Opublikowano dnia 20 grudnia 1957 r. v j^&^ O IbibliotekaI ^ ^%MaW ^ I Urzedu Patentowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40502 Carl Walther Magnus Dietrich Kopenhaga, Dania Zawór spustowy do cieczy Patent trwa od dnia 11 czerwca 1954 r.Pierwsz.: 11 czerwca 1953 r. (Dania).KI. 47 g, 1/02 \ - / J i O ! '00 FAGkUoo Wynalazek dotyczy zaworu spustowego do cie¬ czy, który w rurowej przewaznie czesci przeply¬ wowej posiada gniazdo zaworowe i w ktÓTym, czesc tulejowa lezy na przedluzeniu wymienio¬ nej czesci przeplywowej na jej koncówce wylo¬ towej, która to czesc tulejdwa posiada trzymak do kadluba zaworu oraz czesc rurowa, znajdujaca sie na zewnetrznej stronie wspomnianej czesci przeplywowej i która to czesc tulejowa za pomo¬ ca na zewnatrz umieszczonej raczki manipulacyj¬ nej jest poruszana osiowo wzgledem czesci prze¬ plywowej i na dole jest uksztaltowana w postaci tzw. zbieracza strumieni, który na pewnej prze¬ strzeni wypelnia wielkosc tulei w swietle i jest zaopatrzony w pewna liczbe obok siebie lezacych kanalów przeplywowych.Azeby wspomniany zbieracz strumieni mógl spelnic swe zadanie musi posiadac znaczna dlu¬ gosc i stanowi za tym znaczny opór dla przeplywu cieczy, zwlaszcza w tych przypadkach, gdy jego kana*y przeplywowe sa czesciowo pozatykane przez osady, co czesto ma miejsce przy kurkach do goracej wody.W znanych dotychczas zaworach spustowych tego rodzaju, wspomniany opór powoduje powsta¬ wanie znacznego nadcisnienia powyzej zbieracza strumieni, gdzie ciecz moze uchcldzic miedzy wspomniana czescia przeplywowa z gniazdem zaworowym, a lezaca dokola niego czescia czesci tulejowej. W niektórych ze znanych juz zaworów stosowano uszczelnienie, azeby zapobiec wyply¬ waniu tam cieczy, co jednakze komplikuje kon¬ strukcje, stawia opór ruchowi ruchomych czesci i gdy uszczelnienie ulega zuzyciu zawór pomimo zastosowania tego uszczelniania staje sie nie¬ szczelny.Wynalazek ma na celu wykonanie takiego za¬ woru spustowego, w którym wymienione niedo¬ godnosci sa usuniete. Cecha wyrózniajaca zawór spustowy wedlug wynalazku jest przede wszyst¬ kim to, ze wspomniana czesc przeplywofwa z gniazdem zaworowym posiada przedluzenie, przebiegajace w znacznej mierze na zewnatrz lub ponizej gniazda zaworowego i dosc dokladnie dopasowane do odpowiedniej czesci tulejowej.Ponadto! zawór spustowy wedlug wynalazku wy-róznia sie tym, ze trzymak kadluba zaworowego rozposciera sie do góry wewnatrz wymienionego przedluzenia i posiada na swej czesci zbieracz strumieni, któty wspóldziala ze zbieraczem stru¬ mieni, zastosowanym na dole w czesci tulejowej.W takiej konstrukcji zbieracz strumieni umiesz¬ czony na górze powoduje tarcie, wskutek czego powstaje nadcisnienie, które jednakze wystepuje w miejscu, gdzie ciecz nie moze wyplynac z za¬ woru miedzy dwiema czesciami ruchomymi wzgle¬ dem siebie.Dolny zbieracz strumieni powoduje takze nad¬ cisnienie ponad soba, poniewaz jednak obydwa zbieracze strumieni sa tak uksztaltowane i umiesz¬ czone, ze tworza one przy swym dzialaniu jedna caldsc, dolny zbieracz strumieni moze byc wyko¬ nany w taki sposób, zeby nie wywieral on zadne¬ go istotnego oporu na przeplyw cieczy, gdyz zbieranie strumieni jest dokonywane glównie przez górny zbieracz strumieni. Przeciwcisnienie powstajace ponad dolnym zbieraczem strumieni moze byc za tym zupelnie nieznaczne, wskutek czego nie pozwala ono na wyplyw cieczy miedzy ruchomymi wzgledem siebie czesciami i miano¬ wicie miedzy zewnetrzna strona czesci przeplywo¬ wej z gniazdem zaworowym, a wewnetrzna stro¬ na wysiegajacej w góre czesci tulejowej. Zawór moze byc za tym wykonany bez uszczelnienia go na taki wyplyw cieczy.Inne znamiona i cele niniejszego wynalazku sa blizej podane ponizej oraz wyjasnidne na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia podluzny przekrófj zaworu wedlug wynalazku, fig. 2 — przekrój wzdluz linii U—II na fig. 1; fig. 3 — przekrój wzdluz linii III—III na fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz linii IV—IV na fig. 1; fig. 5 — perspektywiczny widok wylotowego konca oslo¬ ny zaworu i przyleglej czesci tulei spustowej i wreszcie fig. 6 — przedstawia w wiekszej skali podluzny przekrój czesci gniazda zaworowego i kadluba zaworu.Oslona 1 zaworu posiada postac pozwalajaca na jej nakrecenie na. gwintowany koniec nie przedstawionej na rysunku rury spustowej.Oslona ta posiada skierowana skosnie w dól kon¬ cówke wylotowa 2, dokola której jest Osadzona obrotowa, lecz nie przesuwnie osiowo, tuleja 3 z uchwytem palcowym 4, Górny koniec tej tulei 3 otacza wykonany na górnej czesci koncówki wy¬ lotowej 2 kolnierz 5 z kolowym rowkiem 6, w któ¬ rym osadzony jest mniej wiecej pólkolisty narzad pierscieniowy 7, który swa zewnetrzna czescia zaczepia o pólkolista szczeline prowadnicza 8, wykonana w górnym koncu tulei 3.W celu zamocowania pierscieniowego narzadu 7 w rowku 6 i w szczelinie prowadniczej 8, na górny kcniec tulei 3 nakrecona jest nakretka 9. W dol¬ ny zas koniec tulei 3 wkrecotna jest tuleja spus¬ towa 10, która obejmuje przesuwnie osiowo, lecz nie obrotowo, lezaca ponizej kolnierza 5 czesc 11 spustowej koncówki 2 oslony 1 zaworu. Ta czesc 11 posiada na górze bezposrednio pod kolnie¬ rzem 5 czworokatna czesc 12 (patrz fig. 5), której rogi zaczepiaja o odpowiednie wykroje 13 w gór¬ nym gwintowanym koncu tulei spustowej 10, wskutek czego zapobiega sie obrotowi tej tulei dokdla czesci 11. Czesc 11 posiada osiowy ka¬ nal 14, laczacy sie z mniejszym kanalem 15 w koncówce spustowej 2 i tworzy stozkowe gniazdo 16 dla stozkowego równiez narzadu za¬ worowego 17, posiadajacego cylindryczne prze¬ dluzenie 18, wysiegajace w góre do kanalu 15 (fig. 6), przy czym srednica tego przedluzenia jest mniejsza od srednicy kanalu 15. Kat wierz¬ cholkowy narzadu zaworowego 17 wynosi 90°, natomiast kat wierzcholkowy powierzchni przy¬ legania gniazda 16 wynosi 72°.Narzad zaworowy 17 posiada takze czop pro- wadniczy 23, osadzony luzno w osiowym otwo¬ rze 19, wykonanym w górnym koncu srodkowe¬ go czopu 20 zbieracza strumieni, który bezpos¬ rednio pod narzadem zaworowym 17 posiada pro¬ mieniowe zeberka 21, za pomoca których jest on sterowany w otworze 14 czesci U. Zbieracz stru¬ mieni jest sterowany na ddle w tulei spustowej 10 za pomoca promieniowych zeberek 22 (fig. 3), sluzacych w znany sposób do prostowania stru¬ mienia cieczy wyplywajacego z tulei 10.Czop 23 narzadu zaworowego 17 jest sterowany swobodnie w otworze 19, wskutek czego narzad ten, który swa plaska dolna strona spoczywa na górnym koncu czopa 23, daje sie nieco przesuwac promieniowo i gdy narzad ten zostanie doprowa¬ dzony do polczenia zamkniecia, przedstawionego na fig. 6, moze on byc nastawiony w kierunku gniazda zaworowego 16, Zamykanie i otwieranie zaworu odbywa sie za pomoca obracania tulei 3, poniewaz tuleja ta, utrzymywana w swym osiowym polozeniu w wy¬ lotowej koncówce 2 pierscieniowego narzadu 7, wskutek obrotu nakreca sie w góre lub w dól, w zaleznosci od kierunku obrotu. Wskutek rózni¬ cy wielkosci kata wierzcholkowego gniazda i na¬ rzadu zaworclwego nastepuje nieznaczne elastycz¬ ne poddawanie sie, przez co osiaga sie niezawod¬ ne uszczelnienie.Duze znaczenie posiada okolicznosc, ze prze¬ strzen przeplywowa zbieracza strumieni jest zawsze wieksza od najwiekszej przestrzeni prze- — 2plywowej narzadu zaworowego 17 na jego prze¬ dluzeniu, jak równiez to, ze ten stosunek pcfcosta- je zachowany podczas uzywania zaworu. Zwlasz¬ cza w zaworach spustowych w instalacjach sluza¬ cych do dostarczania goracej wody, gdzie goraca woda zawiera wapien, okazalo sie, ze wapien osiada czesto w tulei spustowej i w zbieraczu strumieni, gdy wada przeplywa nierównomiernie przez te czesci, co powoduje zmniejszanie prze¬ strzeni przeplywu zbieracza strumieni, wskutek czego wystepuja powyzej omówione niedogod¬ nosci.W celu zapewnienia równomiernego przeply¬ wu cieczy srednica kanalu 14 w rurowej kon¬ cówce spustowej 2 jest na tyle wieksza od naj¬ wiekszej srednicy narzadu zaworowego 17, ze*. przestrzen pierscieniowego przepustu dokola te¬ go narzadu w poblizu zbieracza strumieni jest wieksza anizeli przestrzen przepustu, gdy zawór jest calkowicie otwarty. Zbieracz strumieni 20—22 najlepiej jest wykonac, jak to pokazano na ry¬ sunku, z odpowiednim odstepem miedzy bezpos¬ rednio pod narzadem zaworowym 17, lezaca gru¬ pa zeberek prowadniczych 21 do cieczy, a druga grupa zeberek prowadniczych 22, lezacych najbli¬ zej wylotu zaworu. Przestrzen przeplywowa gru¬ py 21 najkorzystniej jest wykonac wieksza od przestrzeni pierscieniowego przepustu dokola na¬ rzadu 17, podobniez zaleca sie przestrzen prze¬ pustowa grupy 21 wykonac znacznie wieksza od przestrzeni przepustowej grupy 22. PL