osadzenia, odwazników obciazajacych 27, 27', 27". Przesuwajac odwazniki 27 mozna do- regulowac nacisk,diamentu tak, alby kreski mia¬ ly odpowiednia grubosc i wyrazistosc oraz aby nie odpryskiiwaly. Dziejki zawieszeniu osi 7 ra¬ mienia 10 na klach £, 6\ z których jeden jest re¬ sorowany', diament naciska na szklo z jednakowa sila doiwolnie regulowana. Urzadzenie do opu¬ szczania i podnoszenia ramienia 10 za pomoca mdmosrodu umozliwoa deUikaitnel umieszczenie diamentu na szkle. Stosujac naciecia diamentem otrzymuje sie linie kontrastujace dobrze równiez pod obiektywem. Mozna w ten sposób wykony¬ wac kopie podzialek niikrometrycznych obiekty¬ wowych, a takze siatek takich, jak na przyklad w komorze „Thomma-Zeissa'* lub „Burkera". Po¬ slugujac sie wzorcem mozna równiez wykonywac wszelkie inne typy podzialek i siatek obiektywo¬ wych. Mozna dalej wykonywac podziaJki isiatki o dowolnym ksztalcie i o rozpietosci do 5 cm rów¬ niez na metalu. —a—::,-..Z':a s ttai e;ien ta pa t en t o we 1. Sposób wykonywania siatek i miikrometrycz- nych podzialek okularowych Oraz podzialek obiektywowych do wszelkiego typu mikro¬ skopów optycznych, znamienny tym, ze mikro¬ skop umieszcza sie i unieruchamia w odpo¬ wiedniej przystawce, a na stoliku mikroskopu umieszcza sie dodatkowy stoliczek, sluzacy jako uchwyt dla szkielka, na którym wykresla sie siatke lub podzialke za pomoca osadzone¬ go wychylnie i nastawnie w przystawce na¬ rzadu piszacego, przy czym szkielko na któ¬ rym wykonuje sie siatke lub podzialke podda¬ je sie uprzednio parafinowaniu i wytraiwianiu przed kazda seria wykreslan lub tez bezpo¬ srednio macina rylcem, np. diamentem osa¬ dzonym w uchwycie narzadu piszacego. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze siatki o skrzyzowaniu linii pod dowolnym katem wykonuje sie tak, iz wpierw wykresla , sie poslugujac sie stolikiem (krzyzowym mi¬ kroskopu serie równoleglych linii siatki, po czym obracajac stolik o odpowiedni kait po¬ nownie wykresla sie inna serie równoleglych linii. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w celu wytworzenia siatki lub podzialki z kól wspólsrodkowych stosuje sie taki uchwyt szkielka, na którym kresli sie podzialke lub siatke kolista, który obraca szkielko dokola jego osi pionowej o 360°. 4. Urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug zastrz. 1—3/ znamienne tym, ze sklada sie z przystawki (/), zaostrzonej w poprzeczki (3, 3') j sruby (4, 4') i ujmujace nieruchomo podstawe (2') mikroskopu oraz walka sciaga¬ jacego (5) i osadzonych nad nim klów stalo- • wych (6t £')» z których co najmniej jeden jest resorowany, ujmujace poprzeczny walek (7) z zamocowanym na nim ramieniu (10), -parzy czym krótsze ramie, znajdujace sie nad sto¬ liczkiem posiada osadzony wychylmie uchwyt (/f)do zamocowania ostrza {IV) i zaopatrzony w przedluzacz (26) dla asad^Smla-'*®nnfei «ie~ zarków przyciskowych (27f 37*$.W^im -dluz* sze ramie (/0')jest oparte o walek tóimoiró- dowy (12) rozrzadzany galka (14), umozliwia¬ jaca lagodne unoszenie i opuszczanie narzadu piszacego. 5 Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze posiada dodatkowy stoliczek (15) i/lub (15') i uchwyt (15) osadzony obrotowo na stoliczku (15) do przytrzymywania szkielka oraz uchwyt (18) do wzorca, przy czym stoliczek (15)posia¬ da otwór (19), sluzacy do przepuszczania pro¬ mieni z narzadu oswietlajacego mikroskopu. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 4 i 5, znamienne tym, ze uchwyt (16) do przytrzymywania szkielka, osadzony obrotowo na stoliczku (15) jest zaopatrzony w unieruchamiajaca zapadke (20) i w galke obrotowa (22) zazebiajaca sie z uchwytem (16), obok 'którego jest osadzona skala katowa (21). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze dla wykreslania podzialek podluznych po¬ siada uchwyt (23)zmontowany na dodatko¬ wym stoliczku (/5') i zaopatrzony w szczeliny (25), umozliwiajace jego równolegle przesu¬ niecie oraz smiby unieruchamiajace (24).

Rajmund Fiksinski Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych CWD 68/Ga. GDA-642. 100. pap. dost.Do opisu patentowego nr 40718 Ark. IDo opisu patentowego nr 40718 Ark. 2 2"«Do opisu patentowego nr 40718 Ark. 3 <*S £3 mir s V£_ J-*5" Fig 6